Chebzie

Chebzie
część miasta
Ilustracja
Dworzec kolejowy w Chebziu (2026)
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Konurbacja

górnośląska

Miasto

Ruda Śląska

W granicach Rudy Śląskiej

– 1 kwietnia 1951 (Nowy Bytom)
– 31 grudnia 1958 (Ruda Śląska)

Populacja (2024)
• liczba ludności


796

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

41-708

Tablice rejestracyjne

SL, SRS

SIMC

0942660

Położenie na mapie
Położenie na mapie
50°18′10″N 18°52′49″E/50,302778 18,880278
Multimedia w Wikimedia Commons

Chebzie (niem. Morgenroth) − dzielnica Rudy Śląskiej. Obecnie dzielnica pełni funkcję najważniejszego węzła komunikacyjnego w mieście. Ponadto swoją siedzibę ma tu Miejska Biblioteka Publiczna (tzw. Stacja Biblioteka), a także znajduje się tu zabytkowe osiedle przy ul. Styczyńskiego.

Na podstawie danych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z 2024 roku w dzielnicy mieszka 796 osób.

Geneza nazwy

Nazwa najprawdopodobniej wywodzi się z gwary słowiańskiej, od słów określających mało gęstą szatę roślinną przypominającą krzaki. Roślinność taka nazywana była ,,chebziami", chebdziem" lub ,,chabaziami".

Historia

Chebzie powstało na terenie wsi Orzegów. Pod koniec XVIII wieku na terenie obecnego Chebzia powstała karczma. W 1822 roku powstała huta cynku „Gute Hoffnung” (Dobra Nadzieja), kolejna o nazwie „Morgenroth” (Jutrzenka) powstała w roku 1825.

Dopiero z 1844 roku pochodzi pierwsza wzmianka o nazwie „Hebzie”.

W 1846 roku uruchomiono przystanek kolejowy na linii z Wrocławia do Mysłowic. W roku 1859 po zbudowaniu linii do Tarnowskich Gór powstał tu dworzec, rozbudowany w roku 1863, oraz w latach 1900–1902. Dopiero wtedy dworzec przybrał dzisiejszy wygląd. Przy dworcu uruchomiono pocztę w roku 1859.

Kopalnię węgla kamiennego uruchomiono w latach 1861−1862, nazywała się ona Paulus (Paweł), do dzisiejszego dnia została ulica o tej samej nazwie. W roku 1882 włączono do skonsolidowanej kopalni „Paulus-Hohenzollern”. W 1890 roku zbudowano szyb Kronprinz. W Chebziu od 1922 roku mieściła się siedziba spółki akcyjnej „Godulla”.

Pierwsze domy zbudowane w Chebziu to domy kolejarskie powstałe w latach 1902-14. Kolejne domy budowała kopalnia w latach 1910–1920.

Pierwszą szkołę w Chebziu zbudował Karol Godula, działała ona jako szkołą prywatna w latach 1843–1851. W 1887 roku powstała szkołą ewangelicka, która w roku 1893 otrzymała nowy budynek (obecnie znajduje się tam przedszkole). Szkołę katolicką zbudowano w 1895 roku. W 1910 roku zbudowano katolicki dom związkowy z klasztorem i kaplicą.

Po wojnie Chebzie wchodziło w skład gminy Godula w powiecie katowickim. W związku z likwidacją powiatu katowickiego 1 kwietnia 1951 gmina Godula została zniesiona, a jej obszar włączony do miasta Rudy oprócz Chebzia, które włączono do leżącego na południe miasta Nowego Bytomia. Nowy Bytom, wraz z Chebziem, wszedł 31 grudnia 1958 w skład nowego miasta Ruda Śląska.

W 1993 roku została poświęcona kaplica pw. św. Katarzyny przez metropolitę katowickiego abp. Damiana Zimonia. Kaplica należy do parafii Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Goduli. Od dnia 1 września 2007 roku została erygowana odrębna parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Od 2011 powrócono do kaplicy pw. św. Katarzyny i zlikwidowano parafię.

W 2026 roku na terenie Chebzia nie funkcjonują duże zakłady przemysłowe, jednak dzielnica zachowała robotniczy charakter, którego wyróżnikiem są familoki. W krajobrazie obecne są także stawy w dawnych wyrobiskach, hałdy i nasypy kolejowe. Niemal cała zabudowa mieszkaniowa pochodzi sprzed II wojny światowej. Pod względem udziału familoków Chebzie należy do ścisłej czołówki Górnego Śląska, porównywalnej jedynie z katowickim Nikiszowcem.

