Bi-Ba-Bo

Bi-Ba-Bo
Data założenia

1 marca 1914

Data rozwiązania

9 kwietnia 1916

Pochodzenie

Łódź

Ostatni skład
Tadeusz Boy-Żeleński,

Edward From,
Karol Hanusz,
Rode-Jasińska,
Jerzy Łazarew,
Franciszek Miłosz,
Zofia Sławińska,
Aleksander Szarkowski,
Maria Szosland,
Stefan Szosland,
Artur Szyk,
Konrad Tom,
Julian Tuwim,
Janina Wiśniowska,
Andrzej Włast,
Kazimierz Woźniak,
Roman Wroński

Poprzedni członkowie
Stefan Bolesta-Wydźga,

Józefa Borowska,
Leon Choromański,
Henryk Frenkiel,
Maks Haneman,
Janusz Ihar,
Czesław Jan Kaden,
Ludwik Lawiński,
Wacław Przybylski,
Carmen de Roche,
Bolesław Rosiński,
Józef Urstein

Hotel Savoy w Łodzi (ul. Traugutta 6), dawna siedziba „Bi-Ba-Bo”

Bi-Ba-Bo – kabaret działający w Łodzi w latach 1914–1916 z siedzibą w Hotelu Savoy przy ul. Romualda Traugutta 6 (dawn. ul. Krótka).

Historia

Malarze, literaci, humoryści oraz artyści sceniczni i estradowi skoncentrowani wokół łódzkiego, satyrycznego tygodnika „Śmiech” oraz „Gazety Łódzkiej” – czasopism wydawanych przez Jana Grodka w 1914 podjęli się organizacji wieczorów literacko-artystycznych w hotelu Savoy w Łodzi. 24 stycznia 1914 zorganizowali „Redutę Śmiechu”, podczas której zilustrowano trzeci numer czasopisma. Idea przedstawiania treści tygodnika zakończyła się powodzeniem, zaś artyści uznali, że widowisko będzie miało charakter cykliczny, przekształcając się w kabaret, który od 1 marca 1914 działał pod nazwą „Bi-Ba-Bo” i regularnie występował na scenie hotelu.

Teksty dla kabaretu pisali m.in.: Konrad Tom, Edward From, Henryk Frenkiel, Julian Tuwim, Andrzej Włast, zaś występowali: Józef Urstein (debiut), Bolesław Rosiński, Leon Choromański, Józefa Borowska, Czesław Jan Kaden, Carmen de Roche, Ludwik Lawiński, scenografie i plakaty kabaretu tworzył Artur Szyk, współpracowali z nim także Wacław Przybylski, Maks Haneman i Janusz Ihar, zaś kierownikiem projektu był Stefan Bolesta-Wydźga.

W 1914 działalność kabaretu została przerwana przez wybuch I wojny światowej, następnie, w pod koniec 1915 reaktywowano go z inicjatywy Juliana Tuwima, który przekonał Artura Szyka i Andrzeja Własta do wznowienia funkcjonowania kabaretu. Po reaktywacji kabaret nie miał formalnie zorganizowanego zespołu artystycznego, występujący w nim aktorzy na co dzień występowali w łódzkim Teatrze Polskim oraz na innych scenach dramatycznych w Łodzi. Wśród nich znaleźli się m.in.: Karol Hanusz, Franciszek Miłosz, tancerka Rode-Jasińska, Zofia Sławińska, Stefan Szosland, Aleksander Szarkowski, Maria Szoslandowa, Janina Wiśniowska, Kazimierz Woźniak, Roman Wroński, kabaretowi akompaniowała orkiestra Jerzego Łazarewa, zaś pisali dla niego m.in. Edward From, Konrad Tom, Julian Tuwim i Tadeusz Boy-Żeleński. Ostatni występ kabaretu odbył się 9 kwietnia 1916.

Bi-Ba-Bo wystawiało wystawiało skecze, piosenki, monologi, czy też satyryczne rewie o lokalnej tematyce, często kpiące ze specyfiki Łodzi, naigrywające się z lokalnych zwyczajów czy przywar lodzermenscha, jego przebiegłości, nieufności, czy też skąpstwa kamieniczników. Do wystawianych rewii należały np.: Geniusz Łodzi, Na falach Łódki, Łodzianie w Berlinie. Do słynnych przedstawień należały także monologi telefoniczne zmodernizowanego Żyda, prezentowane przez Józefa Ursteina.

Kontynuatorzy

W okresie od 18 marca 1916 do 15 lipca 1916 funkcjonował w Warszawie kabaret „Bi-Ba-Bo” w dawnej siedzibie kabaretu „Momus”, założony przez dawnego kierownika łódzkiego „Bi-Ba-Bo” – Stefana Bolestę, jednakże nie miał on nic wspólnego z łódzkim, a aktorzy zatrudniani przez Bolestę, nie występowali w oryginalnym „Bi-Ba-Bo”

W 1972 powstał w Łodzi kabaret „Bi-Ba-Bo”, założony przez Wiesława Szczotkowskiego, w latach 1999–2013 prowadzony przez Tadeusza Pliszkiewicza, współtworzony głównie przez seniorów. Działalność kabaretu jest inspirowana przez przedwojenne „Bi-Ba-Bo”, a twórcy czują się jego spadkobiercami.

Przypisy

  1. 1 2 3 Wiesława Kaszubina: Bibliografia prasy łódzkiej 1863-1944. bazhum.muzhp.pl, 1968. [dostęp 2026-05-17]. (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 Irmina Gadowska i inni red., Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 r, Wydanie I, Kultura Literacka Łodzi, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2022, s. 48-49, ISBN 978-83-8220-896-2.
  3. 1 2 3 4 Anna Kuligowska-Korzeniewska, Kabaret w „złym mieście” podczas Wielkiej Wojny, [w:] Jacek Mikołajczyk, Dorota Fox (red.), Kabaret – poważna sprawa?, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015 (nr 3359), ISBN 978-83-8012-713-5.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Marcos Silber, From Lodzermensz to Szmonces and Back.On the multidirectional flow of culture, [w:] Halina Goldberg, Nancy Sinkoff, Natalia Aleksiun, Polish Jewish Culture Beyond the Capital: Centering the Periphery, Rutgers University Press, 15 września 2023, ISBN 978-1-9788-3603-7 (ang.).
  5. ↑ Janusz Dunin, Powrót do "Bi-Ba-Bo’’ i nie tylko... – refleksje osobiste, [w:] Krystyna Ratajska, Tomasz Cieślak, Julian Tuwim: biografia, twórczość, recepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2012, ISBN 978-83-7525-731-1.
  6. ↑ Anna Kuligowska-Korzeniewska, Roch Pekinski w „Różowym Słoniu’’ – estradowe wystąpienia Juliana Tuwima w Łodzi podczas Wielkiej Wojny, [w:] Krystyna Ratajska, Tomasz Cieślak, Julian Tuwim: biografia, twórczość, recepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2012, ISBN 978-83-7525-731-1.
  7. ↑ Hotel Savoy in Łódź: Labyrinth of History & Exile [online], Culture.pl [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  8. ↑ Bi-Ba-Bo – najstarszy łódzki kabaret świętuje 50. urodziny [WYWIAD] [online], uml.lodz.pl, 30 marca 2022 [dostęp 2026-05-17].