Corvus

	Corvus
	Linnaeus, 1758
	; Wrona orientalna (Corvus splendens)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	krukowate
Rodzaj	Corvus
	Typ nomenklatoryczny
	Corvus corax Linnaeus, 1758
Synonimy
	Corax Ledru, 1810; Monedula C.L. Brehm, 1828; Corone Kaup, 1829; Coloeus Kaup, 1829; Corvultur Lesson, 1830; Gymnocorvus Lesson, 1830; Archicorax Gloger, 1842; Frugilegus Sélys-Longchamps, 1842; Corvivultur Agassiz, 1846; Amblycorax Bonaparte, 1853; Physocorax Bonaparte, 1853; Trypanocorax Bonaparte, 1853; Trypanocorax Bonaparte, 1854; Sitocorax Bielz, 1853; Pterocorax Kaup, 1855; Corax Kaup, 1855; Trypanocorax Kaup, 1855; Corax G.R. Gray, 1855; Corax A.E. Brehm, 1857; Anomalocorax Fitzinger, 1863; Gymnocorax Sundevall, 1872; Heterocorax Sharpe, 1877; Rhinocorax Sharpe, 1877; Microcorax Sharpe, 1877; Macrocorax Sharpe, 1877; Nesocorax Riley, 1921;
Gatunki
	46 gatunków – zobacz opis w tekście
	46 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Corvus – rodzaj ptaków z rodziny krukowatych (Corvidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Afryce, Ameryce Północnej (ze Środkową włącznie), Australii i Oceanii.

Morfologia

Długość ciała 34–69 cm; masa ciała 110–2000 g (samce są z reguły większe i cięższe od samic).

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w tomie 1 dziesiątego wydania Systema Naturae. Gatunkiem typowym był Corvus corax.

