| miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||
Zabytkowe kamienice przy ul. Głównej | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Gmina | |||
| Data założenia |
przed 1278 | ||
| Prawa miejskie |
2026 | ||
| Burmistrz |
Sebastian Baca | ||
| Powierzchnia |
12,7936 km² | ||
| Wysokość |
303 m n.p.m. | ||
| Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Strefa numeracyjna |
77 | ||
| Kod pocztowy |
48-140 | ||
| Tablice rejestracyjne |
OGL | ||
Położenie na mapie gminy Branice | |||
Położenie na mapie Polski | |||
Położenie na mapie województwa opolskiego | |||
Położenie na mapie powiatu głubczyckiego | |||
| TERC (TERYT) |
1602024 | ||
| SIMC |
0491742 | ||
Urząd miejski ul. Słowackiego 348-140 Branice | |||
| Strona internetowa | |||
| BIP | |||
Branice (cz. Bránice, niem. Branitz) – miasto w Polsce, położone w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim. Siedziba gminy Branice.
W Branicach znajduje się m.in. szpital psychiatryczny założony przez biskupa Józefa Natana.
Branice leżą nad potokiem Wilżyna (dopływ Opawy), na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).
Miasto historycznie położone jest na tzw. Morawach Polskich, czyli na obszarze dawnego wikariatu generalnego branickiego. Należało do wydzielonego w 1269 roku z Margrabstwa Moraw czeskiego księstwa opawskiego, które co najmniej od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska.
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miejscowość leży na Płaskowyżu Prudnicko-Głubczyckim, u podnóża południowo-wschodniej części Gór Opawskich (Sudety Wschodnie).
Nazwa miejscowości była przeważnie taka sama. Na przestrzeni lat praktycznie zmieniał się jedynie zapis jej nazwy. W pierwszych źródłach z 1278 roku brzmiała ona Branicz, natomiast w 1377 roku – Brenicz. Nazwa jest patronimiczna i może pochodzić albo od nazwiska Bran albo też od czeskiego słowa brana (polskie brama) lub od czasownika braniti, czyli bronić.
Branice po raz pierwszy wzmiankowane zostały w 1278 roku jako Branicz, kiedy to należało do wydzielonego w 1269 roku z Margrabstwa Moraw czeskiego księstwa opawskiego, które co najmniej od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska.
Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono lemiesz pługa w słup, skrzyżowany z deską, po obu stronach narzędzi sześcioramienna gwiazda.
Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus i powiatu głubczyckiego. Pierwotnie była zamieszkała przez tzw. Morawców, z czasem coraz większa część mieszkańców była niemieckojęzyczna. W 1910 już tylko 18% mieszkańców posługiwało się czeskimi gwarami laskimi.
Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnione były w Branicach 2072 osoby, z czego 1540, ok. 74,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 1454, ok. 70,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 2037 głosów (ok. 98,3% uprawnionych, 100% ważnych głosów); za Niemcami głosowały 2032 osoby (ok. 99,8%), a za Polską 5 osób (ok. 0,2%).
W granicach Polski od końca II wojny światowej. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946. Po drugiej wojnie światowej Morawców uznano za ludność polską i pozwolono im pozostać. Po 1956 nastąpiła fala emigracji do Niemiec.
Od grudnia 1945 siedziba zbiorowej gminy Branice w powiecie głubczyckim na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. I okręg administracyjny – Śląsk Opolski), powierzonym 18 marca 1945 administracji wojewody śląskiego, a z dniem 28 czerwca 1946 przyłączonym do woj. śląskiego (śląsko-dąbrowskiego). 6 lipca 1950 Branice wraz z całym powiatem głubczyckim weszły w skład nowo utworzonego woj. opolskiego.
Po zniesieniu gmin i utworzeniu gromad jesienią 1954, Branice zostały siedzibą władz gromady Branice, gdzie pozostały do końca 1972 roku. W związku z kolejną reformą gminną z początkiem 1973 roku, Branice stały się siedzibą reaktywowanej gminy Branice w powiecie głubczyckim w województwie opolskim. W latach 1975–1998 administracyjnie należały do małego województwa opolskiego. 1 stycznia 2026 Branice po raz pierwszy otrzymały status miasta.
Branice podlegają pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku.
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
Inne zabytki:
W granicach administracyjnych Branic znajduje się płaskie wzgórze o nazwie Plechowa Góra, będące kulminacją Płaskowyżu Prudnicko-Głubczyckiego, na której wcześniej stała wieża triangulacyjna. Wysokość względna między dnem dolinki Wilżyny a szczytem Plechowa, w kierunku południowym, na dystansie 1,2 km wynosi 25 m.
W mieście znajduje się jednostka ochotniczej straży pożarnej. OSP Branice wchodzi w skład Kompanii Gaśniczej „Prudnik”.