Barrandien

Barrandien, niecka Barrandienu – jednostka geologiczna w Czechach, znana z bogactwa skamieniałości paleozoicznych. Nazwa upamiętnia francuskiego geologa Joachima Barrande'a, który dał pierwszy szczegółowy opis paleontologiczny tych obszarów.

Definicja i położenie

Nazwą Barrandienu obejmuje się niezmetamorfizowane lub słabo zmetamorfizowane skały neoproterozoiczne i paleozoiczne, odsłaniające się w środkowych Czechach. Obszar odsłonięć rozciąga się na południowy zachód od Pragi mniej więcej do Pilzna, są to między innymi okolice Berouna, Jinc i Rokycan. Niektóre odsłonięcia znajdują się na obszarze miasta Pragi.

Pod względem tektonicznym niecka Barrandienu należy do terranu Teplá–Barrandien czyli Bohemicum. Jest to jedna z części Masywu Czeskiego, należącego w większości do strefy moldanubskiej(inne języki) orogenu waryscyjskiego.

Profil geologiczny, paleontologia i stratygrafia

Profil Barrandienu obejmuje skały osadowe i wulkaniczne, datowane na okres od neoproterozoiku do środkowego dewonu. W skałach fanerozoicznych znaleziono bardzo liczne i świetnie zachowane skamieniałości, z których szczególnie słynne są trylobity. Częste są również ramienionogi, na przykład tylko z jednego piętra dewonu – pragu – podano 220 gatunków tych zwierząt.

Na terenie Barrandienu znajdują się stratotypy. Jest to światowy stratotyp (GSSP(inne języki)) granicy sylur–dewon w miejscowości Klonk(inne języki) koło Suchomast, który był pierwszym w ogóle stratotypem wyznaczonym we współcześnie przyjęty sposób (ogólnoświatowa dyskusja i decyzja Międzynarodowego Kongresu Geologicznego w 1972). Ponadto na obszarze Barrandienu wyznaczono stratotypy aeronu, przidolu i pragu.

Bezkręgowce kopalne z Barrandienu – galeria

Sylurski trylobit Planiscultellum planum
Ordowicki trylobit Selenopeltis buchi
Sylurski łodzikowiec Phragmoceras broderipi
Dewoński goniatyt Agoniatites obliquus
Ordowicki ramienionóg Bicuspina multicostellata

Przypisy

↑ HubertH. Szaniawski HubertH., Polsko-ukraińskie badania geologiczne na Podolu subsydiowane przez NATO, „Przegląd Geologiczny”, 53 (7), 2005, s. 557–559, 615 .
↑ HelenaH. Ozonek HelenaH., EwaE. Stupnicka EwaE., Geologia regionalna Europy. Cz. I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1966, s. 161 .
1 2 3 U.U. Linnemann U.U. i inni, The Cadomian tectonics, [w:] T.T. McCann (red.), Geology of Europe, Volume 1: Precambrian & Palaeozoic, London: Geological Society of London, 2008, s. 103–154, ISBN 978-1-86239-245-8 .
1 2 IvoI. Chlupáč IvoI., Barrande's stratigraphic concepts, , palaeontological localities and tradition - comparison with the present state, „Journal of the Czech Geological Society, volume 44 (1999), issue 1-2, 3 - 30”, 44 (1/2), 1999, s. 3–30 .
↑ I.I. Chlupáč I.I., P.P. Štorch P.P., Regionálně geologické dělení Českého masívu na území České republiky, „Čas. Mineral. Geol.”, 37 (4), 1992, s. 258–275 .
1 2 JanaJ. Bruthansová JanaJ., OldřichO. Fatka OldřichO., PetrP. Budil PetrP., JiříJ. Král JiříJ., 230 years of trilobite research in the Czech Republic, [w:] Donald G.D.G. Mikulic, EdE. Landing, JoanneJ. Kluessendorf (red.), Fabulous Fossils—300 Years of Worldwide Research on Trilobites, „New York State Museum Bulletin”, 507, 2007, s. 51–79 .
↑ JaroslavaJ. Hajná JaroslavaJ., JiříJ. Žák JiříJ., VáclavV. Kachlík VáclavV., Structure and stratigraphy of the Teplá–Barrandian Neoproterozoic, Bohemian Massif: A new plate-tectonic reinterpretation, „Gondwana Research”, 19 (2), 2011, s. 495–508, DOI: 10.1016/j.gr.2010.08.003, ISSN 1342-937X [dostęp 2026-05-19] .
↑ UlfU. Linnemann UlfU., Inside Pangea: A Brief Introduction to the Variscan Orogen in Central Europe, UlfU. Linnemann (red.), Cham: Springer Nature Switzerland, 2025, s. 1–11, DOI: 10.1007/978-3-031-82911-6_1, ISBN 978-3-031-82911-6 (ang.).
↑ VV. Havlíček VV., Lochkovian brachiopods of the Prague Basin (Lower Devonian, Czech Republic), „Bulletin of Geosciences”, 74 (3), 1999, s. 299–322 .
↑ V.V. Havlíček V.V., J.J. Vaněk J.J., Pragian brachiopods, trilobites, and principal biofacies in the Prague Basin (Lower Devonian, Bohemia), „Sbornik Geologickych Věd, Paleontologie”, 34, 1998, s. 27–109 .
↑ GSSP for the Silurian-Devonian boundary at Klonk Hill [online], IUGS [dostęp 2026-05-19] (ang.).
↑ IvoI. Chlupáč IvoI., FrantišekF. Vacek FrantišekF., Thirty years of the first international stratotype: The Silurian-Devonian boundary at Klonk and its present status, „Episodes”, 26 (1), 2003, s. 10–15 .
↑ A new international stratotype in the Paleozoic of the Barrandian area | Institute of Geology of the Czech Academy of Sciences [online], www.gli.cas.cz [dostęp 2026-05-19] .