Etymologia

Corvus: łac. corvus „kruk”.
Corax: gr. κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corax crucirostra Ledru, 1810 (= Corvus leucognaphalus Daudin, 1800) (Ledru); Corvus corax Linnaeus, 1758 (G.R. Gray); Corvus maximus Scopoli, 1769 (= Corvus corax Linnaeus, 1758) (A.E. Brehm).
Monedula: łac. monedula „kawka”, od moneta „pieniądz, moneta”; edulis pokarm, od edere „jeść”. Gatunek typowy: „Dohle” (= Corvus monedula Linnaeus, 1758).
Corone: gr. κορωνη korōnē „wrona”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus corone Linnaeus, 1758.
Coloeus: gr. κολοιος koloios „kawka” (por. średniowiecznołac. koloyus „kawka”). Gatunek typowy: Corvus monedula Linnaeus, 1758.
Corvultur (Corvivultur): łac. corvus „kruk”; vultur, vulturis „sęp”. Gatunek typowy: Corvus albicollis Latham, 1790.
Gymnocorvus: gr. γυμνος gumnos „nagi, goły”; rodzaj Corvus Linnaeus, 1758. Gatunek typowy: Corvus tristis Lesson & Garnot, 1827.
Archicorax: gr. αρχος arkhos „szef, wódz”, od αρχω arkhō „rządzić”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus albicollis Latham, 1790.
Frugilegus: epitet gatunkowy Corvus frugilegus Linnaeus, 1758; łac. frugilegus „zbieranie plonów, owoców”, od frux, frugis „owoc”; legere „zbierać”. Gatunek typowy: Corvus frugilegus Linnaeus, 1758.
Amblycorax: gr. αμβλυς amblus „nudny, tępy”, od αμβλυνω amblunō „stępiać”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus violaceus Bonaparte, 1850.
Physocorax: gr. φυσα phusa „miech, pęcherz”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus moneduloides Lesson, 1831.
Trypanocorax: gr. τρυπανον trupanon „świder”, od τρυπαω trupaō „przebijać”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus capensis M.H.C. Lichtenstein, 1823.
Sitocorax: gr. σιτος sitos „ziarno, kukurydza”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus frugilegus Linnaeus, 1758.
Pterocorax: gr. πτερον pteron „skrzydło”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus scapulatus Daudin, 1800 (= Corvus albus Statius Mūller, 1776).
Anomalocorax: gr. ανωμαλος anōmalos „anomalny, dziwny”, od negatywnego przedrostka αν- an-; ομαλος omalos „równy”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus splendens Vieillot, 1817.
Gymnocorax: gr. γυμνος gumnos „nagi, goły”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”.
Heterocorax: gr. ἑτερος heteros „różny, inny”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus capensis M.H.C. Lichtenstein, 1823.
Rhinocorax: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nozdrza” ; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus affinis Rüppell, 1835 (= Corvus rhipidurus E. Hartert, 1918).
Microcorax: gr. μικρος mikros „mały”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus jamaicensis J.F. Gmelin, 1788.
Macrocorax: gr. μακρος makros „długi”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Corvus fuscicapillus G.R. Gray, 1859.
Nesocorax: gr. νησος nēsos „wyspa” (Buton); κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”. Gatunek typowy: Gazzola typica Bonaparte, 1853.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Corvus dauuricus Pallas, 1776 – kawka srokata
Corvus monedula Linnaeus, 1758 – kawka zwyczajna
Corvus nasicus Temminck, 1826 – wrona kubańska
Corvus jamaicensis J.F. Gmelin, 1788 – wrona jamajska
Corvus leucognaphalus Daudin, 1800 – wrona antylska
Corvus capensis M.H.C. Lichtenstein, 1823 – wrona przylądkowa
Corvus ossifragus A. Wilson, 1812 – wrona rybożerna
Corvus sinaloae L.I. Davis, 1958 – wrona lśniąca
Corvus imparatus J.L. Peters, 1929 – wrona meksykańska
Corvus palmarum Württemberg, 1835 – wrona haitańska
Corvus minutus Gundlach, 1852 – wrona palmowa
Corvus hawaiiensis Peale, 1848 – wrona ogorzała
Corvus frugilegus Linnaeus, 1758 – gawron
Corvus crassirostris Rüppell, 1836 – kruk grubodzioby
Corvus albicollis Latham, 1790 – kruk wielkodzioby
Corvus corax Linnaeus, 1758 – kruk zwyczajny
Corvus cryptoleucus Couch, 1854 – kruk meksykański
Corvus ruficollis Lesson, 1831 – kruk pustynny
Corvus edithae Lort Phillips, 1895 – kruk somalijski
Corvus albus Statius Müller, 1776 – kruk srokaty
Corvus rhipidurus E. Hartert, 1918 – kruk kusy
Corvus brachyrhynchos C.L. Brehm, 1822 – wrona amerykańska
Corvus corone Linnaeus, 1758 – wrona zwyczajna
Corvus pectoralis Gould, 1836 – wrona obrożna
Corvus florensis Büttikofer, 1894 – wrona floreska
Corvus typicus (Bonaparte, 1853) – wrona białoszyja
Corvus unicolor (Rothschild & E. Hartert, 1900) – wrona jednobarwna
Corvus enca (Horsfield, 1821) – wrona cienkodzioba
Corvus compilator Richmond, 1903 – wrona sundajska
Corvus validus Bonaparte, 1850 – wrona długodzioba
Corvus moneduloides Lesson, 1831 – wrona brodata
Corvus meeki Rothschild, 1904 – wrona melanezyjska
Corvus woodfordi (Ogilvie-Grant, 1887) – wrona jasnodzioba
Corvus violaceus Bonaparte, 1850 – wrona fioletowa
Corvus fuscicapillus G.R. Gray, 1859 – wrona brązowogłowa
Corvus tristis Lesson & Garnot, 1827 – wrona szara
Corvus insularis Heinroth, 1903 – wrona krzywodzioba
Corvus orru Bonaparte, 1850 – wrona papuaska
Corvus bennetti North, 1901 – wrona mała
Corvus mellori Mathews, 1912 – kruk mały
Corvus tasmanicus Mathews, 1912 – kruk tasmański
Corvus coronoides Vigors & Horsfield, 1827 – kruk australijski
Corvus splendens Vieillot, 1817 – wrona orientalna
Corvus macrorhynchos Wagler, 1827 – wrona wielkodzioba
Corvus philippinus (Bonaparte, 1853) – wrona filipińska
Corvus kubaryi Reichenow, 1885 – wrona mariańska

