Campethera

	Campethera
	G.R. Gray, 1841
	; Dzięciolik moręgowany (C. nubica)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	dzięciołowe
Podrząd	dzięciołowce
Nadrodzina	Picoidea
Rodzina	dzięciołowate
Podrodzina	dzięcioły
Plemię	Picini
Rodzaj	Campethera
	Typ nomenklatoryczny
	Dendromus brachyrhynchus Swainson, 1837 (= Picus maculosus Valenciennes, 1826)
Synonimy
	Dendromus Swainson, 1837; Chrysoptilopicus Malherbe, 1845; Chrysopicos Malherbe, 1849; Stictopicus Malherbe, 1861; Ipagrus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Notopicus Roberts, 1922;
	Dendromus Swainson, 1837; Chrysoptilopicus Malherbe, 1845; Chrysopicos Malherbe, 1849; Stictopicus Malherbe, 1861; Ipagrus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Notopicus Roberts, 1922;
Gatunki
	10 gatunków – zobacz opis w tekście
	10 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Campethera – rodzaj ptaków z podrodziny dzięciołów (Picinae) w obrębie rodziny dzięciołowatych (Picidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.

Morfologia

Długość ciała 16–24 cm; masa ciała 34–84 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski zoolog William Swainson w publikacji własnego autorstwa poświęconej historii naturalnej i systematyce ptaków. Swainson wymienił dwa gatunki – Dendromus brachyrhynchus Swainson, 1837 (= Picus maculosus Valenciennes, 1826) i Dendromus punctatus Swainson, 1837 (= Picus nubicus Boddaert, 1783) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Dendromus brachyrhynchus Swainson, 1837 (= Picus maculosus Valenciennes, 1826) (dzięciolik czarnosterny). Jednak nazwa – Dendromus – którą nadał nowemu rodzajowi Swainson, okazała się młodszym homonimem rodzaju ssaków opisanego w 1829 roku, dlatego w 1841 roku angielski ornitolog George Robert Gray nadał rodzajowi ptaków nową nazwę – Campethera.

Etymologia

Dendromus: gr. δενδρον dendron ‘drzewo’; -δρομος -dromos ‘biegacz’, do τρεχω trekhō ‘biegać’.
Campethera: gr. καμπη kampē ‘gąsienica’; -θηρας -thēras ‘łowca’, od θηραω thēraō ‘polować’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘bestia, zwierzę’.
Chrysoptilopicus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Chrysoptilus Swainson, 1832 oraz Picus Linnaeus, 1758 (dzięcioł). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus (Chrysoptilopicus) smithii Malherbe, 1845 (= Chrysoptilus abingoni A. Smith, 1836).
Chrysopicos: gr. χρυσος khrusos ‘złoty’; nowogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus nubicus Boddaert, 1783.
Stictopicus: gr. στικτος stiktos ‘plamisty, cętkowany’, od στιζω stizō ‘tatuować’; nowogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus nubicus Boddaert, 1783.
Ipagrus: gr. ιψ ips, ιπος ipos ‘kornik’; αγρεω agreō ‘łapać’.
Notopicus: gr. νοτος notos ‘południe’; nowogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Picus notatus M.H.C. Lichtenstein, 1823.

Podział systematyczny

Gatunki wyodrębnione z Geocolaptes; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki:

Campethera tullbergi Sjöstedt, 1892 – dzięciolik górski
Campethera taeniolaema Reichenow & Neumann, 1895 – dzięciolik zebrowany
Campethera maculosa (Valenciennes, 1826) – dzięciolik czarnosterny
Campethera nubica (Boddaert, 1783) – dzięciolik moręgowany
Campethera punctuligera (Wagler, 1827) – dzięciolik kropkowany
Campethera bennettii (A. Smith, 1836) – dzięciolik akacjowy
Campethera scriptoricauda (Reichenow, 1896) – dzięciolik plamkowany
Campethera notata (M.H.C. Lichtenstein, 1823) – dzięciolik łuskowany
Campethera abingoni (A. Smith, 1836) – dzięciolik złotosterny
Campethera mombassica (G.A. Fischer & Reichenow, 1884) – dzięciolik cętkowany

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Dendromus Swainson, 1837.
↑ Młodszy homonim Dendromus Smith, 1829 (Mammalia).
↑ Nowa nazwa dla Stictopicus Malherbe, 1861 ze względu na puryzm.

