Charles Bukowski

Charles Bukowski
Hank
Ilustracja
Charles Bukowski (1973)
Pełne imię i nazwisko

Henry Charles Bukowski

Imię i nazwisko

Heinrich Karl Bukowski

Data i miejsce urodzenia

16 sierpnia 1920
Andernach

Data i miejsce śmierci

9 marca 1994
Los Angeles

Przyczyna śmierci

białaczka

Miejsce zamieszkania

Andernach, Los Angeles, San Pedro

Narodowość

amerykanin pochodzenia niemieckiego

Wyznanie

brak (ateizm)

Rodzice

Henry Bukowski i Katharina Fett

Małżeństwo

Barbara Frye (1957–1959)
Linda Lee Beighle (od 1985 do śmierci)

Dzieci

Marina Louise Bukowski (z Frances Smith)

Krewni i powinowaci

Leonard Bukowski (dziadek)
Emilia Krause (babcia)

podpis

Henry Charles Bukowski (właśc. Heinrich Karl Bukowski, ur. 16 sierpnia 1920 w Andernach, zm. 9 marca 1994 w Los Angeles) – amerykański poeta i prozaik, scenarzysta filmowy oraz rysownik pochodzenia niemieckiego. Uznawany za jednego z najpopularniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku.

Życiorys

Bukowski urodził się w Andernach w Nadrenii, skąd pochodziła również jego matka Katharina Fett (1895–1956). Jego ojciec, Henry Bukowski (1895–1958), który urodził się w Pasadenie w Kalifornii, przybył do Niemiec jako żołnierz 3 Armii Stanów Zjednoczonych podczas I wojny światowej. Dziadek Bukowskiego, Leonard (1860–1926) po odbyciu służby wojskowej wyemigrował z Rzeszy Niemieckiej do USA, gdzie osiadł w Cleveland, a następnie ożenił się z pochodzącą z Gdańska Emilie Krause (1865–1949). Bukowski założył, że jego przodek ze strony ojca przeprowadził się z Polski do Niemiec około 1780 roku, ponieważ „Bukowski” jest polskim nazwiskiem.

W 1923 trzyletni Charles wraz z rodzicami wyemigrował do Los Angeles. Bukowski często opisywał swoich rodziców na kartach książek, z reguły niepochlebnie. W Z szynką raz! opisał swojego ojca jako człowieka brutalnego, pełnego uprzedzeń i podcinającego młodemu Henry’emu skrzydła. Opisał, jak jego ojciec często znęcał się nad nim, zarówno fizycznie, jak i psychicznie, bijąc go za najmniejsze wyimaginowane przewinienie. Charles w młodości miał poważny trądzik, którego ślady nosił na twarzy do końca życia.

Po ukończeniu szkoły średniej Los Angeles High School, Charles Bukowski dostał się do miejskiego college’u w Los Angeles (Los Angeles City College), gdzie przez dwa lata studiował dziennikarstwo, jednak nie ukończył studiów. Po opuszczeniu szkoły zaczął pracować. Imał się wielu zajęć, z reguły wykonywał kiepsko płatną pracę fizyczną. Zamieszkiwał wtedy w biednych robotniczych dzielnicach wielkiego miasta. Wtedy też stał się bywalcem spelunek i torów wyścigowych. Jego wielką pasją przez całe życie były wyścigi koni, na których częściej tracił niż zarabiał, przy okazji barwnie je opisując. W 1942 roku nakazano mu stawić się przed komisją wojskową. Odmówił, powołując się na swoją „osobistą filozofię”, a ostatecznie został aresztowany przez agentów FBI w Filadelfii i wrzucony do więzienia Moyamensing na siedemnaście dni. Następnie nie zdał egzaminu psychologicznego i uznano go za niezdolnego do służby wojskowej.

Na początku lat 50. podjął pracę w United States Postal Service, gdzie przepracował (z przerwami) dwanaście lat. Swoje przemyślenia dotyczące pracy listonosza (a potem niższego urzędnika pocztowego) przelał na karty powieści Listonosz. Praca na poczcie sprawiła, że Bukowski był bliski obłędu i miał problemy fizyczne związane z poruszaniem się.