Uwagi

↑ Młodszy homonim Monedula Linnaeus, 1762.
↑ Nieuzasadniona poprawka Corvultur Lesson, 1830.
1 2 Nomen nudum.
1 2 Młodszy homonim Corax Ledru, 1810.
↑ Nowa nazwa dla Gymnocorvus Lesson, 1830 ze względu na puryzm.
↑ Nowa nazwa dla Gazzola różnych autorów, nie Bonaparte, 1851.

Przypisy

↑ Corvus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 105. (łac.).
↑ A.P. Ledru: Voyage aux îles de Ténériffe, la Trinité, Saint-Thomas, Sainte-Croix et Porto Ricco, exécuté par ordre du gouvernement français, depuis le 30 septembre 1796 jusqu’au 7 juin 1798, sous la direction du capitaine Baudin, pour faire des recherches et des collections relatives à l’histoire naturelle; contenant des observations sur le climat, le sol, la population, L’agriculture, les productions de ses îles, le caractère, les moeurs et le commerce de leurs habitants. Cz. 2. Paris: A. Bertrand, 1810, s. 204. (fr.).
↑ C.L. Brehm. Uebersicht der deutschen Vögelarten. „Isis von Oken”. 21, s. 1273, 1828. (niem.).
↑ Kaup 1829 ↓, s. 99.
↑ Kaup 1829 ↓, s. 114.
1 2 R.-P. Lesson: Traité d’ornithologie, ou, Tableau méthodique des ordres, sous-ordres, familles, tribus, genres, sous-genres et races d’oiseaux: ouvrage entièrement neuf, formant le catalogue le plus complet des espèces réunies dans les collections publiques de la France. Bruxelles: Chez F.G. Levrault, 1831, s. 327. (fr.).
↑ C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 274. (niem.).
↑ E. de Sélys-Longchamps: Faune belge 1^re partie Indication méthodique des mammifères, oiseaux, reptiles et poissons observés jusqu’ici en Belgique. Liége: H. Dessain, 1842, s. 68. (fr.).
↑ Index universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 100. (łac.).
1 2 3 Ch.-L. Bonaparte. Notes sur les collections de M.A. Delattre. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 37, s. 829 (przypis), 1853. (fr.).
↑ Ch.-L. Bonaparte. Conspectus systematis ornithologiæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1 (2), s. 113, 1854. (fr.).
↑ E.A. Bielz. Beitrag zur Unterscheidung der rabenartigen Vögel. „Verhandlungen und mitteilungen des Siebenbürgischen vereins für naturwissen schaften zu Hermannstadt”. 4 (4), s. 55, 1853. (niem.).
1 2 3 J.J. Kaup. Einige Worte über die systematische Stellung der Familie der Raben, Corvidae. „Journal für Ornithologie”. 2 (Suppl.), s. lv, 1855. (niem.).
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 64. (ang.).
↑ A.E. Brehm. Vorläufige Zusammenstellung der Vögel Spaniens mit kritischer Benutzung der bisher von spanischen Ornithologen herausgegebenen Verzeichnisse. „Allgemeine deutsche naturhistorische Zeitung”. Neue Folge. 3 (11), s. 444, 1857. (niem.).
↑ L. Fitzinger. Über das System und die Charakteristik der natürlichen Familien der Vögel. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 46 (1), s. 209, 1863. (niem.).
↑ C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen. Försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1872, s. 44. (szw. • łac.).
↑ Sharpe 1877 ↓, s. 5, 11.
↑ Sharpe 1877 ↓, s. 45.
↑ Sharpe 1877 ↓, s. 48.
↑ Sharpe 1877 ↓, s. 51.
↑ J.H. Riley. Note on the Name Gazzola Bonaparte. „The Auk”. 38 (3), s. 458, 1921. DOI: 10.2307/4073774. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Crows, Jays, and Magpies (Corvidae), version 1.0. W: Birds of the World. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.). Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.corvid1.01. [dostęp 2020-08-15]. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Crows, mudnesters, birds-of-paradise. IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-05-15]. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Corvus [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Corax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Monedula [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Corone [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Coloeus [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Corvultur [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Gymnocorvus [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Archicorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Frugilegus [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Amblycorax [dostęp 2022-02-05] .
1 2 The Key to Scientific Names ↓, Physocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Trypanocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Sitocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Anomalocorax [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Gymnocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Heterocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Rhinocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Microcorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Macrocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nesocorax [dostęp 2023-05-16] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1819 – krukowate – Crows and Jays (wersja: 2024-10-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-10-16].

