Bisfenol A

Bisfenol A
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
białe płatki o zapachu podobnym do fenolu
Wzór Hilla

C15H16O2

Masa molowa

228,29 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

80-05-7

PubChem

6623

DrugBank

DB06973

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Bisfenol A (BPA) – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych.

Właściwości

Wpływ na zdrowie

Istnieją przypuszczenia, że bisfenol A może być przyczyną niektórych chorób. Amerykańskie koncerny przemysłu tworzyw sztucznych postanowiły wycofać BPA z procesu produkcji opakowań do przechowywania żywności, a rząd Stanów Zjednoczonych zadeklarował zmiany w ustawie o bezpieczeństwie żywności, które zagwarantują całkowite wyeliminowanie wszelkich produktów zawierających BPA, które mogłyby szkodzić konsumentom do czasu, gdy badania wykażą niekancerogenny wpływ BPA na człowieka.

Od 20 stycznia 2025 roku, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2024/3190, bisfenol A oraz pochodne są zakazane do stosowania w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz handlu nimi w całej UE

Otrzymywanie

Bisfenol A po raz pierwszy został otrzymany przez rosyjskiego chemika Aleksandra Dianina (1851–1918) w 1891. W metodzie Dianina bisfenol A jest produktem kondensacji acetonu (stąd symbol „A” w nazwie związku) i dwóch cząsteczek fenolu. Reakcja jest katalizowana przez kwasy, np. HCl lub żywicę jonowymienną zawierającą silnie kwasowe grupy sulfonowe (R−SO3H).

Reakcję prowadzi się zazwyczaj w obecności dużego nadmiaru fenolu. Jedynym produktem ubocznym reakcji głównej jest woda, jednak w wyniku reakcji równoległych i następczych tworzą się także inne związki, przede wszystkim izomer bisfenolu A – 2-(2-hydroksyfenylo)-2-(4-hydroksyfenylo)propan (tzw. o,p′-BPA) oraz dimery izopropenylofenoli. Analogicznej reakcji ulega wiele innych ketonów.

Zastosowanie

Produkcja tworzyw sztucznych: