Coca-Cola (w USA, Kanadzie, Australii i Wielkiej Brytanii znana jako Coke) – markanapoju gazowanego przedsiębiorstwa The Coca-Cola Company. Powstała pod koniec XIX wieku i jest jedną z najpopularniejszych i najbardziej rozpoznawalnych marek na świecie. Od 1960 roku kształt butelki jest prawnie zastrzeżony. Coca-Cola jest jedną z ikon kultury masowej XX wieku, jak również jednym z symboli Stanów Zjednoczonych.
Historia
Reklama Coca-Coli z 1900 roku przedstawiająca Hildę ClarkCoca-Cola oferowana z lodówki na olimpiadzie w Helsinkach w 1952 z adnotacją aby ją „pić lodowato zimną”
Oryginalna receptura coca-coli została opracowana przez Johna S. Pembertona, farmaceutę z Atlanty. Był to jego drugi napój na bazie liści koki i orzechów koli (pierwszy nosił nazwę Pemberton’s French Wine Coca)[potrzebnyprzypis]. Sprzedaż rozpoczął 8 maja 1886 r. na ulicy, mieszając wytworzony przez siebie koncentrat z wodą sodową, w cenie 5 centów za szklankę. Początkowo sprzedaż coca-coli nie była rentowna, jednak po przejęciu jej przez Asę Candlera (który w 1893 roku zarejestrował oficjalnie markę) i jego sprawnym zabiegom marketingowym napój stał się hitem, a zyski ze sprzedaży osiągnęły 50 mln USD w 1912 roku. Po śmierci Candlera w 1919 przedsiębiorstwo przeszło w ręce bankiera, Ernesta Woodruffa, a później w ręce jego syna, Roberta Woodruffa, który kierował spółką do śmierci w 1985 roku.
W 1906 roku rozpoczęła się ekspansja przedsiębiorstwa poza Stany Zjednoczone. Coca-Cola trafiła m.in. na Kubę i do Panamy.
Coca-Cola pojawiła się w butelkach w 1894 roku za sprawą dwóch przedsiębiorców, którzy otrzymali od Asy Candlera prawa do rozlewania napoju za cenę symbolicznego jednego dolara. W 1955 roku Coca-Cola pojawiła się także w puszkach.
Napój trafił nawet do Chińskiej Republiki Ludowej, gdzie w 1978 roku władze państwowe zezwoliły na jego sprzedaż.
W 1985 roku przedsiębiorstwo próbowało zmienić formułę napoju, wprowadzono ją na rynek, jednak na skutek protestów przywrócono poprzednią recepturę Coca-Coli i sprzedawano równocześnie pod nazwą „Coca-Cola Classic”. Ostatecznie nowa formuła napoju nie przyjęła się i produkcja została wstrzymana.
Odczyn klasycznej Coca-Coli jest wyraźnie kwasowy, jej pH wynosi 2,37, zbliżony do soku cytrynowego. Dla różnych wariantów napoju pH zawiera się w granicach 2,34–3,10.
Diet Coke – niskokaloryczna, klasyczna wersja napoju.
Diet Coke Zesty Blood Orange – niskokaloryczna wersja napoju o smaku pomarańczowym.
Diet Coke Feisty Cherry – niskokaloryczna wersja napoju o smaku wiśniowym.
Diet Coke Twisted Mango – niskokaloryczna wersja napoju o smaku mango.
Diet Coke Ginger Lime – niskokaloryczna wersja napoju o smaku limonki i imbiru.
Diet Coke Lime – niskokaloryczna wersja napoju o smaku limonki.
Coca-Cola Life – niskokaloryczna wersja napoju, słodzona stewią.
Coca-Cola Raspberry Zero – niskokaloryczna wersja o smaku malinowym.
Coca-Cola Zero – niskokaloryczna, bezcukrowa wersja o smaku zbliżonym do oryginalnej Coca-Coli.
Coca-Cola Cherry Zero – niskokaloryczna wersja napoju o smaku wiśniowym.
Coca-Cola Peach Zero – niskokaloryczna wersja napoju o smaku brzoskwiniowym, dostępna w Polsce od 2019.
Coca-Cola Light – coca-cola bez cukru, o smaku nieco innym niż oryginalny napój. Była dostępna w Polsce w latach 1993–2016. Nadal oferowana na innych rynkach.