Przypisy

1 2 G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma and an indication of the typical species of each genus. Wyd. 2nd ed., rev., augm., and accompanied with an index. London: Printed and sold by R. and J.E. Taylor, 1841, s. 70. (ang.).
1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 307, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
↑ P.A. Malherbe. Description de sept espèces nouvelles du genre Picus, Linné. „Revue Zoologique”. 1845, s. 403, 1845. (fr.).
↑ A. Malherbe. Nouvelle classification des picinées ou pics, devant sertir de base a une monographie de ces oiseaux grimpeurs, accompagnée de planches peintes. „Mémoires de l’Académie nationale de Metz”. 30, s. 352, 1849. (fr.).
↑ P.A. Malherbe: Monographie des picidées, ou Histoire naturelle des picidés, picumninés, yuncinés ou torcols; comprenant dans la première partie, l’origine mythologique, les mœurs, les migrations, l’anatomie, la physiologie, la répartition géographique, les divers systèmes de classification de ces oiseaux grimpeurs zygodactyles, ainsi qu’un dictionnaire alphabétique des auteurs et des ouvrages cités par abréviation; dans la deuxième partie, la synonymie, la description en latin et en français, l’histoire de chaque espèce, ainsi qu’un dictionnaire alphabétique et synonymique latin de toutes les espèces. T. 1. Metz: Typ. de J. Verronnais, 1861, s. liii. (fr.).
↑ J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 4: Klettervögel. Cz. 2: Spechte. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1863, s. 123. (niem.).
↑ A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8 (4), s. 222, 1922. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Woodpeckers (Picidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, DOI: 10.2173/bow.picida1.01 [dostęp 2026-10-19] (ang.), Campethera.
↑ G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 54. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dendromus [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Campethera [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Chrysoptilopicus [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Chrysopicos [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Stictopicus [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ipagrus [dostęp 2023-04-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Notopicus [dostęp 2023-04-22] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Picini Leach, 1819 (wersja: 2026-09-25). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-19].

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[1] Nowa nazwa dla Dendromus Swainson, 1837.

[3] Młodszy homonim Dendromus Smith, 1829 (Mammalia).

[8] Nowa nazwa dla Stictopicus Malherbe, 1861 ze względu na puryzm.

[gray41-2] 1 2 G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma and an indication of the typical species of each genus. Wyd. 2nd ed., rev., augm., and accompanied with an index. London: Printed and sold by R. and J.E. Taylor, 1841, s. 70. (ang.).

[swa-4] 1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 307, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).

[mal45-5] P.A. Malherbe. Description de sept espèces nouvelles du genre Picus, Linné. „Revue Zoologique”. 1845, s. 403, 1845. (fr.).

[mal49-6] A. Malherbe. Nouvelle classification des picinées ou pics, devant sertir de base a une monographie de ces oiseaux grimpeurs, accompagnée de planches peintes. „Mémoires de l’Académie nationale de Metz”. 30, s. 352, 1849. (fr.).

[mal61-7] P.A. Malherbe: Monographie des picidées, ou Histoire naturelle des picidés, picumninés, yuncinés ou torcols; comprenant dans la première partie, l’origine mythologique, les mœurs, les migrations, l’anatomie, la physiologie, la répartition géographique, les divers systèmes de classification de ces oiseaux grimpeurs zygodactyles, ainsi qu’un dictionnaire alphabétique des auteurs et des ouvrages cités par abréviation; dans la deuxième partie, la synonymie, la description en latin et en français, l’histoire de chaque espèce, ainsi qu’un dictionnaire alphabétique et synonymique latin de toutes les espèces. T. 1. Metz: Typ. de J. Verronnais, 1861, s. liii. (fr.).

[cab&hei-9] J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 4: Klettervögel. Cz. 2: Spechte. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1863, s. 123. (niem.).

[rob-10] A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8 (4), s. 222, 1922. (ang.).

[botw-11] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Woodpeckers (Picidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, DOI: 10.2173/bow.picida1.01 [dostęp 2026-10-19] (ang.), Campethera.

[gray40-12] G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 54. (ang.).

[13] The Key to Scientific Names ↓, Dendromus [dostęp 2023-04-22] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Campethera [dostęp 2023-04-22] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Chrysoptilopicus [dostęp 2023-04-22] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Chrysopicos [dostęp 2023-04-22] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Stictopicus [dostęp 2023-04-22] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Ipagrus [dostęp 2023-04-22] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Notopicus [dostęp 2023-04-22] .

[mie&kuz-20] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Picini Leach, 1819 (wersja: 2026-09-25). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-19].