Baudolino
Fabuła
Głównym bohaterem powieści jest Baudolino, chłopiec o wielkiej wyobraźni i bystrym umyśle. Sprowadza on do rodzicielskiego domu zabłąkanego wśród mgieł rycerza, którym okazuje się cesarz Fryderyk I Barbarossa. Chłopiec zyskuje przez swe opowieści jego sympatię i tak trafia na cesarski dwór, gdzie jest świadkiem (a także sprawcą) wielu wydarzeń, które odmieniły historię Europy.
Akcja zaczyna się w 1204 r., w trakcie IV wyprawy krzyżowej. W czasie gdy krzyżowcy plądrują Konstantynopol, Baudolino ratuje życie Niketasowi Choniatesowi, bizantyjskiemu historykowi, a następnie opowiada mu o swym dzieciństwie, o tym, jak dostał się na dwór cesarza, i tym, jak umierający biskup Otton powierzył mu misję, aby wysłać Fryderyka Barbarossę na wschód do legendarnego królestwa Księdza Jana. Opowiada także o wielu przygodach (mniej lub bardziej związanych z Księdzem Janem i jego królestwem). Jego opowieść kończy się w momencie powrotu do Konstantynopola z wyprawy, której celem było legendarne królestwo. Dopiero wtedy pojął rzeczy, których wcześniej nie rozumiał.
Postacie
Postacie fikcyjne:
- Baudolino – ur. 1142 we Fraschecie główny bohater, który odnajduje ulgę w opisywaniu Niketasowi swojej historii, w której kłamstwa i mistyfikacje wcielają się w życie i mają realny wpływ na losy bohaterów. Przyznaje się Niketasowi do jedynego w swoim życiu zabójstwa, które właściwie kończy opowieść Baudolina i poprzedza wydarzenia opisywane przez narratora jako teraźniejsze.
- Poeta – syn rycerza z Kolonii, główny towarzysz Baudolina, który poznaje głównego bohatera przy wspólnej podróży do Paryża, gdzie obaj bohaterowie mieli zamiar poświęcić się sztukom wyzwolonym. Poeta towarzyszył Baudolinowi najdłużej, ale mimo to Baudolino nie przypomina sobie jego imienia. Zdobył posadę u boku Reginalda z Dassel dzięki wierszom Baudolina pisanych pod natchnieniem zauroczenia żoną cesarza.
- Abdul – student pochodzenia arabsko-irlandzkiego, którego stryj był kanonikiem opactwa św. Wiktora, dzięki czemu bohaterowie uzyskali dostęp do zasobów biblioteki. Obiektem jego westchnień była księżniczka, dla której śpiewał miłosne pieśni zachwycające pozostałych bohaterów. Miłość Abdula do nieznajomej księżniczki jest kolejnym przykładem postawy kierowanej poszukiwaniem, a nie odnajdywaniem ("Może któregoś dnia ją odnajdę, boję się jednak zarazem, że może to nastąpić"). Wyznaje, że przez pięć lat przebywał w zamku Aloadyna, z którego uciekł, zabierając ze sobą trochę "zielonego miodu", substancji psychoaktywnej, która przyprawiała bohaterów o różne wizje, nieraz ułatwiając im tworzenie pogłosek o św. Janie.
- Zosima – główny antagonista, który wielokrotnie przechytrza Baudolina i wykorzystuje list św. Jana napisany przez drużynę Baudolina, na niekorzyść jego i cesarza. Jego spryt okazuje się jednak i przyczyną jego zguby.
- Colandrina – córka Guasca, która wychodzi za mąż za Baudolina.
- Hypatia – dama z jednorożcem Akacjuszem, trzeci obiekt miłości Baudolina. Żyła z innymi hypatiami (żeńskimi odpowiednikami satyrów), swoją nazwę nosiły na cześć Hypatii z Aleksandrii, której mądrość istoty powtarzały. Dzieli się z Baudolinem rozważaniami teologiczno-filozoficznymi.
- Solomon z Gerony - pobożny rabin, biegły w sztuce medycznej, który dzięki swojej uczoności został zaproszony do Paryża i udzielał wiedzy mistrzom paryskim. Grupie Baudolina pomógł on rozjaśnić obraz świątyni według proroka Ezechiela. Zainteresowany poszukiwaniem księdza Jana, przeświadczony o dotarciu tam innego żyda - Eldada, postanowił wyruszyć wraz z Baudolinem. Stwierdza, że żydzi ciągle szukają ziemi obiecanej, rzecz w tym, aby była ona gdzieś indziej niż tam, gdzie poszukują. Zginął przekonany, że odnalazł dziesięć rozproszonych pokoleń.
