Chardonnay
 Krzew szczepu chardonnay w Szampanii | |
| Gatunek |
winorośl właściwa |
|---|---|
| Inne nazwy |
aubaine, beaunois, melon blanc, pinot chardonnay |
| Pochodzenie |
Francja |
| Ważne regiony uprawy | |
| Identyfikator VIVC |
2455 |
| Przeznaczenie owoców |
wino |
| Kolor skórki |
zielonożółty |
Chardonnay (wym. [ʃaʁdɔnɛ]) – biała, przemysłowa odmiana winorośli, wykorzystywana do produkcji białego wina oraz win musujących. Uznawana jest za jedną z najbardziej cenionych i najpowszechniej uprawianych na świecie oraz za podstawową odmianę w wielu klasycznych apelacjach Burgundii.
Pochodzenie
Tradycyjnie uznaje się, iż chardonnay pochodzi z francuskiego regionu Burgundii z okolic Chablis, zaś nazwę wywodzi się od położonej w regionie Mâconnais miejscowości Chardonnay w południowej części Burgundii. Pierwsza wzmianka o odmianie pochodzi z lat 1685–1690. Jednakże przeprowadzone w roku 1998 przez amerykańskich naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis badania DNA wykazały, że powstała ona na skutek naturalnej krzyżówki szczepów pinot gris i niemal nieuprawianego już dziś, pochodzącego ze środkowej Europy gouais blanc.
Charakter
Odmiana uprawiana jest w niemal wszystkich krajach winiarskich, na łącznym obszarze 140 000 ha. Popularność tego szczepu wynika z uniwersalności oraz dużego zróżnicowania pomiędzy poszczególnymi klonami szczepu. Daje on dzięki temu, w zależności od miejsca upraw, warunków siedliskowych, zastosowanego klonu i metod uprawy wina o niejednorodnym charakterze, od lekkich po ciężkie i dojrzałe, w Austrii produkuje się z niego nawet wina likierowe. Chardonnay odgrywa również istotną rolę w produkcji win musujących, zwłaszcza w szampanie typu Blanc de Blancs, gdzie wykorzystywane są wyłącznie wina bazowe otrzymywane z tej właśnie odmiany.
Dzięki dużej zawartości cukru w gronach możliwe jest wytwarzanie z niego win o zawartości alkoholu dochodzącej niekiedy do 14–15%. Istotne w popularności tej uprawy jest również wysokie zainteresowanie konsumentów winami produkowanymi z tej odmiany, czego wyrazem może być nazwanie Chardonnay kilku noworodków w Wielkiej Brytanii.
Uprawy
We Francji był uprawiany w 2009 roku na 44 593 ha. Znaczna część upraw tej winorośli znajduje się w Burgundii oraz w Szampanii.
Najwyżej cenione białe wina z chardonnay wytwarza się w Burgundii w regionach Chablis, Montrachet, Meursault oraz Pouilly oraz Puligny-Montrachet, gdzie uprawa tej odmiany stanowi tradycyjne źródło surowca do produkcji win odmianowych. W Szampanii zajmuje 26% upraw, w produkcji szampanów łączony jest zazwyczaj ze szczepami pinot noir lub pinot meunier. W regionie Côtes des Blancs wytwarza się jednak pod nazwą „Blanc de Blancs” szampany składające się w 100% z chardonnay. Ponadto niewielkie ilości tego szczepu są uprawiane w Alzacji, Dolinie Loary i Jurze. Francuskie wina produkowane z tego szczepu rzadko dojrzewają w beczkach dębowych.
W Australii uprawy chardonnay w 2008 roku wynosiły 31 564 ha, zaś w Nowej Zelandii 3769 ha, a tamtejsze wina o aromacie melonów oraz owoców cytrusowych nierzadko są starzone w dębowych beczkach. Szczep ten jest tu często łączony z sémillon oraz w produkcji win musujących z pinot noir.
W Stanach Zjednoczonych największe uprawy chardonnay znajdują się w Kalifornii i obejmowały w 2010 areał 38 555 ha. Ponadto uprawia się je w Oregonie i Waszyngtonie na łącznym areale ok. 3500 ha. Amerykańskie wina produkowane z tego szczepu są zazwyczaj delikatne, o owocowym aromacie, starzone w dębowych beczkach nabierają nut waniliowych, karmelowych i maślanych.
Mniejsze uprawy tego szczepu znajdują się m.in. we Włoszech (11 772 ha w 2000), Chile (8549 ha w 2008), RPA (8255 ha), Argentynie (6342 ha w 2008), Hiszpanii (5423 ha w 2008), Mołdawii (5134 ha w 2009), Węgrzech (2862 ha w 2008), Słowenii (1215 ha w 2009), Niemczech (1171 ha w 2008).
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 Chardonnay w bazie danych Instytutu Hodowli Winorośli Geilweilerhof. [dostęp 2016-01-16]. (ang.).
- 1 2 3 4 Priewe 1998 ↓, s. 60.
- 1 2 3 4 Ambrosi 1992 ↓, s. 67.
- Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).
- ↑ Tom Stevenson: The Sotheby’s Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005, s. 138. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.).
- ↑ Chardonnay. kurdesz.com, 3 stycznia 2006. [dostęp 2007-03-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 stycznia 2008)]. (pol.).
Bibliografia
- Hans Ambrosi: Wein von A bis Z. Monachium: Gräfe und Unzer, 1992. ISBN 3-7742-5535-0. (niem.).
- Christina Fischer: Wino: leksykon Daumonta. Warszawa: Firma Księgarska Jacek Olesiejuk, 2006. ISBN 83-7423-498-9.
- Jens Priewe: WEIN. Die neue grosse Schule. Monachium: Zabert Sandmann, 1998. ISBN 3-932023-02-1. (niem.).