AwtoWAZ (ros.АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (Wołżskij awtomobilnyj zawod – Wołżańska Fabryka Samochodów, ros. ВАЗ, Волжский автомобильный завод).
Historia
ZSRR
Fabrykę WAZ założono w 1966 roku, po zawarciu umowy licencyjnej między władzami ZSRR, a włoskim Fiatem. Na podstawie umowy WAZ otrzymało prawa i osprzęt potrzebny do produkcji kilku wariantów Fiata 124. Pojazd ten jednak wyraźnie zmodyfikowano z myślą o potrzebach lokalnego rynku. Na pierwszego prezesa spółki wybrano natomiast Wiktora Poljakowa. Pierwszym samochodem produkowanym w fabryce stał się wariant sedan Fiata 124, który otrzymał oznaczenie WAZ 2101 Żyguli. Rok później dołączył do niego wariant kombi o oznaczeniu 2102, a oba modele trafiły do eksportu na rynki zewnętrzne pod marką Łada. W 1972 roku uruchomiono produkcję usytuowanego wyżej sedana o oznaczeniach WAZ 2103 Żyguli i Łada 1500. W 1975 roku AwtoWAZ uruchomiło produkcję swojego pierwszego auta, które nie powstał w pełni z użyciem licencji Fiata. Był to model WAZ 2106 Żyguli/Łada 1600, będący następcą modelu 2103. W 1977 roku gamę poszerzyła terenówka o nazwie Niva. W 1980 roku AwtoWAZ stopniowo zaczęło zastępować rodzinę modeli 2101, serią 2104/2105/2107. W 1984 roku zadebiutował powstały we współpracy z Porsche kompakt o nazwie Samara. Pod koniec lat 80. zakłady zaczęły wytwarzanie auta miejskiego o nazwie Oka, które wytwarzano też w zakładach KAMAZ i SeAZ.
Lata 90.
Po upadku ZSRR, zakłady popadły w problemy finansowe, co opóźniło premierę nowych modeli. W 1993 roku dokonano prywatyzacji zakładów. Ostatecznie seryjne wytwarzanie kolejnych aut rozpoczęto w drugiej połowie tej samej dekady. Pierwszym z nich był kompaktowy model 110 (WAZ 2110), do którego dołączył niedługo później minivan Nadieżda oraz druga generacja terenówki Niva.
Lata 2000.
W 2000 roku poprzez grupę SOK, fabryka przejęła zakłady IżAwto w Iżewsku. W 2001 roku natomiast rosyjska firma nawiązała współpracę z amerykańskim koncernem General Motors. Obie firmy wspólnie utworzyły spółkę joint venture, która zajmowała się produkcją aut marki Chevrolet na lokalny rynek. W 2004 roku uruchomiono produkcję subkompaktowego modelu Kalina. Wraz z debiutem Kaliny, koncern wycofał markę WAZ z rynku rosyjskiego, zastępując ją jednocześnie marką Łada. Trzy lata później gamę modelową poszerzył model Priora. W 2008 roku 25% akcji AwtoWAZ kupiło francuskie Renault. Głównym udziałowcem pozostało przedsiębiorstwo Rostiec.
Lata 2010.
W 2011 roku zadebiutował następca Kaliny, czyli Łada Granta. Rok później koncern wygasił markę Iż, natomiast w jej miejsce wprowadzono powstały we współpracy z Renault kombivan o nazwie Łada Largus. Na przełomie 2014 i 2015 roku w fabryce rozpoczęto produkcję aut marki Datsun. W 2015 roku premierę miał kompaktowy model Vesta oraz crossover o nazwie XRAY. W 2019 roku zlikwidowano joint venture z GM, zaś prawa do produkcji drugiej generacji Nivy, trafił ponownie w ręce firmy z Togliatti.
Lata 2020.
W 2020 roku fabryka zakończyła produkcję samochodów marki Datsun. Jednocześnie straciła możliwość sprzedaży swoich samochodów na rynku europejskim, ze względu na przepisy dotyczące emisji spalin. W 2022 roku na AwtoWAZ nałożono międzynarodowe sankcje, ze względu na rosyjską agresję na Ukrainę. W związku z tym swoje udziały w fabryce sprzedało Renault. W 2023 roku WAZ przejęło fabrykę samochodów w Sankt Petersburgu i rozpoczęło tam produkcję licencyjnej Łady X-Cross 5. Po kilku miesiącach auto wycofano z produkcji, natomiast w fabryce rozpoczęto produkcję aut pod nową marką Xcite. Rok później w ofercie Łady zadebiutował kompaktowy model Aura. W 2025 roku markę zlikwidowano, a w jej miejsce utworzono nową markę wyspecjalizowaną w produkcji aut dostawczych o nazwie SKM, której pierwszym modelem był licencyjny wariant SRM Jinhaishi o nazwie SKM M7. Równocześnie do produkcji wprowadzono nowy subkompatkowy model o nazwie Iskra. W 2026 roku premierę miał natomiast SUV o nazwie Azimut. W tym samym roku zadebiutował drugi model marki SKM o oznaczeniu M9, który jest licencyjnym wariantem samochodu Maxus V70.
Marki koncernu
Obecnie działające
Łada – rosyjska marka samochodów osobowych działająca od 1971 roku,
SKM – rosyjska marka samochodów dostawczych działająca od 2025 roku,
Historyczne
Xcite – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 2023–2025,
Iż – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 1972–2012,
WAZ – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 1970–2004
Joint venture
GM-AwtoWAZ – rosyjsko-amerykańskie joint venture istniejące w latach 2001–2019,