Cukrowiec

Cukrowiec
	; Cukrowiec lekarski
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	wiechlinowate
Rodzaj	cukrowiec
	Nazwa systematyczna
	Saccharum L.; Sp. Pl. 54. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	S. officinarum Linnaeus
Synonimy
	Erianthus Michaux; Narenga Bor; Ripidium Trinius;
	Erianthus Michaux; Narenga Bor; Ripidium Trinius;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Cukrowiec (Saccharum L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Obejmuje ok. 37 (35–40) gatunków. W wąskim ujęciu do rodzaju zaliczanych jest 5 lub 6 gatunków, w tym dwa mieszańce. Rośliny te występują na różnych kontynentach w strefie tropikalnej i w ciepłym klimacie umiarkowanym, z centrum zróżnicowania w południowej Azji. W Europie rosną trzy gatunki.

Z roślin tego rodzaju pochodzą odmiany uprawne cukrowca lekarskiego S. officinarum, będące kompleksem mieszańców, w których tworzeniu uczestniczyły także inne gatunki (S. edule, S. spontaneum), a forma pierwotna pochodzi od S. robustum udomowionego na Nowej Gwinei. Już 3000 lat p.n.e. rośliny te były uprawiane na Półwyspie Indyjskim. Przez krzyżowców rozprzestrzenione zostały z Bliskiego Wschodu na terenie południowej Europy, a następnie przez kolonistów po całej strefie międzyzwrotnikowej. Z roślin tych pozyskuje się cukier trzcinowy, stanowiący ponad połowę cukru spożywczego produkowanego na świecie. Na Nowej Gwinei rośliny z tego rodzaju stosowane są do wyplatania ścian domostw, a młode kwiatostany spożywane są jako warzywo. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne (np. S. bengalense uznawany też za Tripidium bengalense). Silnie rosnące mieszańce S. officinarum i S. spontaneum sadzone są na wydmach w północnej Afryce w celu ich umacniania i tworzenia barier wiatrochronnych.

Morfologia

Pokrój: Trawy kępiaste lub rozrastające się za pomocą tęgich kłączy, osiągające do 7 m wysokości.
Liście: Równowąskie, z szeroką i białawą centralną żyłką przewodzącą. Języczek liściowy błoniasty, czasem postrzępiony lub orzęsiony.
Kwiaty: Kwiatostan z wyraźną, tęgą osią centralną z licznymi, groniastymi i pokrytymi długimi włoskami rozgałęzieniami. Delikatne odcinki końcowe kwiatostanu zakończone są drobnymi, lancetowatymi kłoskami, otoczonymi długimi włoskami.

Systematyka

Jeden z rodzajów podplemienia Saccharinae Griseb. (1846) z plemienia Andropogoneae Dumort. (1824) w obrębie podrodziny Panicoideae Link (1827) w rodzinie wiechlinowatych Poaceae.

Wykaz gatunków

Saccharum alopecuroides (L.) Nutt.
Saccharum angustifolium (Nees) Trin.
Saccharum asperum (Nees) Steud.
Saccharum baldwinii Spreng.
Saccharum beccarii (Stapf) Cope
Saccharum brevibarbe (Michx.) Pers.
Saccharum coarctatum (Fernald) R.D.Webster
Saccharum contortum (Baldwin ex Elliott) Nutt.
Saccharum fallax Balansa
Saccharum filifolium Steud.
Saccharum formosanum (Stapf) Ohwi
Saccharum giganteum (Walter) Pers.
Saccharum griffithii Munro ex Aitch.
Saccharum hildebrandtii (Hack.) Clayton
Saccharum intermedium Welker & Peichoto
Saccharum kajkaiense (Melderis) Melderis
Saccharum longesetosum (Andersson) V.Naray. ex Bor
Saccharum maximum (Brongn.) Trin.
Saccharum narenga (Nees ex Steud.) Hack.
Saccharum officinarum L. – cukrowiec lekarski, trzcina cukrowa
Saccharum perrieri (A.Camus) Clayton
Saccharum robustum E.W.Brandes & Jeswiet ex Grassl
Saccharum rufipilum Steud.
Saccharum sikkimense (Hook.f.) V.Naray. ex Bor
Saccharum ×sinense Roxb.
Saccharum spontaneum L. – cukrowiec dziki
Saccharum stewartii Rajesw., R.R.Rao & Arti Garg
Saccharum velutinum (Holttum) Cope
Saccharum viguieri (A.Camus) Clayton
Saccharum villosum Steud.
Saccharum wardii (Bor) Bor ex Cope
Saccharum williamsii (Bor) Bor ex Cope

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-06-01] (ang.).
1 2 Saccharum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-06-01].
1 2 3 4 5 6 7 Shou-liang Chen, Sylvia M. Phillips: Saccharum Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-06-01].
1 2 3 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 137. ISBN 83-214-1305-6.
1 2 3 4 5 6 7 8 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 815, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. XIII. Flowering Plants. Monocots. Cham, Heidelberg, New York, Dordrecht, London: Springer-Verlag, 2015, s. 306. ISBN 978-3-319-15331-5.
↑ Rośliny kwiatowe. 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 493. ISBN 83-7079-779-2.
↑ Genus: Saccharum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-06-01].
↑ Saccharum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-06-01].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-06-01] (ang.).

[ing-3] 1 2 Saccharum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-06-01].

[china-4] 1 2 3 4 5 6 7 Shou-liang Chen, Sylvia M. Phillips: Saccharum Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-06-01].

[slownik-5] 1 2 3 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 137. ISBN 83-214-1305-6.

[mabb-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 815, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-7] 1 2 3 4 5 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. XIII. Flowering Plants. Monocots. Cham, Heidelberg, New York, Dordrecht, London: Springer-Verlag, 2015, s. 306. ISBN 978-3-319-15331-5.

[8] Rośliny kwiatowe. 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 493. ISBN 83-7079-779-2.

[grin-9] Genus: Saccharum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-06-01].

[kew-10] Saccharum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-06-01].