W 1955 roku Bukowski był leczony z powodu choroby wrzodowej. Po wyjściu ze szpitala zaczął pisać wiersze. Jako poeta debiutował w 1946 na łamach filadelfijskiego magazynu literackiego „Matrix”. Był niezwykle płodnym autorem, między rokiem 1960 a wczesnymi latami 90., wydał prawie 50 pozycji, zarówno poetyckich, jak i prozatorskich. Bukowski przez wielu zaliczany do pokolenia beatników (ang. beat generation), sam nigdy nie dał się jednoznacznie sklasyfikować. Sławę zyskał dzięki cyklowi powieściowemu, w którym stworzył postać alkoholika i „ćmy barowej” – Henry’ego Chinaskiego. Twórczość Bukowskiego inspirowana była jego własnymi doświadczeniami życiowymi.

Charles Bukowski w 1988 roku

Charles Bukowski zmarł 9 marca 1994 na skutek białaczki, niedługo po ukończeniu powieści Szmira. Miał 73 lata. Na grobie Bukowskiego widnieje epitafium Don’t try (pol. Nie próbuj). Istnieją różne interpretacje tych słów. Jego żona Linda Lee Bukowski stwierdziła, że mają oznaczać: „Nie próbuj, rób. Ponieważ jeśli poświęcasz czas próbując czegoś, nie robisz tego…. Nie próbuj”.

Grób Bukowskiego.

Życie prywatne

Charles Bukowski był uzależniony od alkoholu i papierosów. Ich motyw często pojawia się w utworach tego poety.

W 1957 roku poślubił pisarkę Barbarę Frye. Ich małżeństwo przetrwało do 1959 roku. W 1964 roku urodziła się córka Charlesa i jego partnerki Frances Smith (z którą nigdy nie był żonaty), Marina Louise Bukowski. W 1970 roku Bukowski poznał Lindę King. W swoim związku często się kłócili i dochodziło między nimi do bójek, podczas jednej z nich Bukowski złamał kobiecie nos. Rozstali się po trzech latach przez niewierność Bukowskiego. W 1976 Bukowski poznał Lindę Lee Beighle, właścicielkę restauracji ze zdrowym jedzeniem. Po dziewięciu latach związku pobrali się. Razem przeprowadzili się z East Hollywood (w którym mieszkał przez większość życia) do San Pedro. Na kartach książek Bukowskiego Linda Lee pojawia się jako „Sara”.

Był ateistą. Przyjaźnił się z aktorem Seanem Pennem. Pod wpływem Bukowskiego, Penn zaczął pisać swoje wiersze. Jest także jedyną gwiazdą show-businessu, którą Bukowski tolerował. Po śmierci Bukowskiego, Penn wygłosił mowę na pogrzebie oraz zadedykował mu swój film Obsesja.

Problemy prawne

Federalne Biuro Śledcze (FBI) prowadziło na jego temat dokumentację w związku z jego felietonami Zapiski starego świntucha.

Twórczość

Powieści

  • Post Office (Black Sparrow Press, 1971); wydanie polskie: Listonosz, Noir sur Blanc 1994
  • Factotum (Black Sparrow Press, 1975); wydanie polskie: Faktotum, Noir sur Blanc 2005
  • Women (Black Sparrow Press, 1978); wydanie polskie: Kobiety, Noir sur Blanc 1996
  • Ham on rye (Black Sparrow Press, 1982); wydanie polskie: Z szynką raz!; tłum. Michał Kłobukowski, Noir sur Blanc 1994
  • Hollywood (Black Sparrow Press, 1989); wydanie polskie: Hollywood, Noir sur Blanc 1994
  • Pulp (Black Sparrow Press, 1994); wydanie polskie: Szmira, Noir sur Blanc 1997

