Andrzej

Andrzejⓘ – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego imienia Andréas, którego rdzeń andr- nawiązuje do znaczenia: „człowiek, mężczyzna, taki jak mężczyzna” (inne źródło tłumaczy go jako „dzielny, mężny”). To greckie imię Andréas nosił jeden z apostołów, brat Szymona Piotra. Imię występuje także w Biblii. W języku polskim przybrał formę Andrzej.

Andrzej imieniny obchodzi 6 stycznia, 19 stycznia, 26 stycznia, 1 lutego, 2 lutego, 4 lutego, 15 lutego, 18 lutego, 12 kwietnia, 27 kwietnia, 13 maja, 15 maja, 16 maja (dzień śmierci św. Andrzeja Boboli), 17 maja, 29 maja, 30 maja, 3 czerwca, 26 czerwca, 4 lipca, 12 lipca, 13 lipca, 16 lipca, 17 lipca, 21 lipca, 4 sierpnia, 19 sierpnia, 21 sierpnia, 29 sierpnia, 20 września, 23 września, 17 października, 20 października, 1 listopada, 10 listopada, 24 listopada, 28 listopada, 30 listopada (św. Andrzeja Apostoła) i 10 grudnia.

Wedle danych PESEL w dniu 19 stycznia 2024 imię to nosiło w Polsce 533 141 mężczyzn.

Popularność imienia

Jest to jedno z najpopularniejszych imion męskich w Polsce – obecnie (stan na 26 stycznia 2026) znajduje się na czwartym miejscu pod względem występowania wśród imion męskich (zajmuje piąte miejsce wśród wszystkich imion).

Formy zamienne i zdrobniałe

W dawnych czasach, jak można przeczytać w księgach metrykalnych z XVII–XVIII w., zwykle stosowano polską formę tego imienia: Jędrzej. Później już coraz więcej nadawano to imię w formie „Andrzej”. Obecnie można spotkać się właściwie tylko ze zdrobnieniami: „Jędrek”, „Jędruś”, i to raczej w relacjach osób bliskich. Imię to, choć bardzo popularne, nie ma wielu form zdrobniałych, co stanowi odstępstwo od specyfiki języka polskiego. Jedyne naprawdę popularne zdrobnienie tego imienia (oprócz Jędrek i Jędruś) to „Andrzejek”. Czasami można także spotkać się z formami „Endrju”, „Endi” lub „Andy” (z języka angielskiego), „Andriusza”, „Andriuszka”, „Griusza” lub „Gruszeńka” (z języka rosyjskiego, zwłaszcza na wschodzie kraju) bądź też Ondrasz, Ondraszek (z języka słowackiego[potrzebny przypis], szczególnie na południu Polski), ale są one zwykle stosowane w formie żartobliwej i w ograniczonym zakresie.

Forma żeńska

W języku polskim istnieje, choć jest rzadko spotykana, żeńska forma tego imienia: Andrzeja, Ondrzeja.

Część osób błędnie wywodzi z niego źródłosłów żeńskich imion: Angelina, Angela i Angelika; szczególnie dla spolszczonych form zapisu tych imion: Andżelina, Andżela i Andżelika (a zwłaszcza dla niepoprawnych ortograficznie form zapisu: Andrzelina, Andrzela i Andrzelika). W innych językach forma żeńska ma postać: Andrea (Ameryka Północna, Europa, Australia i Nowa Zelandia). Jednakże we Włoszech Andrea to imię męskie, ekwiwalent imienia Andrzej.

Święto związane z tym imieniem

Z imieninami obchodzonymi w dniu 30 listopada związane są imprezy zwane 'andrzejkami'.

Przysłowia i powiedzenia związane z tym imieniem

Odpowiedniki w innych językach

Imię to jest popularne na całym świecie i ma wiele lokalnych mutacji:

Osoby o tym imieniu

osoby z rodów książęcych

Znane postacie fikcyjne noszące to imię

Osoby tylko z imieniem

Nazwiska wywodzące się od tego imienia

Nazwiska wywodzące się od tego imienia – polskie

Andrzejczak, Felicjan (ur. 1948) – polski wokalista rockowy
Andrzejczak, Leszek (ur. 1959) – polski hokeista na trawie
Andrzejewski, Andrzej (ur. 1976) – polski aktor
Andrzejewski, Jerzy (1909–1983) – polski pisarz
Andrzejewski, Krzysztof (ur. 1983) – polski siatkarz
Andrzejewski, Piotr – (ur. (1962) – polski aktor
Andrzejewski, Piotr (ur. 1942) – polski działacz polityczny, adwokat
Andrzejewski, Roman (1888–1964) – polski działacz ruchu robotniczego
Andrzejewski, Roman (1938–2003) – polski duchowny katolicki, biskup
Andrzejewski, Ryszard (Peja) (ur. 1976) – polski raper
Andrzejewski, Wiesław (1931–1993) – polski pisarz
Andrzejewicz, Gosia (ur. 1984) – polska piosenkarka

