Brzozowie

Brzozowie
Brzozowice
	część miasta
	; Kościół Świętych Piotra i Pawła w Kudowie-Zdroju
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	kłodzki
Miasto	Kudowa-Zdrój
W granicach Kudowy-Zdroju	31 grudnia 1961 do 31 grudnia 1969; 1 stycznia 1973
Kod pocztowy	57-350
Tablice rejestracyjne	DKL
SIMC	0984137
	Położenie na mapie Kudowy-Zdroju Brzozowie
	Położenie na mapie Polski Brzozowie
	Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Brzozowie
	Położenie na mapie powiatu kłodzkiego Brzozowie
	50°24′46″N 16°13′15″E/50,412778 16,220833
	Multimedia w Wikimedia Commons

Brzozowie (nazwa oboczna: Brzozowice, Brzozowice, niem. Brzesowie, w latach 1921–1945 Birkhagen; czes. Březová) – dzielnica Kudowy-Zdroju o charakterze wiejskim położona w południowej części miasta. Dawniej była samodzielną wsią, w latach 1961-1969 i od 1973 roku jest częścią Kudowy-Zdroju.

Położenie

Brzozowie jest położone w górnej części doliny potoku przy granicy z Czechami, u podnóża wzniesień: Jaźwiec i Brzezie w zachodniej części Wzgórz Lewińskich w Sudetach Środkowych. Stanowi południową część Kudowy-Zdroju. Otoczenie wsi stanowią lasy świerkowe i mieszane oraz łąki i użytki rolne.

Historia

Pierwsze wzmianki o Brzozowiu pochodzą z 1400 roku, kiedy to miejscowość wraz ze Słonem należała do czeskiego Náchodu. Od końca XV wieku wieś wchodziła w skład państwa homolskiego. W XVIII wieku po korekcie granic po wojnach śląskich Brzozowie zostało włączone do ziemi kłodzkiej. W XVIII wieku wieś była dużym ośrodkiem płóciennictwa, w roku 1787 w 52 domach funkcjonowały aż 44 warsztaty tkackie.

Nazwa

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy – „brzozy” lub nazwy lasu złożonego z drzew brzozowych – „brzeziny”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w polskiej formie „Brzosowice” podając jej znaczenie „Birkendorf”, czyli w tłumaczeniu „Brzozowa wieś”. Z powodu trudności w wymowie Niemcy później skrócili i zgermanizowali nazwę na Brzesowie w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą Brzesowie.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty:

barokowy kościół św. Piotra i Pawła z 1730 r., otoczony murem z dzwonnicą bramną nakrytą cebulastym hełmem. Wewnątrz zachowało się wyposażenie z XVIII wieku: ołtarz główny i boczny, ambona oraz prospekt organowy.

Inne zabytki:

klasycystyczna plebania z XIX wieku,
kapliczki przydrożne w górnej części dzielnicy.

Szlaki turystyczne

Przez Brzozowie przechodzą dwa znakowane szlaki turystyczne:

Kulin Kłodzki – Kulin Kłodzki (przystanek kolejowy) – Gołaczów – Żyznów – Cisowa – Darnków – Pod Kruczą Kopą – Dańczów – Lewin Kłodzki – Jarków – Pod Ptasznicą PL/CZ – Česká Čermná – Česká Čermná CZ/PL – Brzozowie – Źródło Marii – Kudowa-Zdrój
Kudowa-Zdrój – Brzozowie – Pod Ptasznicą PL/CZ

Przejście graniczne

Do 2007 roku z Brzozowiu funkcjonowało przejście graniczne z Czechami.

Osobny artykuł: Przejście graniczne Brzozowie-Česká Čermná.

Przypisy

↑ Dz. U. z 1961 r. Nr 54, poz. 308 (ISAP)
↑ Dz. U. z 1969 r. Nr 35, poz. 301 (ISAP)
↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327 (ISAP)
1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 11698.
↑ M. Šebela, J. Fišer, České názvy hraničních vrchů, sídel a vodních toků v Kladsku, [w:] Kladský Sborník 5, 2003, s. 371.
1 2 3 4 Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, s. 45,46. ISBN 83-7005-301-7.
1 2 3 4 5 6 Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 303. ISBN 978-83-89188-95-3.
1 2 3 HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 44, OCLC 456751858 (niem.).
↑ Knie 1830 ↓, s. 74.
↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 72–73. [dostęp 2012-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
↑ Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 2017-07-09.

Bibliografia

Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, ISBN 83-7005-301-7.
Johann GeorgJ.G. Knie Johann GeorgJ.G., Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien ..., Breslau: Graß, Barth und Comp., 1830, OCLC 751379865 (niem.).
J. Potocki; Przewodnik turystyczny: „Góry Stołowe”. Wyd.: PLAN. Jelenia Góra 2005 r. ISBN 83-60044-16-3.
Praca zbiorowa; Mapa turystyczna; „Góry Stołowe”; Skala 1:30 000; Wyd. „PLAN”; J.Góra 2007 r., ISBN 978-83-60975-60-2.
WaldemarW. Brygier WaldemarW., TomaszT. Dudziak TomaszT., IwonaI. Chomiak IwonaI., Ziemia Kłodzka, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, ISBN 978-83-89188-95-3, OCLC 751422625 .

[1] Dz. U. z 1961 r. Nr 54, poz. 308 (ISAP)

[2] Dz. U. z 1969 r. Nr 35, poz. 301 (ISAP)

[3] Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327 (ISAP)

[prng-4] 1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 11698.

[M_Šebela_J_Fišer_České_názvy-5] M. Šebela, J. Fišer, České názvy hraničních vrchů, sídel a vodních toků v Kladsku, [w:] Kladský Sborník 5, 2003, s. 371.

[staffa-6] 1 2 3 4 Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, s. 45,46. ISBN 83-7005-301-7.

[rewasz-7] 1 2 3 4 5 6 Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 303. ISBN 978-83-89188-95-3.

[Adamy-8] 1 2 3 HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 44, OCLC 456751858 (niem.).

[CITEREFKnie183074-9] Knie 1830 ↓, s. 74.

[nid-10] Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 72–73. [dostęp 2012-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].

[11] Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 2017-07-09.