Bętlewo

Bętlewo
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

lipnowski

Gmina

Wielgie

Liczba ludności (III 2021)

251

Strefa numeracyjna

54

Kod pocztowy

87-603

Tablice rejestracyjne

CLI

SIMC

0871172

Położenie na mapie gminy Wielgie
Mapa konturowa gminy Wielgie, na dole znajduje się punkt z opisem „Bętlewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Bętlewo”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Bętlewo”
Położenie na mapie powiatu lipnowskiego
Mapa konturowa powiatu lipnowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Bętlewo”
Ziemia52°43′04″N 19°16′32″E/52,717778 19,275556

Bętlewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Wielgie.

Podział administracyjny

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Demografia

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2021 r.) liczyła 251 mieszkańców. Jest 11. co do wielkości miejscowością gminy Wielgie.

Historia

Dzieje wsi przez stulecia były ściśle związane z historią własności szlacheckiej oraz rzymskokatolickiej parafii pw. św. Wawrzyńca w pobliskim Wielgiem. Wieś funkcjonowała jako prywatny majątek ziemski. W XIX wieku struktura demograficzna osady uległa dynamicznym zmianom w wyniku procesów kolonizacyjnych na prawie holenderskim, związanych z osadnictwem tzw. Olędrów oraz intensywnego karczowania okolicznych lasów. Na terenie wsi osiedliła się wówczas liczna społeczność pochodzenia niemieckiego, głównie wyznania ewangelicko-augsburskiego oraz baptystycznego. W dokumentach historycznych z tego okresu wieś często dzielono na mniejsze jednostki osadnicze i kolonie, funkcjonujące pod oficjalnymi nazwami takimi jak Bętlewo Mostowe, Bętlewo Izydory czy Bętlewo Andrysy.

W okresie II Rzeczypospolitej wieś należała administracyjnie do powiatu lipnowskiego. Tutejszy majątek ziemski oraz folwark stanowiły własność Stanisława Wilskiego z Wielgiego, jednego z najważniejszych właścicieli ziemskich w rejonie. Ówczesna osada liczyła około 150 mieszkańców i była prężnym ośrodkiem rolniczym, w którym funkcjonowała także lokalna szkoła powszechna.

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku wieś została włączona bezpośrednio do Trzeciej Rzeszy w ramach Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. W celu całkowitej germanizacji regionu władze okupacyjne zmieniły oficjalną nazwę miejscowości na Bentlau. Na początku 1945 roku, przed wkroczeniem Armii Czerwonej, większość niemieckich mieszkańców opuściła te tereny. Po zakończeniu działań wojennych dawne gospodarstwa przejął Skarb Państwa, a ziemie zostały zasiedlone przez polskich rolników i wysiedleńców.

Współczesną zabudowę wsi stanowią w większości nowoczesne domy mieszkalne i gospodarstwa. W miejscowości funkcjonuje również świetlica wiejska, będąca centrum lokalnego życia kulturalnego i społecznego. Ponadto we wsi zachował się jeden dom z przełomu XIX i XX wieku o charakterystycznej, historycznej architekturze, wyróżniający się na tle pozostałej wsi.

Nazwa rzeki Bętlewianka, która przepływa przez wieś i ma długość około 16 km, wywodzi się bezpośrednio od nazwy tej miejscowości.

Wspólnoty wyznaniowe

Wieś wchodzi w skład parafii Rzymskokatolickiej św. Wawrzyńca w Wielgiem.

Przypisy

  1. 1 2 Wieś Bętlewo (kujawsko-pomorskie) w liczbach - Polska w liczbach. [dostęp 2026-05-27].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 23 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 4182.
  4. ↑ Zob. Bętlewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880, s. 166; por. M. Krajewski, Ziemia Dobrzyńska: Słownik biograficzny i bibliograficzny, Rypin 2014.
  5. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. I. Warszawa: Filip Sulimierski, 1880, s. 166.; por. wykazy urzędowe miejscowości guberni warszawskiej.
  6. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r., t. I: Województwo warszawskie, Warszawa 1925; dane o strukturze własności ziemskiej Stanisława Wilskiego (majątek Wielgie i Bętlewo) por. Księga Adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1929, s. 1952.
  7. ↑ Zmiana nazwy na Bentlau nastąpiła na mocy zarządzenia o niemieckim nazewnictwie miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie; zob. Amtsblatt des Regierungspräsidenten in Marienwerder, 1940. Kwestie przejęcia majątków i ziemi przez Skarb Państwa po 1945 r. regulował Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1944 r. nr 4, poz. 17).
  8. ↑ OKW - Świetlica Wiejska w Bętlewie, Bętlewo 59, 87-603 Wielgie.pdf. Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy Wielgie. PDF [dostęp 2026-06-11].
  9. ↑ Geoportal Krajowy – dane ewidencji gruntów i budynków (EGiB) oraz rejestru nazw geograficznych dla obrębu Bętlewo. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2026-06-11]. (pol.).
  10. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2026-06-11]. (pol.).
  11. ↑ Parafia Świętego Wawrzyńca w Wielgiem. Diecezja Włocławska. [dostęp 2026-06-08]. (pol.).

Linki zewnętrzne