Antonim (z gr.anti „naprzeciw”, onoma „imię, wyraz, tytuł”) – termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową wyrazu; antonimy to określenia przeciwstawne. Dyscyplina zajmująca się m.in. antonimami to leksykologia.
Przykłady antonimów:
ciepło – zimno,
gruby – chudy,
syty – głodny.
Termin „antonim” również ma swój antonim – jest nim „synonim”.
Rodzaje antonimów
Antonimy właściwe
Antonimy właściwe podlegają stopniowaniu np.:
młody – stary, młodszy – starszy;
mądry – głupi, mądrzejszy – głupszy.
Nie oznaczają niezależnych przeciwstawnych jakości, lecz służą jako leksykalny środek wyrażania stopniowania, np.:
wysoki – niższy – najniższy,
młody – starszy – najstarszy.
Antonimy komplementarne
Antonimy komplementarne to pary wyrazów, w których zaprzeczenie jednego powoduje stwierdzenie drugiego, np.:
On jest żonaty – On nie jest kawalerem.
Konwersje
Do antonimów zalicza się też tzw. konwersje, czyli pary wyrazowe typu:
kupić – sprzedać,
nauczyciel – uczeń
ożenić się – wyjść za mąż.
Przypisy
↑Władysław Kopaliński:antonimia; antonimy.[w:] Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line].slownik-online.pl.[dostęp 2012-07-06].[zarchiwizowane z tego adresu(2013-07-02)].
↑MariaM.DembowskaMariaM. (red.), Słownik terminologiczny informacji naukowej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1979, s. 25.
↑EvaE.HajičováEvaE., JarmilaJ.PanevováJarmilaJ., PetrP.SgallPetrP., Úvod do teoretické a počítačové lingvistiky, t. I: Teoretická lingvistika, Praha: Nakladatelství Karolinum, Univerzita Karlova, 2002, s. 24, ISBN80-246-0470-1, OCLC53262536(cz.).