Chironius

	Chironius
	Fitzinger, 1826
	; Chironius scurrula
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Colubroidea
Rodzina	połozowate
Podrodzina	Colubrinae
Rodzaj	Chironius
	Typ nomenklatoryczny
	Coluber carinatus Linnaeus, 1758
Synonimy
	Erpetodryas Boie, 1826; Herpetodrys Wagler, 1830; Macrops Wagler, 1830; Herpetodryas Schlegel, 1837; Hylophis Fitzinger, 1843; Phyllosira Cope, 1862;
	Erpetodryas Boie, 1826; Herpetodrys Wagler, 1830; Macrops Wagler, 1830; Herpetodryas Schlegel, 1837; Hylophis Fitzinger, 1843; Phyllosira Cope, 1862;
Gatunki
	27 gatunków – zobacz opis w tekście
	27 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chironius – rodzaj węży z podrodziny Colubrinae w rodzinie połozowatych (Colubridae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Hondurasie, Salwadorze, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, na Saint Vincent, Trynidadzie, w Kolumbii, Peru, Ekwadorze, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii, Boliwii, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie.

Systematyka

Etymologia

Chironius: w mitologii greckiej Chiron (gr. Χείρων Cheírōn, łac. Chiron), był najmądrzejszym i najbardziej cywilizowanym z centaurów.
Erpetodryas (Herpetodrys, Herpetodryas): gr. ἑρπετον herpeton „gad”; δρυας druas, δρυαδος druados „driady, nimfy drzewne”, od δρυς drus, δρυος druos „dąb”. Gatunek typowy: Coluber carinatus Linnaeus, 1758.
Macrops: gr. μακρος makros „długi”; ωψ ōps, ωπος ōpos „wygląd”. Gatunek typowy: Coluber saturninus Linnaeus, 1758 (= Coluber fuscus Linnaeus, 1758).
Hylophis: gr. ὑλη hulē „teren lesisty, las”; οφις ophis, οφεως opheōs „wąż”. Gatunek typowy: Coluber laevicollis Wied-Neuwied, 1824.
Phyllosira: gr. φυλλον phullon „liść”; σειρα seira „ogon węża”. Gatunek typowy: Phyllosira flavescens Cope, 1862 (= Erpetodryas quadricarinatus Boie, 1827).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Chironius bicarinatus (Wied-Neuwied, 1820)
Chironius brazili Hamdan & Fernandes, 2015
Chironius carinatus (Linnaeus, 1758)
Chironius challenger Kok, 2010
Chironius cochranae Hoge & Romano, 1969
Chironius diamantina Fernandes & Hamdan, 2014
Chironius dixoni Wiest, 1978
Chironius dracomaris Sudré, Andrade-Junior, Folly, Azevedo, Ávila, Curcio, Sales Nunes & Passos, 2024
Chironius exoletus (Linnaeus, 1758)
Chironius flavolineatus (Boettger, 1885)
Chironius flavopictus (F. Werner, 1909)
Chironius foveatus Bailey, 1955
Chironius fuscus (Linnaeus, 1758)
Chironius gouveai Entiauspe-Neto, Lúcio-Lyra, Koch, Marques-Quintela, Diesel-Abegg, & Loebmann, 2020
Chironius grandisquamis (W. Peters, 1869)
Chironius laevicollis (Wied-Neuwied, 1824)
Chironius leucometapus Dixon, Wiest & Cei(inne języki), 1993
Chironius maculoventris Dixon, Wiest & Cei, 1993
Chironius monticola Roze, 1952 – sipo górski
Chironius multiventris Schmidt & Walker, 1943
Chironius nigelnoriegai Jadin, Jowers, Blair, Ludwig, Salgado-Irazabal & Murphy, 2024
Chironius quadricarinatus (F. Boie, 1827)
Chironius scurrula (Wagler, 1824)
Chironius septentrionalis Dixon, Wiest & Cei, 1993
Chironius spixii (Hallowell, 1845)
Chironius vincenti (Boulenger, 1891)
Chironius whipala Quinteros-Muñoz, Gómez-Murillo, Camacho-Badani, Aguayo, Carpio-Real, Pérez, Marca, Gonzales & Torres-Carvajal, 2024

Przypisy

↑ Chironius, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften: nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum’s zu Wien. Wien: J. G. Heubner, 1826, s. 29, 60. (niem.).
↑ H. Boie. Les nouveaux genres. „Bulletin des Sciences Naturelles et de Géologie”. 9, s. 237, 237. (fr.).
↑ Wagler 1830 ↓, s. 180.
1 2 Wagler 1830 ↓, s. 182.
↑ H. Schlegel: Essai sur la physionomie des serpens. Cz. 1. Amsterdam: Schonekat, 1837, s. 150. (fr.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 26. (łac.).
↑ E.D. Cope. Catalogues of the reptiles obtained during the Explorations of the Parana, Paraguay, Vermejo and Uruguay Rivers, by Capt. Thos. J. Page, U.S.N.; and of those procured by Lieut. N. Michler, U.S. Top. Eng., Commander of the Expedition conducting the survey of the Atrato River. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 14, s. 149, 1862. (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Chironius. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Genus Chironius, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-06-02] (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 48.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 104.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 76.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 106.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 154.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 174.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 209.
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 408. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia

J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1830, s. 1–354. (niem.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[itis-1] Chironius, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Fitzinger1826-2] L.J.F.J. Fitzinger: Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften: nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum’s zu Wien. Wien: J. G. Heubner, 1826, s. 29, 60. (niem.).

[Boie-3] H. Boie. Les nouveaux genres. „Bulletin des Sciences Naturelles et de Géologie”. 9, s. 237, 237. (fr.).

[CITEREFWagler1830[https://biodiversitylibrary.org/page/38965916_180]-4] Wagler 1830 ↓, s. 180.

[CITEREFWagler1830[https://biodiversitylibrary.org/page/38965918_182]-5] 1 2 Wagler 1830 ↓, s. 182.

[Schlegel-6] H. Schlegel: Essai sur la physionomie des serpens. Cz. 1. Amsterdam: Schonekat, 1837, s. 150. (fr.).

[Fitzinger1843-7] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 26. (łac.).

[Cope-8] E.D. Cope. Catalogues of the reptiles obtained during the Explorations of the Parana, Paraguay, Vermejo and Uruguay Rivers, by Capt. Thos. J. Page, U.S.N.; and of those procured by Lieut. N. Michler, U.S. Top. Eng., Commander of the Expedition conducting the survey of the Atrato River. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 14, s. 149, 1862. (ang.).

[Uetz&Hallermann-9] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Chironius. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).

[repfocus-10] R.R. Midtgaard R.R., Genus Chironius, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-06-02] (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=78_48]-11] Jaeger 1944 ↓, s. 48.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=134_104]-12] Jaeger 1944 ↓, s. 104.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=106_76]-13] Jaeger 1944 ↓, s. 76.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=136_106]-14] Jaeger 1944 ↓, s. 106.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=184_154]-15] Jaeger 1944 ↓, s. 154.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=204_174]-16] Jaeger 1944 ↓, s. 174.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=239_209]-17] Jaeger 1944 ↓, s. 209.

[pwn-18] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 408. ISBN 83-01-14344-4.