[1] HubertH. Szaniawski HubertH., Polsko-ukraińskie badania geologiczne na Podolu subsydiowane przez NATO, „Przegląd Geologiczny”, 53 (7), 2005, s. 557–559, 615 .

[2] HelenaH. Ozonek HelenaH., EwaE. Stupnicka EwaE., Geologia regionalna Europy. Cz. I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1966, s. 161 .

[:1-3] 1 2 3 U.U. Linnemann U.U. i inni, The Cadomian tectonics, [w:] T.T. McCann (red.), Geology of Europe, Volume 1: Precambrian & Palaeozoic, London: Geological Society of London, 2008, s. 103–154, ISBN 978-1-86239-245-8 .

[:2-4] 1 2 IvoI. Chlupáč IvoI., Barrande's stratigraphic concepts, , palaeontological localities and tradition - comparison with the present state, „Journal of the Czech Geological Society, volume 44 (1999), issue 1-2, 3 - 30”, 44 (1/2), 1999, s. 3–30 .

[5] I.I. Chlupáč I.I., P.P. Štorch P.P., Regionálně geologické dělení Českého masívu na území České republiky, „Čas. Mineral. Geol.”, 37 (4), 1992, s. 258–275 .

[:0-6] 1 2 JanaJ. Bruthansová JanaJ., OldřichO. Fatka OldřichO., PetrP. Budil PetrP., JiříJ. Král JiříJ., 230 years of trilobite research in the Czech Republic, [w:] Donald G.D.G. Mikulic, EdE. Landing, JoanneJ. Kluessendorf (red.), Fabulous Fossils—300 Years of Worldwide Research on Trilobites, „New York State Museum Bulletin”, 507, 2007, s. 51–79 .

[7] JaroslavaJ. Hajná JaroslavaJ., JiříJ. Žák JiříJ., VáclavV. Kachlík VáclavV., Structure and stratigraphy of the Teplá–Barrandian Neoproterozoic, Bohemian Massif: A new plate-tectonic reinterpretation, „Gondwana Research”, 19 (2), 2011, s. 495–508, DOI: 10.1016/j.gr.2010.08.003, ISSN 1342-937X [dostęp 2026-05-19] .

[:02-8] UlfU. Linnemann UlfU., Inside Pangea: A Brief Introduction to the Variscan Orogen in Central Europe, UlfU. Linnemann (red.), Cham: Springer Nature Switzerland, 2025, s. 1–11, DOI: 10.1007/978-3-031-82911-6_1, ISBN 978-3-031-82911-6 (ang.).

[9] VV. Havlíček VV., Lochkovian brachiopods of the Prague Basin (Lower Devonian, Czech Republic), „Bulletin of Geosciences”, 74 (3), 1999, s. 299–322 .

[10] V.V. Havlíček V.V., J.J. Vaněk J.J., Pragian brachiopods, trilobites, and principal biofacies in the Prague Basin (Lower Devonian, Bohemia), „Sbornik Geologickych Věd, Paleontologie”, 34, 1998, s. 27–109 .

[11] GSSP for the Silurian-Devonian boundary at Klonk Hill [online], IUGS [dostęp 2026-05-19] (ang.).

[12] IvoI. Chlupáč IvoI., FrantišekF. Vacek FrantišekF., Thirty years of the first international stratotype: The Silurian-Devonian boundary at Klonk and its present status, „Episodes”, 26 (1), 2003, s. 10–15 .

[13] A new international stratotype in the Paleozoic of the Barrandian area | Institute of Geology of the Czech Academy of Sciences [online], www.gli.cas.cz [dostęp 2026-05-19] .