Brojce

Brojce
wieś
Ilustracja
Młyn nad Mołstową
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

gryficki

Gmina

Brojce

Liczba ludności (2013)

1287

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-304

Tablice rejestracyjne

ZGY

SIMC

0772949

Położenie na mapie gminy Brojce
Mapa konturowa gminy Brojce, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Brojce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Brojce”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Brojce”
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa konturowa powiatu gryfickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Brojce”
Ziemia53°57′27″N 15°21′04″E/53,957500 15,351111
Multimedia w Wikimedia Commons

Brojce (niem. Broitz) – wieś gminna w Polsce położona w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie gryfickim, w gminie Brojce.

Miejscowość jest siedzibą gminy Brojce. 2 września 2013 r. wieś miała 1287 mieszkańców.

Brojce leżą na Równinie Gryfickiej, we wschodniej części Pobrzeża Szczecińskiego.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Brojce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Integralne części wsi Karwin
SIMCNazwaRodzaj
0772955Karwinczęść wsi

Toponimika

Brojce, jako duża wieś o rodowodzie średniowiecznym, była zaznaczana na wielu mapach. Na jednej z pierwszych map Pomorza, Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego wieś funkcjonuje pod nazwą Broitzen. Na początku XX w. nazwa wsi brzmi Broitz. Nazwa ta obowiązuje do maja 1945 r. W okresie powojennym, od czerwca 1945 do 1946 r. wieś nazywała się Broniszewo.

Komunikacja

Przez Brojce przebiega droga wojewódzka nr 105 (trasa: Świerzno→ Gryfice→ Brojce → Rzesznikowo), która łączy wieś w odległości 9 km z drogą wojewódzką nr 112.

Orientacyjny czas dojazdu drogami do okolicznych miast i miejscowości wypoczynkowych: Gryfice ≈ 10 minut, Płoty ≈ 20 minut, Trzebiatów ≈ 20 minut, Mrzeżyno ≈ 35 minut, Kołobrzeg ≈ 55 minut, Koszalin 1 godzina i 10 minut, Szczecin ≈ 2 godziny.

Znajdują się tu trzy przystanki autobusowe PKS. Brojce mają bezpośrednie połączenie autobusowe z Gryficami, Trzebiatowem i Szczecinem.

Najbliższy przystanek kolejowy znajduje się w Gąbinie (8 km). Pociągiem można dojechać do miejscowości położonych na trasie Kołobrzeg – Szczecin.

We wsi był przystanek kolei wąskotorowej Brojce.

Sport

Miejscowa drużyna piłki nożnej to Ludowy Zespół Sportowy Wicher Brojce. Klub założony został w 1968 r., posiada barwy biało-zielone. Obecnie (sezon 2023/2024) uczestniczy w rozgrywkach klasy A, gr. zachodniopomorskiej IV. Zespół rozgrywa mecze na stadionie przy ul. Długiej.

Przyroda

W centrum wsi, na tzw. nawsiu znajduje się park. Poza tym rośnie kilka drzew o charakterze pomnikowym:

Rzeka Mołstowa oraz Brodziec przepływające przez miejscowość Brojce (oraz okolice) należą do europejskiej sieci Natura 2000. Od 2011 roku należą do obszaru specjalnej ochrony siedlisk Dorzecze Regi, spełniającego kryteria obszarów o znaczeniu wspólnotowym.

Turystyka

Przez wieś wiodą dwa szlaki rowerowe wytyczone w ramach powiatowego projektu Gryfland:

Szlaki rowerowe we wsi przebiegają po drodze asfaltowej i drogach polnych (gruntowych).

