Bollywood

Bollywood – umowna nazwa indyjskiego przemysłu filmowego utworzona w latach 70. ze zbitki słów Bombaj i Hollywood. Nie ma jednoznacznego twórcy tej nazwy, bowiem do miana twórcy terminu „Bollywood” pretendują cztery osoby: Amit Khanna, Bevinda Collaco, Shobhaa De oraz H.R.F. Keating.

W Indiach jednak nazwa Bollywood nie jest mile widziana. Hindusi wolą nazwy np. hindi cinema albo kino hindi-urdu, ewentualnie kino hindustani. Hindi i urdu to dwa najpopularniejsze języki w Indiach, stąd taka nazwa. Bombaj jest największym ośrodkiem produkcyjnym kinematografii indyjskiej jeszcze sprzed II wojny światowej – „...Prod. przeważnie w jęz. hindi, w największym z ośrodków, Bombaju, który zaczął się rozwijać od końca l. 20. (pierwszy f. dźw. Alam Ara w 1931...”).

Pole znaczeniowe

Nazwa Bollywood jest używana w kilku znaczeniach jako:

• nazwa wielkiego ośrodka produkcji filmów w Bombaju, także retrospektywnie, w odniesieniu do czasów, kiedy nazwa jeszcze nie funkcjonowała. Na takiej zasadzie za klasyków Bollywood uważane są takie filmy jak Mughal-e-Azam, inne filmy Mehbooba Khana, czy Raja Kapoora,
• całej kinematografii indyjskiej, także spoza Mumbaju (Bombaju).
• rodzaj, gatunek filmów fabularnych z Indii (także z Pakistanu – np. z Lollywood), pokazujących przeważnie problemy miłosne bohaterów ze sporą ilością piosenek i barwnych scen tanecznych, stąd częste, mylne nazywanie filmów z Bollywood lub szerzej z Indii – musicalami (zobacz masala movie).

Niektórzy twórcy Bollywood

Przykłady filmów Bollywood

• Czasem słońce, czasem deszcz (Kabhi Khushi Kabhie Gham, 2001)
• Devdas (2002)
• Lagaan: Dawno temu w Indiach (Lagaan, 2001) – nominowany do Oscara za najlepszy film obcojęzyczny
• Aśoka Wielki (Asoka, 2001)
• Coś się dzieje (Kuch Kuch Hota Hai)
• Jestem przy tobie (Main Hoon Na)
• Ukochana (Saathiya)
• Fanaa, część zdjęć realizowano w Zakopanem
• Gdyby jutra nie było (Kal Ho Naa Ho)
• Żona dla zuchwałych (Dilwale Dulhania Le Jayenge)
• Rebeliant (Mangal Pandey: The Rising)
• Kolor szafranu (Rang De Basanti, 2006) – oficjalny kandydat do Oscara za najlepszy film zagraniczny
• Dil Se – Z całego serca (Dil Se)
• Nigdy nie mów żegnaj (Kabhi Alvida Naa Kehna)
• Trudna droga do miłości (Salaam Namaste, 2005)
• Wyścig (Race, 2008)
• Bunty i Babli (Bunty aur Babli)
• Miłość żyje wiecznie (Mohabbatein, 2000)
• Don (2006)
• Dhoom (2004)
• Dhoom 2 (2006)
• Om Shanti Om (2007)
• Moje serce bije po indyjsku (Phir Bhi Dil Hai Hindustani, 2000)
• Mój kraj (Swades, 2004)
• Veer-Zaara (2004)
• Strach (Darr, 1993)
• Naprzód, Indie! (Chak de India, 2007)
• Węgiel (Koyla, 1997)
• Młodzieniec z Anglii i Hinduska (English Babu Desi Mem, 1996)
• Black (2005)
• Sobowtór (Duplicate, 1998)
• Sekret (Paheli, 2005)
• Blue (2009)
• Serce jest szalone (Dil To Pagal Hai, 1997)

Wybrana literatura

• Ch. Das Gupta, The Painted Face. Studies in India’s Popular Cinema, Delhi 1991.
• T. Ganti Bollywood. A guide to popular Hindi cinema
• A. Karp Zrozumieć Bollywood, Encyklopedia Gazety Wyborczej, tom 21 (2005−2006) 2007
• E. Królikowska-Avis, Indie podbijają Zachód, „Film” 2002 nr 10
• K. Lipka-Chudzik, Bollywood dla początkujących, Warszawa 2009.
• K. Magiera, Różnorodność kina Bollywoodu, czyli bogactwo repertuarowe w rozrywkowym kinie indyjskim, „Panoptikum” nr 5 (12) 2006.
• V. Mishra, Bollywood Cinema: Temples of Desire, London-New York 2002.
• V. Mishra, Autorstwo i powab romansu, „Kwartalnik Filmowy” nr 51 (2005) – fragment powyższej książki.
• J. Pietrzak, Co Bollywood ma wspólnego z kiczem?, „Panoptikum” nr 5 (12)
• J. Pietrzak, Skąd się bierze potęga Bollywood, „Przegląd” nr 35 (2006)
• R. Smoczyński, Fabryka bogów, „Film” 2003 nr 2
• T. Szurlej, Bollywood. Indyjskie kino komercyjne, „Kwartalnik Filmowy” nr 51 (2005)
• Shashi Tharoor Bollywood Dialog 2004 Warszawa (z ang. „Show Business” 1991)

Zobacz też

• Kollywood
• Lollywood
• Tollywood
• Masala movie
• Nagroda Filmfare
• Nagrody Star Screen
• Nagroda International Indian Film Academy
• Bollywood HD
• Nollywood

Przypisy

Linki zewnętrzne

Zobacz kolekcję cytatów o Bollywood w Wikicytatach

Zobacz multimedia związane z tematem: Bollywood

Zobacz hasło Bollywood w Wikisłowniku

• Bollypedia (niem.)
• Bollywood.pl (pol.)