Zbiory opowiadań

  • Confessions of a Man Insane Enough to Live with Beasts (Mimeo Press, 1965), [Wyznania człowieka szalonego na tyle, aby żyć z bestiami]
  • All the Assholes in the World and Mine (Open Skull Press, 1966), [Wszystkie odbyty świata, włącznie z moim]
  • Notes of a Dirty Old Man (Essex House, 1969); wydanie polskie: Zapiski starego świntucha, Noir sur Blanc 1997
  • A Bukowski Sampler (Quixote Press, 1969), [Próbnik Bukowskiego]
  • Erections, Ejaculations, Exhibitions and General Tales of Ordinary Madness (City Light Books, 1972), [Erekcje, ejakulacje, ekspozycje i rozmaite opowieści o zwyczajnym szaleństwie]; w 1983 roku książka ta została wydana w dwóch tomach:
    1. Tales of Ordinary Madness; wydanie polskie: Historie o zwykłym szaleństwie, Noir sur Blanc 2015
    2. oraz The Most Beautiful Woman in Town; wydanie polskie: Najpiękniejsza dziewczyna w mieście, Noir sur Blanc, 1996
  • South of No North (Black Sparrow Press, 1973); wydanie polskie: Na południe od nigdzie, Noir sur Blanc, 1996
  • Bring Me Your Love (Black Sparrow Press, 1983) [Przynieś mi swoją miłość]
    • Jest to wydanie specjalne jednego opowiadania, z ilustracjami Roberta Crumba
  • Hot Water Music (Black Sparrow Press, 1983); wydanie polskie: Kłopoty to męska specjalność, Noir sur Blanc, 2004
  • There’s No Business (Black Sparrow Press, 1984) [Żaden interes]
    • Jest to wydanie specjalne jednego opowiadania, z ilustracjami Roberta Crumba
  • Confession of a Coward (Black Sparrow Press, 1995) [Wyznania tchórza]
    • Jest to krótkie opowiadanie biograficzne dotyczące małżeństwa Bukowskiego z Barbarą Frye
  • The Bell Tolls For No One (CityLights, 2015)
    • Jest to zbiór opowiadań dotąd książkowo niewydanych i pochodzących z trzech źródeł: z jego gazetowej kolumny „Notes of a Dirty Old Man”, z publikacji dla czasopism pornograficznych oraz rzeczy niepublikowanych lub niedokończonych.