Zabytki

Architektura

Kościół parafialny (elewacja południowa)

W centrum wsi znajduje się późnogotycki kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – datowany na 2. połowę XV w. Świątynia orientowana, pierwotnie salowa (jednoprzestrzenna), założona na rzucie prostokąta zamknięta trójbocznym prezbiterium. Nawa oraz prezbiterium przekryta stropem drewnianym. Kościół zbudowany z kamieni polnych i ciosów oraz cegły (szczyt zachodni, oboknia). W 1619 r. wzniesiono przy szczycie zachodnim drewnianą dzwonnicę. Rozbudowany w 1866 r. Dostawiono wówczas prostopadle, do elewacji północnej, ramię transeptu (pod nim krypta). W latach 80. XX w. kościół ponownie rozbudowano. Dostawiono prostopadle do elewacji południowej ramię transeptu. Korpus nawowy i transept nakryte dachami siodłowymi. Wewnątrz znajduje się renesansowa chrzcielnica z 1. ćwierci XVII w., ufundowana przez rodzinę von Manteuffel. W prezbiterium stoi barokowy ołtarz z XVIII w. Na emporze zachodniej znajdują się organy (nr 606). Zbudowane zostały w 1910 r. przez szczecińską firmę Grüneberg.

Kościół wraz z przykościelnym cmentarzem zostały wpisane do rejestru zabytków (nr rej.: A-1100 z 22.02.1958 i z 13.07.2012).

Dworek

W centrum wsi, na południe od kościoła, znajduje się murowany dworek. Wzniesiony został na przełomie XIX i XX w. Posiada cechy neogotyku angielskiego, francuskiego i willi szwajcarskiej. Obecnie w budynku znajduje się oddział banku spółdzielczego, ośrodek zdrowia oraz rewir dzielnicowych.

Miejsca pamięci

Na cmentarzu komunalnym znajduje się pomnik poświęcony mieszkańcom Brojc, którzy polegli na frontach I wojny światowej. Ufundowany został w latach 20–30. XX w. Wykonany jest ze sztucznego kamienia (lub piaskowca), ma formę obelisku trójczłonowego. Na cokole umieszczone są nazwiska 26 poległych.

Na skraju parku 23 sierpnia 2022 w Brojcach odsłonięty został pomnik poświęcony ofiarom zbrodniczych ideologii nazizmu i komunizmu.

W maju 2009 roku uczniowie miejscowego gimnazjum posadzili w parku „Dąb Pamięci”. Drzewo poświęcone jest pamięci ppłk. dypl. Rudolfa Jagielskiego dowódcy 11 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej. Oficer został zamordowany w 1940 roku w Charkowie.

Gospodarka

Gospodarka Brojc związana jest ściśle z rolniczo-leśnym charakterem regionu. Ziemie orne przeznaczone są pod uprawy zbóż (przede wszystkim pszenicy, żyta, kukurydzy) oraz bylin (ziemniaków). We wsi znajduje się piekarnia, zakład przerobu drewna (tartak) oraz zakłady produkcyjno-usługowe branży budowlanej i stolarskiej.

Infrastruktura

Wieś posiada wodociąg (ujęcie wody w Cieszycach) i jest w całości skanalizowana. Ścieki oczyszczane są w oczyszczalni ścieków znajdującej się na obrzeżach wsi. Prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów, szkła, plastiku, makulatury i odpadów biodegradowalnych. Śmieci komunalne wywożone są przez ATF SP. Z O.O. SP.K – Zakład Zagospodarowania Odpadów z Mirosławca.

We wsi znajduje się Urząd Gminy, Gminna Biblioteka Publiczna, ośrodek zdrowia, punkt apteczny, urząd pocztowy, Izba Muzealna, rewir dzielnicowych, filia Banku Spółdzielczego w Gryficach, bankomat, remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, szkoła podstawowa wraz z gimnazjum publicznym.

