Chlastawa

Chlastawa
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Narodzenia NMP
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

świebodziński

Gmina

Zbąszynek

Liczba ludności (2022)

179

Strefa numeracyjna

68

Kod pocztowy

66-210

Tablice rejestracyjne

FSW

SIMC

0916911

Położenie na mapie gminy Zbąszynek
Mapa konturowa gminy Zbąszynek, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Chlastawa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Chlastawa”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Chlastawa”
Położenie na mapie powiatu świebodzińskiego
Mapa konturowa powiatu świebodzińskiego, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Chlastawa”
Ziemia52°14′39″N 15°50′06″E/52,244167 15,835000

Chlastawa – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Zbąszynek.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1418 pod obecnie stosowaną, staropolską nazwą „Chlastawa", w 1453 "Chlasthawa", 1580-1581 „Chłastawa”.

Według językoznawców, wydawców encyklopedycznego słownika „Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany” nazwa „Chłastawa” pochodzi od wyrażenia „chłastawa” oznaczającego w języku staropolskim „błoto, szarugę, chlapaninę” .

Po rozbiorach Polski pruska administracja wprowadziła zgermanizowaną nazwę "Klastawe” utworzoną od nazwy polskiej. W XIX wieku używana była także polska nazwa. W 1846 „Chłastawy”, 1880 „Chłastawa” .

Historia

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. W połowie XV wieku należała do powiatu kościańskiego Korony Królestwa Polskiego. Przynależność do parafii w Kosieczynie odnotowano w 1510 roku. w 1581 miejscowość była wsią szlachecka położoną w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W 1418 bracia Stanisław, Jan i Mikołaj Głupońscy po sporze sądowym z Mikołajem Watą z Trzcianki koło Opalenicy uzyskali połowę wsi Nądnie, Kosiczyn oraz Chlastawę pod warunkiem, że zwrócą mu te dobra, które otrzymali przy wcześniejszym przy podziale. W 1453 odnotowano właścicieli Jana i Sędziwoja braci niedzielnych w Kosiczynie i Chlastawie. W 1493 właściciel majętności we wsi Mikołaj Kosicki, zwany Brożyna, sprzedał Janowi Grunowskiemu z Kosiczyna jeden łan osiadły w Chlastawie za 13 złotych węgierskich z zastrzeżeniem prawa wykupu. Na przełomie XV i XVI wieku właścicielem wsi był Hanusz Kosicki, Nadelwicz. W 1500 dokonał wymiany oddając 1/4 Kosiczyna z 1/4 młyna, dwóch zagrodników z rolą i łąkami w Chlastawie oraz 170 złotych węgierskich braciom Mikołajowi i Janowi z Kręska (dawna nazwa Kręcka) w zamian za połowę Kręcka. Ponadto przejął także czynsz w wysokości 4 złotych węgierskich od sumy 40 zł węgierskich, który ciążył na tej własności. W 1497 Michał Dąbrowski otrzymałe prawo do dóbr Marcina Kosickiego w Chlastawie, które zostały skonfiskowane za zaniedbanie obowiązku wyprawy wojennej. W 1506 Stanisław Bylęcki kupił od Mikołaja i Jana braci niedzielnych z Kosiczyna 4 łany w Kosiczynie, a także zagrody i zagrodników w Chlastawie i Kosiczynie oraz część karczmy w Chlastawie za 60 grzywien. W 1510 wieś miała trzech właścicieli, 6 łanów osiadłych, jeden łan opustoszały

Wieś odnotowano także w historycznych rejestrach podatkowych. W 1530 miał miejsce pobór z 3 łanów. W 1563 pobór z 5,5 łana oraz z karczmy dorocznej. W 1566 Chlastawa miała trzech właścicieli: Jerzego Kosickiego, Sebastiana Dąbrowskiego i Jana Konopkę. W tym roku odbył się pobór podatków we wsi z 5 1/4 łanów, karczmy dorocznej oraz od 4 zagrodników. W 1580 pobór z części Jana Kosickiego odbył się z 1,5 łana, karczmy położonej na połowie łana. Z części wsi należącej do Jana Konopki pobrano podatek od 1 łana, 2 zagrodników, 2 komorników. Z części należącej do Agnieszki Dąbrowskiej pobrano podatek od 3 łanów, 2 zagrodników oraz 2 komorników

Miejscowość z początkiem XVII wieku staje się własnością rodów Brudzewskich i Szlichtyngów - przedstawicieli protestanckiej szlachty, ale już w 1623 roku wieś przechodzi w ręce Radislausa Miesitschka, a następnie jego synów. Istniał tu zbór luterański, spalony w 1635 roku. Dzięki fundacji Radislausa w 1637 roku wzniesiono graniczny kościół służący m.in. protestantom pochodzącym ze Śląska. Świątynia została uszkodzona i splądrowana w czasie najazdu szwedzkiego. W 1663 roku doszło do ponownej konsekracji. Wówczas wyposażono kościół w nową chrzcielnicę oraz dzwony. Ponadto w roku 1680 namalowano we wnętrzu polichromie, umieszczając je m.in. na loży kolatorskiej przeznaczonej dla rodziny Miesitschek.

W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Nieopodal miejscowości znajduje się tzw. Jeziorko Koźlarskie - zbiornik retencyjny o powierzchni 4,5 ha, miejsce rekreacji dla okolicznych mieszkańców.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:

Galeria

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 144 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 15386.
  4. 1 2 3 Chmielewski 1982 ↓, s. 189-190.
  5. 1 2 3 Rymut 1997 ↓, s. 35.
  6. 1 2 3 Garbacz 2011 ↓, s. 190.
  7. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 73.
  8. ↑ Henryk Merczyng, Zbory i senatorowie protestanccy w dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1904, s. 24.
  9. ↑ Dorota Michalczak: hlastawa gmina Zbąszynek. Niezwykła wyspa zamieszkała przez zwierzęta. Jakie zwierzęta żyją na wyspie?. 2021-05-16. [dostęp 2022-10-16].
  10. ↑ Dorota Michalczak: Ciekawe miejsce, na niedzielny wypad za miasto. Jeziorko Koźlarskie w Chlastawie. Tutaj można wypocząć!. 2021-06-06. [dostęp 2022-10-16].
  11. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 79. [dostęp 2013-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-30)].
  12. 1 2 3 4 Garbacz 2011 ↓, s. 191.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Bibliografia