Wiersze

  • Flower, Fist and Bestial Wail (Hearse Press, 1960) [Kwiat, pięść i dziki lament]
  • Longshot Poems for Broke Players (7 Poets Press, 1962) [Mające małe szanse wiersze dla spłukanych graczy]
  • Run with the Hunted (Midwest Press, 1962) [Biegnij ze ściganym]
  • It Catches My Heart in Its Hands (Loujon Press, 1963) [Moje serce uwięzione w tamtych rękach]
    • Jest to pierwsza książka Bukowskiego wydana przez Jona i Gypsy Lou Webbów w Nowym Orleanie
  • Crucifix in a Deathhand (Loujon Press, 1965) [Krucyfiks w rękach śmierci]
  • Cold Dogs in the Courtyard (Literary Times-Cyfoeth, 1965) [Zamarznięte psy na podwórzu]
  • The Genius of the Crowd (7 Flowers Press, 1966) [Geniusz tłumu]
  • 2 Poems (Black Sparrow Press, 1967) [2 wiersze]
  • The Courtains are Waving and People Walk Through/The Afternoon/Here and in Berlin and in New York City and in Mexico (Black Sparrow Press, 1967) [Zasłony powiewają, a ludzie przechodzą/Popołudnie/Tu i w Berlinie i w Nowym Jorku i w Meksyku]
  • At Terror Street and Agony Way (Black Sparrow Press, 1968) [Na ulicy przerażenia w alei udręki]
  • Poems Written Before Jumping out of a 8-Storey Window (Poetry X/Change, 1968) [Wiersze napisane przed wyskoczeniem z ósmego piętra]
  • The Days Run Away Like Wild Horses Over The Hills (Black Sparrow Press, 1969) [Dni uciekają jak dzikie konie za wzgórza]
  • Penguin Modern Poets 13 – Charles Bukowski/Philip Lamantia/Harold Norse (Penguin Books, London, 1969)
  • If We Take (Black Sparrow Press, 1970) [Jeśli weźmiemy]
  • Fire Station (Capricorn Press, 1970) [Remiza strażacka]
  • Me and Your Sometimes Love Poems (Kisskill Press, 1972) [Moje i twoje wiersze miłosne]
    • Jest to tomik wierszy miłosnych Lindy King i Charlesa Bukowskiego, traktujących o ich związku
  • Mockingbird Wish Me Luck (Black Sparrow Press, 1972) [Życz mi szczęścia, przedrzeźniaczu]
  • Burning in Water, Drowning in Flame: Poems 1955-1973 (Black Sparrow Press, 1974); wydanie polskie: Płonąc w wodzie, tonąc w ogniu: wiersze z lat 1955–1973, Noir sur Blanc, 2004
  • Tough Company (Black Sparrow Press, 1976) [Twardzielskie towarzystwo]
  • Scarlet (Black Sparrow Press, 1976)
  • Art (Black Sparrow Press, 1977) [Sztuka]
  • Love is a Dog From Hell: Poems 1974–1977 (Black Sparrow Press, 1977); wydanie polskie: Miłość to piekielny pies: wiersze z lat 1974–1977, Noir sur Blanc, 2003
  • A Love Poem (Black Sparrow Press, 1979) [Wiersz miłosny]
  • Play The Piano Drunk/Like a Percussion Instrument/Until the Fingers Begin to Bleed a Bit (Black Sparrow Press, 1979) [Graj pijany na pianinie/Jak na perkusji/aż palce zaczną trochę krwawić]
  • Dangling in the Tournefortia (Black Sparrow Press, 1981)
  • War All The Times: Poems 1981–1984 (Black Sparrow Press, 1984) [Nieustanna Wojna: wiersze z lat 1981–1984]
  • The Last Generation (Black Sparrow Press, 1982) [Ostatnie pokolenie]
  • Sparks (Black Sparrow Press, 1983) [Iskry]
  • You Get So Alone at Times That it Just Makes Sense (Black Sparrow Press, 1986) [Czasem jesteś tak samotny, że to po prostu ma sens]
  • The Roominghouse Madrigals: Early Selected Poems 1946-1966 (Black Sparrow Press, 1988) [Madrygały z pokoi do wynajęcia]
  • In the Shadow of the Rose(Black Sparrow Press, 1991) [W cieniu róży]
  • Three By Bukowski (Black Sparrow Press, 1992) [Trzy razy Bukowski]
  • The Last Night On Earth Poems (Black Sparrow Press, 1992) [Wiersze z ostatniej nocy ziemi]
  • Those Marvelous Lunches (Black Sparrow Press, 1993) [Te wspaniałe lunche]
  • Heatwave (Black Sparrow Press, 1995) [Fala upałów]
  • A New War (Black Sparrow Press, 1997) [Nowa wojna]
  • Bone Palace Ballet: New Poems (Black Sparrow Press, 1997) [Balet Kościanego Pałacu: nowe wiersze]
  • The Flash of Lightning behind the Mountain (2004); wydanie polskie: Światło błyskawicy za górą, Noir sur Blanc, 2009
  • Z obłędu odsiać słowo, wers, drogę: nowe wiersze (tłum. Michał Kłobukowski, Noir sur Blanc, 2005)

Wiersze i proza

  • Horsemeat (Black Sparrow Press, 1982) [Konina]
  • Septuagenarian Stew: Stories and Poems (Black Sparrow Press, 1990) [Mieszanka siedemdziesięciolatka: opowiadania i wiersze]
  • Betting on the Muse: Poems and Stories (Black Sparrow Press, 1996) [Stawiając na muze]

Dzienniki

  • The Captain Is Out to Lunch and the Sailors Have Taken Over the Ship (Black Sparrow Press, 1998); wydanie polskie: Gdy kota nie ma, myszy harcują (tłum. Jacek Szafranowicz, Noir sur Blanc, 2023, ISBN 978-83-7392-832-9)

Odniesienia w kulturze

Amerykański zespół Red Hot Chili Peppers nawiązuje do Bukowskiego i jego twórczości w kilku piosenkach; (między innymi w utworze Mellowship Slinky in B Major), wokalista tego zespołu Anthony Kiedis stwierdził, że Bukowski ma duży wpływ na jego twórczość.

Jego twórczość wywarła wpływ na muzyka Toma Waitsa, który wykorzystał słowa wiersza Bukowskiego w jednej ze swoich piosenek.

Charles Bukowski jest jednym z ulubionych pisarzy Harry'ego Stylesa. Bukowski zainspirował jego dwie piosenki („Woman” i „Only Angel”).

Postać Hanka Moody’ego w serialu telewizyjnym Californication była inspirowana Charlesem Bukowskim i jego twórczością, w szczególności Henrym Chinaskim.