Przypisy

  1. 1 2 Ludność gm. Brojce (stan na 2 IX 2013 r.). Urząd Gminy Brojce. [dostęp 2014-09-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 88 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 10214.
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  5. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  6. ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP) ze zmianami w Dz. U. z 2015 r. poz. 1636 (ISAP). [dostęp 2018-01-06]. (pol.).
  7. ↑ Eilhardus Lubinus, Nova illustrissimi principatur Pomeraniae descriptio cum adiuncta principum genealogia et pnncipum veris et potiorum urbium imaginibus et nobilium insignibus, 1618.
  8. ↑ Na korespondencji kierowanej do i z miejscowej gorzelni widnieją nazwy uzupełnione o dodatkowe informacje. I tak, np. na piśmie z 28 listopada 1904 r. – Broitz by Greinfenberg i/Pom.; na piśmie z 25 lutego 1905 r. – Broitz i. Pom. Informacje źródłowe. Teczka korespondencji gorzelni w Brojcach. Teczka zawiera dokumenty z lat 1904 – 1942. Zbiory prywatne.
  9. ↑ Starostwo Powiatowe Gryfickie. [w:] Informacje o zespole archiwalnym [on-line]. Archiwum Państwowe w Szczecinie Oddział w Płotach (SEZAM). [dostęp 2007-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 października 2013)]. (pol.).
  10. ↑ Ulica wylotowa w Gryficach, na Brojce, ma do dzisiaj nazwę Broniszewska.
  11. ↑ PKS w Gryficach Sp. z o.o. Rozkład jazdy autobusów PKS z Brojc/skrzyżowanie, [dostęp 20 lipca 2008].
  12. ↑ Ludowy Klub Sportowy Wicher Brojce. ligowiec team. [dostęp 2009-06-08]. (pol.).
  13. ↑ Skarb - Wicher Brojce [online], www.90minut.pl [dostęp 2024-02-25].
  14. ↑ Na terenie wsi nie ma pomników przyrody wpisanych do rejestru obiektów chronionych przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Jednakże istnieją obiekty spełniające kryterium pomnika przyrody; praca zbiorowa pod kier. Ilony Łabno: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Brojce. Szczecin 2001. s. 32.
  15. ↑ Drzewo zarejestrowane w Urzędzie Gminy Brojce w 1998 r.
  16. ↑ Natura 2000. Standardowy formularz danych. [dostęp 2013-10-13].
  17. ↑ Opis szlaków Gryfland (pl). [dostęp 30.07.2008].
  18. ↑ Podczas wznoszenia murów kościoła planowano nad prezbiterium i trzema przęsłami nawy założyć sklepienia krzyżowo-żebrowe (lub gwiaździste). Świadczą o tym przypory na zewnątrz oraz opory sklepienne ponad oknami (wewnątrz świątyni).
  19. ↑ Piotr Skurzyński, „Pomorze”, Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A., Warszawa 2007 s. 62 ISBN 978-83-7495-133-3
  20. ↑ Marcin Wisłocki: Sztuka protestancka na Pomorzu 1535 – 1684. Szczecin 2005. s. 132, 274. ISBN 83-86136-20-0.
  21. ↑ Ołtarz pierwotnie ambonowy. Po 1978 roku usunięto kosz ambony oraz baldachim; praca zbiorowa pod red. Antoniego Cieślińskiego: Ziemia Gryficka (4) 1993. Materiały Sesji Historycznej w 730. rocznicę nadania Gryficom praw miejskich i dwudziestolecie diecezji szczecińsko-kamieńskiej 7 XI 1992. Szczecin-Gryfice 1993. s. 93.
  22. ↑ praca zbiorowa pod red. Antoniego Cieślińskiego: Ziemia Gryficka (4) 1993. Materiały Sesji Historycznej w 730. rocznicę nadania Gryficom praw miejskich i dwudziestolecie diecezji szczecińsko-kamieńskiej 7 XI 1992. Szczecin-Gryfice 1993. s. 95.; firma Grüneberg budowała organy przeważnie na terenie Pomorza i Meklemburgii; Historia zakładu budowy organów B. Grüneberg. [dostęp 2008-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (31 lipca 2009)]. (pol.).
  23. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 czerwca 2026, s. 25 [dostęp 2015-09-17].
  24. ↑ spis poległych w I wojnie światowej. [dostęp 2020-03-25]. (pol.).
  25. ↑ Instytut Pamięci Narodowej- Szczecin, W Europejskim Dniu Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu szczeciński Oddział IPN upamiętnił ofiary tych totalitarnych reżimów – Brojce, Szczecin, 23 sierpnia 2022 [online], Instytut Pamięci Narodowej - Szczecin [dostęp 2023-04-01] (pol.).
  26. ↑ Polscy oficerowie i policjanci zamordowani w Katyniu, Miednoje i w Charkowie oraz obywatele RP z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej. [dostęp 2009-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-27)]. (pol.).

Linki zewnętrzne