Bibliografia

J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Cz. 1. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 1–203. (niem.).
R.B. Sharpe: Catalogue of the Passeriformes, or Perching Birds, in the collection of the British Museum. Cz. 3. Printed by order of the Trustees: London, 1877, s. 1–334, seria: Catalogue of the Birds in the British Museum. (ang.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[4] Młodszy homonim Monedula Linnaeus, 1762.

[11] Nieuzasadniona poprawka Corvultur Lesson, 1830.

[nn-14] 1 2 Nomen nudum.

[nie-18] 1 2 Młodszy homonim Corax Ledru, 1810.

[22] Nowa nazwa dla Gymnocorvus Lesson, 1830 ze względu na puryzm.

[28] Nowa nazwa dla Gazzola różnych autorów, nie Bonaparte, 1851.

[itis-1] Corvus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Linnaeus-2] 1 2 3 C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 105. (łac.).

[led-3] A.P. Ledru: Voyage aux îles de Ténériffe, la Trinité, Saint-Thomas, Sainte-Croix et Porto Ricco, exécuté par ordre du gouvernement français, depuis le 30 septembre 1796 jusqu’au 7 juin 1798, sous la direction du capitaine Baudin, pour faire des recherches et des collections relatives à l’histoire naturelle; contenant des observations sur le climat, le sol, la population, L’agriculture, les productions de ses îles, le caractère, les moeurs et le commerce de leurs habitants. Cz. 2. Paris: A. Bertrand, 1810, s. 204. (fr.).

[clbre-5] C.L. Brehm. Uebersicht der deutschen Vögelarten. „Isis von Oken”. 21, s. 1273, 1828. (niem.).

[CITEREFKaup1829[https://www.biodiversitylibrary.org/page/41576522_99]-6] Kaup 1829 ↓, s. 99.

[CITEREFKaup1829[https://www.biodiversitylibrary.org/page/41576537_114]-7] Kaup 1829 ↓, s. 114.

[les-8] 1 2 R.-P. Lesson: Traité d’ornithologie, ou, Tableau méthodique des ordres, sous-ordres, familles, tribus, genres, sous-genres et races d’oiseaux: ouvrage entièrement neuf, formant le catalogue le plus complet des espèces réunies dans les collections publiques de la France. Bruxelles: Chez F.G. Levrault, 1831, s. 327. (fr.).

[glo-9] C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 274. (niem.).

[sel-10] E. de Sélys-Longchamps: Faune belge 1^re partie Indication méthodique des mammifères, oiseaux, reptiles et poissons observés jusqu’ici en Belgique. Liége: H. Dessain, 1842, s. 68. (fr.).

[aga-12] Index universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 100. (łac.).

[bon53-13] 1 2 3 Ch.-L. Bonaparte. Notes sur les collections de M.A. Delattre. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 37, s. 829 (przypis), 1853. (fr.).

[bon54-15] Ch.-L. Bonaparte. Conspectus systematis ornithologiæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1 (2), s. 113, 1854. (fr.).