W filmie Mój piękny syn z 2018 roku pojawia się scena, w której wychodzący z nałogu narkoman grany przez Timothéego Chalameta czyta fragment wiersza Bukowskiego „Let it Enfold You”.

Ekranizacje

Na podstawie twórczości Charlesa Bukowskiego powstały następujące filmy:

Filmy dokumentalne

Biografie

Uwagi

  1. ↑ Oryg.: Don't try, do. Because if you're spending your time trying something, you're not doing it..."DON'T TRY".

Przypisy

  1. 1 2 3 Charles Bukowski. Pisarz, który stał się własną postacią literacką - Historia - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2024-03-09].
  2. ↑ Neeli Cherkovski: Das Leben des Charles Bukowski. Monachium 1993, s. 19.
  3. ↑ Charles Bukowski: “It’s humanity that bothers me.” - Cultural Daily [online], www.culturaldaily.com, 4 sierpnia 2015 [dostęp 2024-09-26] (ang.).
  4. ↑ Charles Bukowski (2009) Barry Miles. Random House, 2009, ISBN 978-0-7535-2159-5.
  5. ↑ Neeli Cherkovski: Das Leben des Charles Bukowski. München 1993, s. 18–20.
  6. 1 2 Charles Bukowski. Pisarz, który stał się własną postacią literacką [online], Polskie Radio 24 [dostęp 2025-02-03].
  7. ↑ Charles Bukowski [online], 64 Parishes [dostęp 2025-02-20] (ang.).
  8. ↑ wywiad Jaya Dougherty’ego, „Gargoyle”, 1988
  9. ↑ Charles Bukowski (2009) Barry Miles. Random House, 2009, ISBN 978-0-7535-2159-5
  10. 1 2 3 “Don’t Try”: Charles Bukowski’s Concise Philosophy of Art and Life [online], Open Culture, 25 lutego 2013 [dostęp 2020-08-18] (ang.).
  11. ↑ “Don’t Try”: The Philosophy of the Hardworking Charles Bukowski [online], Open Culture, 13 grudnia 2019 [dostęp 2020-08-18] (ang.).
  12. ↑ „To szaleństwo, to totalne szaleństwo!” Wywiad z Charlesem Bukowskim [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2025-02-20].
  13. ↑ Sprośne, namiętne, oniryczne - 5 listów miłosnych słynnych pisarzy [online], Booklips.pl [dostęp 2025-09-07].
  14. ↑ THE MEANING OF LIFE, „LIFE Magazine”, grudzień 1988 [dostęp 2020-01-14].
  15. ↑ Dobrze wyjść z pisarzem: Charles Bukowski i Sean Penn | Lubimyczytać.pl [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2024-04-22] (pol.).
  16. ↑ The FBI kept its own notes on 'dirty old man' Charles Bukowski [online], Los Angeles Times, 9 września 2013 [dostęp 2026-09-30] (ang.).
  17. 1 2 3 Sounes, Howard; Charles Bukowski. W ramionach szalonego życia, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, 2008, przekład Magdalena Rabsztyn, s. 284.
  18. ↑ Sounes, Howard; Charles Bukowski. W ramionach szalonego życia, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, 2008, przekład Magdalena Rabsztyn, s. 284–285.
  19. ↑ Sounes, Howard; Charles Bukowski. W ramionach szalonego życia, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, 2008, przekład Magdalena Rabsztyn, s. 280.
  20. ↑ Telewizja Polska S.A, Od pisania wolał tylko koty. Kim był Charles Bukowski? [online], www.tvp.pl [dostęp 2025-08-03].
  21. ↑ The six best songs inspired by Charles Bukowski [online], co.uk [dostęp 2024-06-19] (ang.).
  22. ↑ Harry Styles - Trivia [online], IMDb [dostęp 2024-11-13] (ang.).
  23. ↑ Santiago Osio Méndez: Dream of Californication: Charles Bukowski y Hank Moody. Ruiz Healy Times (ruizhealytimes.com), 2022-09-01. [dostęp 2025-08-03]. (hiszp.).
  24. ↑ “Let It Enfold You” a Beautiful Poem by Charles Bukowski [online], Nadya Oktaaa, 9 lutego 2020 [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  25. ↑ Opowieść o ordynarnym szaleństwie w bazie filmpolski.pl