Węzeł komunikacyjny

Tramwaj linii 9 na pętli w Chebziu

Obecnie mieszkańcy Rudy Śląskiej wykorzystują Chebzie jako węzeł komunikacyjny. W centralnej części dzielnicy znajduje się pętla tramwajowa "Chebzie Pętla", na której zatrzymują się 4 linie tramwajowe z czego 3 z nich kończą na niej swój bieg.

Pod koniec 2023 roku przeprowadzono kapitalny remont pętli, podczas którego wybudowano nowe perony, wymieniono torowisko wraz z rozjazdami oraz siecią trakcyjną, a także wybudowano nowe ścieżki dla pieszych między pętlą a pobliskimi przystankami autobusowymi. Remont ostatecznie zakończył się na przełomie lipca i sierpnia 2024 roku.

Ponadto w Chebziu znajduje się dworzec PKP, który od 2018 roku pełni również funkcję siedziby Miejskiej Biblioteki. Zatrzymują się tu również przyspieszone autobusy komunikacji miejskiej: 840, 840N, M1, M21 i M24.

Przez Chebzie przebiega Drogowa Trasa Średnicowa, łącząca centra dużych miast GOP. Najsłynniejszą częścią węzła komunikacyjnego w Chebziu jest pętla tramwajowa i Rondo Unii Europejskiej, które przez lata stanowiło dawniej koniec DTŚ.

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 15157.
  2. ↑ Stacja Biblioteka - Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rudzie Śląskiej [online], biblioteka.r-sl.pl [dostęp 2021-03-16].
  3. ↑ Rozmieszczenie ludności (PESEL) [online], InfoGZM [dostęp 2024-10-30] (pol.).
  4. ↑ Dorota Świtała-Trybek, Danuta Schwitalla-Opas, Joanna Świtała-Mastalerz, Edward Josefowski, Katarzyna Szyguła, Czarne anioły, tajemnicze lwy, magiczny kamień: podania ludowe z Rudy Śląskiej, Ruda Śląska: Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka, 2005, s. 54, ISBN 978-83-919344-7-0.
  5. ↑ Irena Twardoch, Z dziejów rodu Schaffgotschów, Ruda Śląska: Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka, 1999, s. 69, ISBN 978-83-910425-4-0.
  6. ↑ Michał Bulsa, Patronackie osiedla robotnicze. Tom 1: Górny Śląsk, Łódź 2022, s. 218.
  7. ↑ Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (według stanu z dnia 1 stycznia 1946). Katowice, Wrocław: Instytut Śląski, 1947.
  8. ↑ Dz. U. z 1951 r. Nr 18, poz. 147 (ISAP)
  9. ↑ Dz. U. z 1958 r. Nr 69, poz. 342 (ISAP)
  10. ↑ Chebzie (Ruda Śląska) – Opis Dzielnicy – Śląskie Miasta [online], slaskiemiasta.pl [dostęp 2026-08-04].
  11. ↑ Ruda Śląska Autobusy, Tramwaje, Trolejbusy, Przystanki - ZTM [online], rj.transportgzm.pl [dostęp 2024-09-22].
  12. ↑ Zmodernizowana pętla w Rudzie Śląskiej Chebziu i zmiany w ruchu tramwajów · ZTM [online], www.metropoliaztm.pl [dostęp 2024-09-22].
  13. ↑ Chebzie Pętla - koniec prac w Rudzie Śląskiej już blisko [online], Rudzianin [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  14. ↑ Artur Kępa, Ruda Śląska - „Stacja Biblioteka” [online], Ruda Śląska [dostęp 2019-05-31] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-31].
  15. ↑ ZTM - wybór linii, autobus, tramwaj, trolejbus - Rozkład jazdy [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2022-01-03].
  16. ↑ Ruszają pierwsze metrolinie – sprawdź trasy · ZTM [online], www.metropoliaztm.pl [dostęp 2022-01-03].
  17. ↑ Metrolinie M1 i M24 zastąpią linię autobusową nr 870. Autobusy z literą "M" w dużych miastach [online], 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje, 27 kwietnia 2021 [dostęp 2022-01-03] (pol.).

Bibliografia