 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Powierzchnia |
60 ha |
| Dane historyczne | |
| Okres |
Starożytność |
| Datowanie |
od ok. 2000 roku p.n.e. |
| Kultura |
Trakowie, Grecy, Rzymianie |
Położenie na mapie Bułgarii  | |
 42°33′02″N 26°29′03″E/42,550556 26,484167 | |
Cabyle, także Kabile (stgr. Καβύλη) – było znaczącym trackim, a następnie hellenistycznym i rzymskim ośrodkiem na terenach dzisiejszej Bułgarii, pełniącym przed podbojem rzymskim funkcję ważnego centrum gospodarczego i siedziby lokalnej dynastii.
Cabyle zostało założone ok. 2000 roku p.n.e. Nazwano je prawodpodobnie na cześć Bogini Matki (zob. Kybele).
Miasto biło własną monetę i odgrywało istotną rolę polityczną. Na przełomie IV i III w. p.n.e. było siedzibą trackiego władcy, Spartokosa.
Kabile jest wzmiankowane na wielkiej inskrypcji w Seuthopolis.
Filip II Macedoński założył na terenie podbitego trackiego miasta osadę typu polis.
Miasto zostało zdobyte w 72 r. p.n.e. przez wojska Marka Terencjusza Warona Lukullusa w trakcie jego wyprawy przeciwko greckim polis na wybrzeżu Morza Czarnego. Około 46 r. n.e. Kabile znalazło się już w granicach Imperium Rzymskiego, lecz źródła na temat jego dziejów w kolejnych dziesięcioleciach są skąpe, co sugeruje okres poważnego upadku po zniszczeniach dokonanych przez armię Lukullusa. Odrodzenie nastąpiło w 136 r., kiedy na tym terenie ulokowano obóz wojsk pomocniczych, w którym stacjonowały m.in. cohors II Lucensium i cohors I Athoitorum, a pomiędzy III a połową V w. n.e. Kabile przekształciło się w umocnione miasto, kilkakrotnie niszczone przez najazdy barbarzyńskie, lecz odbudowywane aż do ostatecznego zburzenia przez Awarów pod koniec VI w.
W okresie późnorzymskim Kabile stało się siedzibą biskupstwa, o czym świadczą odkrycia pozostałości bazyliki biskupiej z V w. z mozaikową posadzką.
Przez Cabyle prawdopodobnie przebiegała rzymska droga łącząca Novae z Adrianopolis.
Od 1927 roku obszar, na którym leżało Kabile, ma status zabytku narodowego. W 1969 roku został uznany za pomnik kultury o randze ogólnokrajowej oraz narodowy rezerwat archeologiczny, a w 1979 roku nadano mu również status terenu chronionego przyrodniczo.
Współcześnie stanowisko o powierzchni około 60 ha stanowi rezerwat archeologiczny obejmujący pozostałości osady hellenistycznej i rzymskiej, wzgórze z domniemanym skalnym sanktuarium i potężnym murem obronnym, nekropole miejskie, rzymskie castellum na wzgórzu Hisarlaka z własnymi murami, budynkiem interpretowanym jako koszary, łaźniami i bazyliką, a także dodatkową, mniejszą łaźnią oraz dużym spichlerzem (horreum) u podnóża wzgórza Zajczy Wrych.
Na terenie rezerwatu działa muzeum prezentujące znaleziska z miasta i jego nekropoli, w tym przedmioty odkryte podczas budowy autostrady Trakija, a przy wejściu wzniesiono rekonstrukcję drewnianej wieży, wykorzystywanej współcześnie jako scena podczas historycznych inscenizacji.
Kabile znajduje się na liście 100 obiektów turystycznych Bułgarii.