- Machitar Ardzrouni - Ormianin, przyjaciel Zosimy, właściciel zamku Dadżig, w którym w roku 1190 gości Fryderyka Barbarossę podczas jego przeprawy do Jerozolimy. W owym zamku prezentuje on liczne wynalazki (na przykład zwierciadła Archimedesa i inne, wszystkich których funkcjonalność była wadliwa), tam również znajduje się "siedem głów Jana Chrzciciela". Gdy Fryderyk Barbarossa umiera, decyduje się uniknąć ryzyka odpowiedzialności za śmierć i wyrusza z Baudolinem na wyprawę do Indii wraz z siedmioma relikwiami.
- Aloadyn – wódz nizarytów, który podawał w dużych dawkach swoim więźniom zielony miód; ci przez niedosyt skłonni byli mordować i walczyć w imię Aloadyna, aby móc z powrotem powrócić do raju, który zapewniała im substancja. Okazuje się, że służą mu także cynocephali, czyli psiogłowi. To oni pojmali powracającą drużynę Baudolina.
- Pafnucy - wynalazca, który pod koniec opowiadania ujawnia niefunkcjonalność machin Ardzrouniego oraz dedukuje autentyczne okoliczności śmierci cesarza, co prowadzi do przemiany wewnętrznej Baudolina.
- Nubijczycy, Blemmjowie, Satyrowie, Skiapodzi, Pigmejowie, Wielkousi (Panotti), olbrzymi – mieszkańcy Królestwa Księdza Jana, uczestnicy obrony Pndapetzim przed Białymi Hunami. Znamienne było, że mimo absurdalnych różnic fizjologicznych, za jedyne różnice między sobą grupy te uznawały różnice w poglądach teologicznych. Skiapodem był Gavagai, który jako pierwszy wita drużynę Baudolina w Pndapetzim i z niego ich wyprowadza.
- Pever, Boiamondo, Grillo – genueńczycy, przyjaciela Baudolina, goszczący go i Niketasa, wielokrotnie pomagali Baudolinowi, choćby doprowadzając go i jego towarzyszów do Zosimy w Konstantynopolu.
- Cuttika z Quargnento, Colandrino Guaska, Porcelli, Aleram Scaccabarozzi – trzecioplanowi aleksandryjczycy, uczestnicy wyprawy do królestwa ks. Jana, podający się wraz z pozostałą ósemką bohaterów (Baudolino, Poeta, Abdul, Boron, Kyot, Solomon, Boidi i Ardzrouni) za dwunastu magów.
Postacie legendarne:
- Ksiądz Jan – według XII-wiecznej legendy władca zaginionego chrześcijańskiego królestwa w Indiach lub Afryce.
- Gagliaudo Aulari – legendarny obrońca Alessandrii, w książce ojciec Baudolina, który przekonuje syna, że Gradalis był czarką "prostą i ubogą" jak sam Jezus, co skłoniło Baudolina do ochrzczenia czarki Gagliauda, z której pił on przed śmiercią, mianem prawdziwego Gradalisa, który przekazał następnie cesarzowi.
Postacie historyczne:
- Fryderyk Barbarossa – cesarz, opiekun Baudolina
- Niketas Choniates – bizantyjski historyk
- Robert de Boron – klerk z Montbéliard, szczególnie zaintrygowany kwestią próżni (samemu twierdząc, że owa nie istnieje i istnieć nie może), dzieli się nabytą wiedzą o legendach dotyczących odległych krain, które bohaterowie utożsamiają z królestwem księdza Jana na podstawie opisów Ottona.
- Kyot – ur. w Szampanii, twierdził, że to w królestwie ks. Jana spoczywa Gradalis. Po wielu latach nieudanych poszukiwań owego naczynia (choć sam zauważa, że nie ma zgody co do tego, jakim obiektem dokładnie był Gradalis), wyznaje Baudolinowi, że prawidłowe byłoby uniemożliwienie znalezienie tego Gradalisa, aby nie niszczyć marzeń o nim.
- Beatrycze I Burgundzka – żona cesarza Fryderyka
- Henryk II Jasomirgott – książę Austrii
- Henryk Lew – książę Saksonii
- Izaak II Angelos – cesarz Bizancjum
- Andronik I Komnen – cesarz Bizancjum
- Papież Aleksander III