Bestseller

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Bestseller (z ang. „najlepiej sprzedający się”) – książka, która osiągnęła szczególnie duży sukces sprzedażowy na określonym rynku wydawniczym(inne języki) i zdobyła popularność wśród czytelników. Termin stosowany jest również w odniesieniu do innych produktów kultury, takich jak albumy muzyczne, filmy i gry komputerowe, a w szerszym znaczeniu – do dowolnych produktów osiągających najwyższą sprzedaż w swojej kategorii.

Miano bestsellera niekiedy stosowane jest bez związku z rzeczywistym sukcesem rynkowym danego produktu; bywa również przypisywane wznowieniom(inne języki) dawniej popularnych produktów i przekładom produktów popularnych na innym rynku.

Historia pojęcia

Termin „bestseller” został wprowadzony w Stanach Zjednoczonych na określenie najlepiej sprzedających się książek. W latach 1895–1911 ich zestawienia publikował w czasopiśmie „The Bookman(inne języki)” H. T. Peck(inne języki). Praktyka sporządzania list bestsellerów rozpowszechniła się następnie w Wielkiej Brytanii i Niemczech.

Początkowo znaczenie tego słowa wynikało bezpośrednio z jego etymologii (od ang. best – „najlepszy” i to sell – „sprzedawać”). Pierwsza definicja słownikowa pojawiła się w 1905 roku. Po 1945 roku termin zaczął nabierać kolejnych znaczeń i odnosić się do szerszego zakresu zjawisk.

Do języka polskiego określenie „bestseller” trafiło w latach 50. XX wieku. Na rynku książki początkowo kojarzono je przede wszystkim z powieściami osiągającymi większą sprzedaż i wywołującymi silniejsze reakcje czytelników niż inne publikacje.

Bestseller rzeczywisty i mianowany

W badaniach nad rynkiem książki rozróżnia się bestsellery rzeczywiste i bestsellery mianowane.

Bestseller rzeczywisty to książka, która osiągnęła znaczący sukces ekonomiczny dzięki zainteresowaniu czytelników, niezależnie od swojej wartości literackiej. Pojęcie to odnosi się przede wszystkim do amerykańskiego rynku wydawniczego oraz do książek wprowadzanych na rynek europejski z wykorzystaniem amerykańskich metod sprzedaży i promocji.

O uzyskaniu przez książkę statusu bestsellera rzeczywistego decyduje przede wszystkim powodzenie wśród odbiorców, którego kryteria zmieniają się wraz z ich gustami i tendencjami na rynku wydawniczym. Wśród cech mogących sprzyjać takiemu sukcesowi wymienia się aktualną lub modną tematykę, przystępny język, częste dialogi, dynamiczną akcję i nieskomplikowaną konstrukcję utworu. Znaczenie mogą mieć również sensacyjna fabuła, wątki erotyczne oraz związki z filmem, na przykład możliwość adaptacji filmowej książki lub wykorzystanie istniejącego scenariusza filmowego jako podstawy powieści.

Sukces rynkowy bestsellera rzeczywistego charakteryzuje się kilkoma właściwościami:

Umieszczenie książki na liście bestsellerów nie jest koniecznym warunkiem uznania jej za bestseller. Znaczenie ma przede wszystkim wielkość sprzedaży w odniesieniu do innych publikacji z tej samej kategorii, wydanych w określonym czasie i na danym rynku. Liczba sprzedanych egzemplarzy wystarczająca do uzyskania statusu bestsellera może zatem różnić się w zależności od rodzaju książki, miejsca i okresu jej publikacji.

Bestsellery rzeczywiste obejmują przede wszystkim książki ukazujące się po raz pierwszy. Wznowienia(inne języki) publikacji, które wcześniej odniosły sukces, jak i przekłady książek, które odniosły sukces na innym rynku, bywają natomiast zaliczane do bestsellerów mianowanych. Ich popularność może opierać się na rozpoznawalności tytułu i pamięci o jego wcześniejszym powodzeniu, a nie na ponownym osiągnięciu szczególnie wysokiej sprzedaży. Określenie „bestseller” może zatem przetrwać okres rzeczywistego sukcesu sprzedażowego książki.

Status bestsellera może być również przedmiotem świadomych działań marketingowych wydawców, obejmujących m.in. korzystniejsze warunki finansowe dla autorów, intensywną promocję, aktywną sprzedaż i specjalne kanały dystrybucji. Na polskim rynku wydawniczym określenie „bestseller” bywa wykorzystywane jako hasło promocyjne, zwłaszcza w odniesieniu do książek wydawanych w seriach opartych na zagranicznych listach bestsellerów lub napisanych przez autorów, których wcześniejsze utwory osiągnęły sukces sprzedażowy.

Rodzaje bestsellerów mianowanych

Pojęcie bestsellera mianowanego obejmuje książki, którym przypisuje się tę nazwę ze względu na określone cechy lub rodzaje sukcesu, niekoniecznie związane z rzeczywistą wielkością sprzedaży. Wyróżnia się następujące kategorie:

Przypisy

  1. ↑ Leksykon terminów medialnych: A-L, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024, s. 83–84, ISBN 978-83-8180-650-3.
    1. ↑ s. 83–84
    2. ↑ s. 83
    3. 1 2 3 s. 84
  2. Małgorzata Mozer, Bestseller, [w:] Tadeusz Żabski (red.), Słownik literatury popularnej, Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, 1997, s. 25–27, ISBN 83-7091-039-4.
    1. 1 2 s. 25–26
    2. 1 2 3 s. 26
    3. 1 2 3 s. 26–27
    4. 1 2 s. 27