Dokończak

Dokończak
	Amphotis
	Erichson, 1843
	Okres istnienia: oligocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Dokończak płaskobrzegi
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Rodzina	łyszczynkowate
Podrodzina	Nitidulinae
Plemię	Nitidulini
Rodzaj	dokończak
	Typ nomenklatoryczny
	Nitidula marginata Fabricius, 1781
Synonimy
	Oostomum Gistl, 1856;
	Oostomum Gistl, 1856;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dokończak (Amphotis) – rodzaj chrząszczy z rodziny łyszczynkowatych i podrodziny Nitidulinae. Holarktyczny. Obejmuje dziewięć opisanych gatunków.

Morfologia

Chrząszcze o ciele owalnym w zarysie, stosunkowo szerokim, umiarkowanie wysklepionym, długości od 3 do 7,5 mm. Grzbietowa strona ciała jest prawie całkiem naga. Głowa ma oczy porośnięte krótkimi i rzadko rozmieszczonymi włoskami. Czułki mają trzonek po stronie wewnętrznej silnie rozszerzony w niemal okrągły do prawie czworokątnego płat. Warga górna nie jest przyrośnięta do puszki głowowej. Żuwaczki mają rozszerzone krawędzie zewnętrzne. Przedplecze ma krawędź przednią głęboko wykrojoną, a krawędzie boczne z szerokim, rynienkowatym obrzeżeniem, niewykrojone przed tylnymi kątami. Wszystkie punkty na dysku przedplecza są zbliżonych rozmiarów. Każda pokrywa ma pięć wyraźnie wykształconych żeberek. Międzyrzędy mają punktowanie przynajmniej miejscami rozmieszczone w stosunkowo regularnych szeregach. Odnóża środkowej i tylnej pary mają po dwie listewki na zewnętrznych krawędziach goleni.

Ekologia i występowanie

Dokończak płaskobrzegi wykorzystujący trofalaksję

Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe są głównie saproksylicznymi mykofagami. Postacie dorosłe oprócz grzybów, żerują także na nektarze, wypływających ze zranionych drzew soku, a wiosnę chętnie spędzają w gniazdach mrówek (inkwilinizm fakultatywny), gdzie uderzają czułkami w wargę górną robotnic i dzięki temu są przez nie karmione płynną zawartością wola (trofalaksja).

Rodzaj holarktyczny, w nearktycznej Ameryce Północnej reprezentowany przez dwa gatunki, a w Palearktyce przez cztery gatunki, z których trzy obecne są w Europie. W Polsce występuje tylko dokończak płaskobrzegi.

Taksonomia

Takson ten wprowadzony został w 1843 roku przez Wilhelma Ferdinanda Erichsona. Zalicza się doń dziewięć opisanych gatunków:

†Amphotis bella Heer, 1847
✝Amphotis depressa Theobald, 1937
Amphotis marginata (Fabricius, 1781) – dokończak płaskobrzegi
Amphotis martini C.Brisout de Barneville, 1878
†Amphotis oeningensis Heer, 1862
Amphotis orientalis Reiche, 1861
Amphotis schwarzi Ulke, 1887
Amphotis ulkei LeConte, 1866
Amphotis tenorioi Plata-Negr. et Prendes-Ay., 1980

Znany zapis kopalny rodzaju sięga oligocenu.

Przypisy

↑ Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Dział I zoologiczny, oddział zwierząt bezkręgowych. IV. Chrząszcze czyli tęgoskrzydłe (Coleoptera). Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886, s. 105.
↑ Jan Kinel, Roman Kuntze: Chrząszcze i motyle krajowe. Przewodnik do określania rodzin i rodzajów. Warszawa: Komitet Wydawniczy Podręczników Akademickich, 1931.
1 2 3 4 5 Marian Nunberg: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 65 Łyszczynkowate — Nitidulidae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1976.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Arved Lompe: Gattung Amphotis Er.. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2024-11-21].
1 2 3 Arthur V. Evans: Beetles of Eastern North America. Princeton University Press, 2014.
1 2 3 4 Arved Lompe: Familie Nitidulidae. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2024-11-21].
↑ Amphotis marginata – Dokończak płaskobrzegi. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2024-11-22].
1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 1. „Katalog Fauny Polski”. XXIII (12), 1986.
↑ W.F. Erichson. Versuch einer systematischen Eintheilung der Nitidularian. „Zeitschrift für Entomologie”. 4, s. 225-361, 1843.
↑ genus Amphotis Erichson, 1843. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2024-11-22].
↑ O. Heer: Die Insektenfauna der Tertiärgebilde von Oeningen und von Radoboj in Croatien. Erster Theil: Käfer. 1847.
↑ O. Heer. Beiträge zur Insektenfauna Oeningens: Coleoptera. Geodephagen, Hydrocanthariden, Gyriniden, Brachelytren, Clavicornen, Lamellicornen und Buprestiden. „Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem”. 16 (2), s. 1-90, 1862.
↑ N. Theobald. Les insectes fossiles des terrains oligocènes de France. „Bulletin Mensuel (Mémoires) de la Société des Sciences de Nancy”. 1, s. 1-473, 1937.

[dł-1] Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Dział I zoologiczny, oddział zwierząt bezkręgowych. IV. Chrząszcze czyli tęgoskrzydłe (Coleoptera). Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886, s. 105.

[kk-2] Jan Kinel, Roman Kuntze: Chrząszcze i motyle krajowe. Przewodnik do określania rodzin i rodzajów. Warszawa: Komitet Wydawniczy Podręczników Akademickich, 1931.

[Nunberg-3] 1 2 3 4 5 Marian Nunberg: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 65 Łyszczynkowate — Nitidulidae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1976.

[ke-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Arved Lompe: Gattung Amphotis Er.. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2024-11-21].

[Evans-5] 1 2 3 Arthur V. Evans: Beetles of Eastern North America. Princeton University Press, 2014.

[keN-6] 1 2 3 4 Arved Lompe: Familie Nitidulidae. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2024-11-21].

[insektarium-7] Amphotis marginata – Dokończak płaskobrzegi. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2024-11-22].

[Burakowskietal-8] 1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 1. „Katalog Fauny Polski”. XXIII (12), 1986.

[Erichson-9] W.F. Erichson. Versuch einer systematischen Eintheilung der Nitidularian. „Zeitschrift für Entomologie”. 4, s. 225-361, 1843.

[biolib-10] us Amphotis Erichson, 1843. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2024-11-22].

[Heer47-11] O. Heer: Die Insektenfauna der Tertiärgebilde von Oeningen und von Radoboj in Croatien. Erster Theil: Käfer. 1847.

[Heer62-12] O. Heer. Beiträge zur Insektenfauna Oeningens: Coleoptera. Geodephagen, Hydrocanthariden, Gyriniden, Brachelytren, Clavicornen, Lamellicornen und Buprestiden. „Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem”. 16 (2), s. 1-90, 1862.

[Theobald-13] N. Theobald. Les insectes fossiles des terrains oligocènes de France. „Bulletin Mensuel (Mémoires) de la Société des Sciences de Nancy”. 1, s. 1-473, 1937.