[bie-16] E.A. Bielz. Beitrag zur Unterscheidung der rabenartigen Vögel. „Verhandlungen und mitteilungen des Siebenbürgischen vereins für naturwissen schaften zu Hermannstadt”. 4 (4), s. 55, 1853. (niem.).

[kaup55-17] 1 2 3 J.J. Kaup. Einige Worte über die systematische Stellung der Familie der Raben, Corvidae. „Journal für Ornithologie”. 2 (Suppl.), s. lv, 1855. (niem.).

[gray-19] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 64. (ang.).

[aebre-20] A.E. Brehm. Vorläufige Zusammenstellung der Vögel Spaniens mit kritischer Benutzung der bisher von spanischen Ornithologen herausgegebenen Verzeichnisse. „Allgemeine deutsche naturhistorische Zeitung”. Neue Folge. 3 (11), s. 444, 1857. (niem.).

[Fitzinger-21] L. Fitzinger. Über das System und die Charakteristik der natürlichen Familien der Vögel. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 46 (1), s. 209, 1863. (niem.).

[sun-23] C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen. Försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1872, s. 44. (szw. • łac.).

[CITEREFSharpe1877[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8305403_5],_[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8305409_11]-24] Sharpe 1877 ↓, s. 5, 11.

[CITEREFSharpe1877[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8305443_45]-25] Sharpe 1877 ↓, s. 45.

[CITEREFSharpe1877[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8305446_48]-26] Sharpe 1877 ↓, s. 48.

[CITEREFSharpe1877[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8305449_51]-27] Sharpe 1877 ↓, s. 51.

[ril-29] J.H. Riley. Note on the Name Gazzola Bonaparte. „The Auk”. 38 (3), s. 458, 1921. DOI: 10.2307/4073774. (ang.).

[Winkler&inni-30] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Crows, Jays, and Magpies (Corvidae), version 1.0. W: Birds of the World. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.). Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.corvid1.01. [dostęp 2020-08-15]. (ang.).

[ioc-31] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Crows, mudnesters, birds-of-paradise. IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-05-15]. (ang.).

[32] The Key to Scientific Names ↓, Corvus [dostęp 2022-02-05] .

[33] The Key to Scientific Names ↓, Corax [dostęp 2023-05-16] .

[34] The Key to Scientific Names ↓, Monedula [dostęp 2023-05-16] .

[35] The Key to Scientific Names ↓, Corone [dostęp 2023-05-16] .

[36] The Key to Scientific Names ↓, Coloeus [dostęp 2022-02-05] .

[37] The Key to Scientific Names ↓, Corvultur [dostęp 2023-05-16] .

[38] The Key to Scientific Names ↓, Gymnocorvus [dostęp 2023-05-16] .

[39] The Key to Scientific Names ↓, Archicorax [dostęp 2023-05-16] .

[40] The Key to Scientific Names ↓, Frugilegus [dostęp 2023-05-16] .

[41] The Key to Scientific Names ↓, Amblycorax [dostęp 2022-02-05] .

[Physocorax-42] 1 2 The Key to Scientific Names ↓, Physocorax [dostęp 2023-05-16] .

[43] The Key to Scientific Names ↓, Trypanocorax [dostęp 2023-05-16] .

[44] The Key to Scientific Names ↓, Sitocorax [dostęp 2023-05-16] .

[45] The Key to Scientific Names ↓, Anomalocorax [dostęp 2022-02-05] .

[46] The Key to Scientific Names ↓, Gymnocorax [dostęp 2023-05-16] .

[47] The Key to Scientific Names ↓, Heterocorax [dostęp 2023-05-16] .

[48] The Key to Scientific Names ↓, Rhinocorax [dostęp 2023-05-16] .

[49] The Key to Scientific Names ↓, Microcorax [dostęp 2023-05-16] .

[50] The Key to Scientific Names ↓, Macrocorax [dostęp 2023-05-16] .

[51] The Key to Scientific Names ↓, Nesocorax [dostęp 2023-05-16] .

[Mielczarek&Kuziemko-52] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1819 – krukowate – Crows and Jays (wersja: 2024-10-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-10-16].