Coca-Cola Energy – napój energetyczny Coca-Cola.
Coca-Cola Clear – jest zupełnie pozbawiona koloru, ma zero kalorii i wyraźny smak cytryny.
Zakład Coca-Cola w WarszawieButelkowanie Coca-Coli w kanadyjskiej fabryce (1941)
Coca-Cola pojawiła się w Polsce tuż przed II wojną światową i była oferowana w warszawskiej Adrii.
Napój został wstępnie zaprezentowany na Targach Poznańskich w 1957 roku. W tym czasie Coca-Cola była otwarta na uruchomienie produkcji w Polsce. Miała być wytwarzana w przedsiębiorstwie pn. Polskie Zakłady Coca-Coli na Podstawie Oryginalnej Licencji w Gdańsku. Polska miała mieć prawo do eksportu Coca-Coli do innych krajów Bloku Wschodniego, w tym Związku Radzieckiego. Zapłata miałaby następować w eksporcie gotowego produktu, a także w produkcji i eksporcie oryginalnych szklanych butelek Coca-Coli do Stanów Zjednoczonych i krajów Europy Zachodniej. Mimo poparcia władz wojewódzkich i komitetu przeciwalkoholowego polskie władze centralne zablokowały projekt z różnych przyczyn (np. konieczność ustalania ze stroną zagraniczną osób w zarządzie przedsiębiorstwa).
Dostępność coca-coli była więc ograniczona w następnych latach wyłącznie do sklepów walutowych. W 1972 roku dzięki umowie między władzami PRL a koncernem rozpoczęto produkcję w kraju i zwiększono dystrybucję. Coca-cola produkowana była na amerykańskiej licencji przez Browary Warszawskie oraz Górnośląskie Zakłady Piwowarskie w Zabrzu i Tychach. Obecnie produkcja napoju odbywa się w dwóch zakładach: w Staniątkach (koło Niepołomic, kilkanaście kilometrów od Krakowa) i w Radzyminie (koło Warszawy). Do Coca-Cola HBC Polska należy również rozlewnia wód butelkowanych w Tyliczu. Łącznie zakłady zatrudniają ponad 2800 pracowników, a od 1991 roku inwestycje w Polsce przekroczyły 500 mln dolarów. Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex” w Prudniku produkowały ręczniki promocyjne dla Coca-Coli.
Coca-Cola w latach 2017–2020 zamierza przeznaczyć kolejne fundusze na rozwój swojego oddziału i prowadzonych działań w Polsce. Tym razem na polski rynek trafi 500 milionów złotych, których inwestycja ma pomóc w uzyskaniu jeszcze większego wzrostu sprzedaży.
W połowie lat 50. polska prasa nazywała Coca-Colę stonką ziemniaczaną w płynie.
Polski poeta Adam Ważyk w socrealistycznym okresie swojej twórczości poświęcił coca-coli wiersz Piosenka o Coca-Cola. Krytycznie odnosił się do coca-coli także Julian Tuwim.
Ola Synowiec w książce Dzieci szóstego słońca. W co wierzy Meksyk (Wydawnictwo Czarne, 2018) poświęciła jeden z reportaży problemom społecznym i środowiskowym, jakie powoduje Coca-Cola wśród rdzennych społeczności w stanie Chiapas w Meksyku.
↑AvanijaA.ReddyAvanijaA., Don F.D.F.NorrisDon F.D.F., Stephanie S.S.S.MomeniStephanie S.S.S., BelindaB.WaldoBelindaB., John D.J.D.RubyJohn D.J.D., The pH of beverages in the United States, „The Journal of the American Dental Association”, 147 (4), 2016, s. 255–263, DOI:10.1016/j.adaj.2015.10.019, PMID:26653863, PMCID:PMC4808596 [dostęp 2026-09-15](ang.).
↑Marci Shore, Kawior i popiół. Życie i śmierć pokolenia oczarowanych i rozczarowanych marksizmem, Warszawa, 2008.
↑Błogosławiona Coca-Cola. O coca-colonizacji meksykańskich dusz, [w:] OlaO.SynowiecOlaO., Dzieci szóstego słońca. W co wierzy Meksyk, Wydawnictwo Czarne, 2018, ISBN978-83-8049-704-7.
.svg){kind=small}