Avaldsnes – wieś w zachodniej Norwegii, w okręgu Rogaland, w gminie Karmøy, położona nad cieśniną Cieśnina Karmsund(inne języki) na wyspie Karmøy. W latach 1838–1965 stanowiła ośrodek administracyjny odrębnej gminy o tej samej nazwie.
Miejscowość ma kluczowe znaczenie w historii kraju jako najstarsza znana siedziba królewska w Norwegii. Zgodnie z tradycją sag swoją główną rezydencję założył tu król Harald Pięknowłosy po bitwie pod Hafrsfjordem (ok. 872 r.). Położenie nad wąskim przesmykiem Karmsund – dawnym szlakiem żeglugowym zwanym Nordvegen („droga na północ”), od którego wywodzi się nazwa Norwegii – zapewniało strategiczną kontrolę handlu morskiego wzdłuż wybrzeża. Z uwagi na tę rangę historyczną Avaldsnes wybrano na oficjalne „miejsce tysiąclecia” (Tusenårssted) okręgu Rogaland.
Historia
Ślady osadnictwa i ośrodka władzy na tym obszarze sięgają epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, a nazwa miejscowości nawiązuje do legendarnego króla Augvalda. Od IX do XIV wieku funkcjonował tu jeden z najważniejszych kompleksów dworów królewskich (norw. kongsgård) w państwie wczesnofeudalnym.
Władcy rezydujący w Avaldsnes kontrolowali żeglugę i pobierali opłaty od statków pokonujących Karmsund. Znaczenie dworu zmniejszyło się w drugiej połowie XIV wieku: w 1368 roku zabudowania rezydencji królewskiej zostały spalone podczas najazdu floty niemieckiej Hanzy, po czym majątek z czasem przekształcono w plebanię kościelną.
Zabytki i architektura
Kościół św. Olafa (norw. Olavskirken) – gotycka świątynia z ciosanego kamienia, ufundowana ok. 1250 roku przez króla Håkona IV Håkonssona i ukończona ok. 1320 roku. Pełniła funkcję królewskiej kolegiaty oraz punktu orientacyjnego na szlaku morskim.
Igła Marii Panny (norw. Jomfru Marias synål) – monolit o wysokości 7,2 m stojący przy północnej ścianie prezbiterium, będący pozostałością przedchrześcijańskiego cmentarzyska. Słup jest silnie pochylony w stronę ściany kościoła i dzieli go od niej zaledwie ok. 9,2 cm. Według legendy zetknięcie kamienia ze ścianą sprowadzi Dzień Sądu Ostatecznego, dlatego duchowni mieli dawniej potajemnie odkruszać fragmenty z jego wierzchołka.
Dwór królewski (ruiny Kongsgård) – relikty kamiennej rezydencji monarchów z XIII–XIV wieku (w tym sali reprezentacyjnej i wieży), odkryte w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 2011–2017 bezpośrednio na południe od kościoła.
Archeologia i turystyka
W sąsiedztwie Avaldsnes znajduje się jedno z najgęstszych skupisk kurhanów arystokratycznych w Skandynawii:
Flagghaugen – kurhan z III wieku n.e. (okres wpływów rzymskich), odkryty w latach 1834–1835; zawierał m.in. broń, rzymskie naczynia ze srebra i brązu oraz złotą bransoletę naramienną o wadze niemal 600 gramów.
Storhaug i Grønhaug – dwa wczesne pochówki łodziowe; Storhaug został datowany dendrochronologicznie na 779 rok n.e. (najstarszy znany grób okrętowy z epoki wikingów), a zbadany w 1902 roku przez Haakona Sheteliga(inne języki) Grønhaug na lata ok. 790–795.
Przy kościele funkcjonuje podziemne centrum muzealne Nordvegen Historiesenter, a na pobliskiej wysepce Bukkøy zrekonstruowano osadę wczesnośredniowieczną (Vikinggården på Bukkøy).
59°21′14″N 5°17′00″E/59,353889 5,283333
