Asfiksja
.jpg) Twarz człowieka z asfiksją spowodowaną zatruciem fosgenem | |
| Specjalizacja |
Medycyna ratunkowa |
|---|---|
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 | |
Asfiksja (z gr. ἀσφυξία, ἀ bez, σφύξη tętno), zamartwica – stan ostrego niedoboru tlenu i nadmiaru dwutlenku węgla w organizmie. Jeśli nie podejmie się natychmiastowych czynności ratowniczych, prowadzi do szybkiej utraty przytomności i śmierci. Przedłużająca się asfiksja, jeśli nie zakończy się śmiercią, może prowadzić do uszkodzenia mózgu. Jeśli wystąpi ona przy urodzeniu, nowo narodzonemu dziecku grozi porażenie mózgowe.
Przyczyny
Przyczynami asfiksji są:
- fizyczne zablokowanie dróg oddechowych na drodze z i do płuc
- zgniecenie lub przyciśnięcie klatki piersiowej lub brzucha
- zadławienie
- utonięcie
- duszenie lub zewnętrzne zaciśnięcie szyi (zadzierzgnięcie) albo gardła, np. za pomocą liny (powieszenie)
- zwężenie dróg oddechowych z powodu astmy lub reakcji anafilaktycznej
- zachłyśnięcie się wymiocinami
- asfiksja pozycyjna
- praktyki erotyczne związane z duszeniem (asfiksja erotyczna lub asfiksja autoerotyczna)
- zespół bezdechu sennego
- oddychanie w środowisku ubogim w tlen, prowadzące do hipoksji
- kontakt ze związkami z grupy cyjanków i inne zatrucia, w tym opioidami
- problemy podczas porodu, mogące prowadzić do niedotlenienia u noworodka.
Przypisy
- ↑ zamartwica, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-11-05].
- 1 2 Bogusz Józef (redakcja): Encyklopedia dla pielęgniarek. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 33. ISBN 83-200-1191-4.
- ↑ Srinivas Kota, Lina Chalak. Perinatal asphyxia impact on networks of cortical activity. „Pediatr Res”. 96(1), s. 17-18, Czerwiec 2024. DOI: 10.1038/s41390-024-03085-8. (ang.).
- ↑ Shan Zhang i in.. Birth Asphyxia Is Associated With Increased Risk of Cerebral Palsy: A Meta-Analysis. „Front Neurol”, 2020.06.16. DOI: 10.3389/fneur.2020.00704. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Asphyxiation. Cleveland Clinic. [dostęp 2025-11-05]. (ang.).
- ↑ Graziano Domenico Luigi Crudele i in.. Pathological Findings in Hanging: Is the Traditional Knowledge Correct?. „Diagnostics (Basel)”, 2024.02.01. DOI: 10.3390/diagnostics14030318. (ang.).
- ↑ F Novomeský i in.. Vomiting and aspiration of gastric contents: a possible life-threatening combination in underwater diving. „Diving Hyperb Med .”, 2018.03.31. DOI: 10.28920/dhm48.1.36-39. (ang.).
- ↑ Sigitas Chmieliauskas i in.. Sudden deaths from positional asphyxia. „Medicine (Baltimore)”, 2018.06.15. DOI: 10.1097/MD.0000000000011041.
- ↑ Stephan A Padosch i in.. Death due to positional asphyxia under severe alcoholisation: pathophysiologic and forensic considerations. „Forensic Sci Int”, 2005.04.20. DOI: 10.1016/j.forsciint.2004.05.016. (ang.).
- ↑ Marta Dora, Magdalena Mijas, Bartłomiej Dobroczyński, DSM-5 paraphilic disorders criteria in the light of autoerotic asphyxiophilia and non-sexual form of oxygen restriction, „Psychiatria Polska”, 53 (5), 2019, s. 1103–1112, DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/78166, ISSN 0033-2674 [dostęp 2024-07-29] (pol.).
- ↑ A K Ojo i in.. Review of Obstructive Sleep Apnea and the Peri-Operative Management of Patients in a Resource-Limited Setting. „West Afr J Med .”. 41(10), s. 1066-1078, 30.10.2024. (ang.).
- ↑ T Watanabe, M Morita. Asphyxia due to oxygen deficiency by gaseous substances. „Forensic Sci Int.”, 31.08.1998. DOI: 10.1016/s0379-0738(98)00112-1.