Nazwiska wywodzące się od tego imienia – obce

Anders, Artur (1896–1976) – niemiecki polityk
Anders, Thomas (ur. 1963) – piosenkarz niemiecki, kompozytor i producent (Modern Talking)
Anders, Władysław (1892–1970) – polski generał
Andersen, Elmer (1909–2004) – amerykański polityk
Andersen, Hans Christian (1805–1875) – duński pisarz i poeta
Andersen, Hans Niklas (ur. 1980) – duński żużlowiec
Andersen, Vita (ur. 1944) – duńska pisarka i poetka
Anderson, Alfred (1896–2005) – szkocki weteran wojenny
Anderson, C. Elmer (1912–1998) – amerykański polityk
Anderson, Carl David (1905–1991) – fizyk amerykański, noblista
Anderson, Carl Johan (1827–1867) – podróżnik, badacz Afryki
Anderson, Ethel (1883–1958) – poetka australijska
Anderson, Gillian (ur. 1968) – amerykańska aktorka
Anderson, Glenn (ur. 1960) – kanadyjski hokeista zawodowy
Anderson, Ian (ur. 1947) – muzyk rockowy, lider zespołu Jethro Tull
Anderson, Jack (1922–2005) – dziennikarz amerykański
Anderson, Jon (ur. 1944) – wokalista rockowy, lider zespołu Yes
Anderson, Kevin J. – pisarz amerykański
Anderson, Lindsay (1923–1994) – brytyjski reżyser filmowy
Anderson, Malcolm (ur. 1935) – tenisista australijski
Anderson, Michael (1959–2003) – astronauta amerykański
Anderson, Pamela (ur. 1967) – aktorka i modelka amerykańska
Anderson, Poul (1926–2001) – amerykański pisarz science-fiction
Anderson, Richard Dean (ur. 1950) – amerykański aktor
Anderson, Shawn (ur. 1968) – kanadyjski hokeista zawodowy
Anderson, Stig (1930–1997) – szwedzki producent muzyczny, menedżer grupy ABBA
Anderssen, Adolf (1818–1879) – niemiecki szachista
Andersson, Benny (ur. 1946) – muzyk szwedzki (Abba)
Andersson, Bibi (ur. 1935) – aktorka szwedzka
Andersson, Kennet (ur. 1967) – szwedzki piłkarz
Andersson, Ulf (ur. 1951) – szwedzki szachista
Andersz, Alan (ur. 1988) – polski aktor filmowy
Andersz, Tadeusz (1918–2007) – polski dowódca wojskowy
Andrae, Björn (ur. 1981) – niemiecki siatkarz
André, Arnaldo (ur. 1943) – aktor paragwajski
Andre, Carl (ur. 1935) – amerykański artysta minimalistyczny
André, Maurice (ur. 1933) – trębacz francuski
Andreas-Salome, Lou (1861–1937) – pisarka rosyjska
Andreae, Volkmar (1879–1962) – kompozytor szwajcarski
Andrejew, Piotr (ur. 1947) – polski reżyser filmowy, scenarzysta
Andrejuk, Przemysław (ur. 1977) – polityk polski, lekarz
Andresen, Frode (ur. 1973) – biathlonista norweski
Andress, Herb (1935–2004) – aktor niemiecki
Andress, Ursula (ur. 1936) – aktorka szwajcarska
Andrews, Bruce (ur. 1948) – amerykański poeta
Andrews, Marvin (ur. 1980) – piłkarz z Trynidadu i Tobago
Andrews, Thomas (1873–1912) – brytyjski konstruktor statków
Andrić, Ivo (1892–1975) – powieściopisarz, nowelista i poeta jugosłowiański
Andriejew, Igor (ur. 1983) – tenisista rosyjski
Andriejew, Piotr (zm. po 1898) – wojskowy rosyjski, prezes Warszawskich Teatrów Warszawskich
Andriolli, Michał Elwiro (1836–1893) – polski rysownik, ilustrator i malarz
Andrus, Artur (ur. 1971) – polski dziennikarz i poeta
Andrusak, Greg (ur. 1969) – kanadyjski hokeista
Andrys, Leonard (XVIII wiek) – polski architekt
Andryszak, Aleksander (ur. 1955) – polski polityk, poseł na Sejm
Ondrášková, Zuzana (ur. 1980) – czeska tenisistka

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Bez protestów o Andrei (artykuł w Komunikatach Rady Języka Polskiego nr 1/97). mimuw.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-01)]. (dostęp z 20 stycznia 2013) – uwagi o imieniu Andrea, Andrzeja i Ondrzeja
  2. ↑ Imieniny Andrzeja. kalbi.pl. [dostęp 2022-11-30].
  3. ↑ Otwarte Dane [online], dane.gov.pl [dostęp 2024-10-17].
  4. ↑ Otwarte Dane [online], dane.gov.pl [dostęp 2026-02-09].
  5. ↑ Kazimierz Tymiński: Mały słownik POLSKO-ESPERANCKI. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 429. ISBN 83-214-0326-3.

Linki zewnętrzne