Cynowód

Cynowód
	; Coptis trifolia
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	jaskropodobne
Rząd	jaskrowce
Rodzina	jaskrowate
Rodzaj	cynowód
	Nazwa systematyczna
	Coptis Salisbury; Trans. Linn. Soc. London 8: 305. 1807
	Typ nomenklatoryczny
	C. trifolia (Linnaeus) Salisbury
	Multimedia w Wikimedia Commons

Cynowód, złotnica (Coptis) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Obejmuje 18 gatunków występujących w umiarkowanym i chłodnym klimacie wschodniej Azji i Ameryki Północnej.

Szereg gatunków wykorzystywanych jest jako rośliny lecznicze, ze względu na substancje, które zawarte są w organach podziemnych. W Chinach wykorzystywane są C. chinensis i C. teeta.

Morfologia

Pokrój: Byliny z kłączami cienkimi (do 2 mm grubości) o barwie jasnobrązowej, pomarańczowej lub żółtej.
Liście: Wyjątkowo wśród jaskrowatych liście są skórzaste i zimozielone. Odziomkowe ogonkowe, o blaszce trójdzielnej lub pojedyncze, ew. dwukrotnie pierzasto złożonej. Poszczególne listki owalne lub wcinane, o brzegu piłkowanym lub ząbkowanym.
Kwiaty: Zebrane w liczbie od 1 do 4 w wierzchotkowaty kwiatostan, bez przysadek. Kwiaty obupłciowe, promieniste. Listki okwiatu w dwóch okółkach po 5–7. Zewnętrzne białe lub zielonkawe, od wąskich do owalnych. Wewnętrzne zielonkawe z miodnikami u nasady. Pręcików od 10 do 60. Słupki pojedyncze od 4 do 15, osadzone na długich trzonkach.
Owoce: Mieszki.

Systematyka

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj z podrodziny Coptoideae Tamura (siostrzany dla monotypowego rodzaju żółcień Xanthorhiza), rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) z rzędu jaskrowców (Ranunculales), należących do kladu dwuliściennych właściwych (eudicots).

Wykaz gatunków

Coptis aspleniifolia Salisb.
Coptis austrogaoligongensis C.L.Long & Z.Cheng
Coptis chinensis Franch.
Coptis deltoidea C.Y.Cheng & P.K.Hsiao
Coptis huanjiangensis L.Q.Huang, Q.J.Yuan & Y.H.Wang
Coptis japonica (Thunb.) Makino
Coptis kitayamensis Kadota
Coptis laciniata A.Gray
Coptis lutescens Tamura
Coptis minamitaniana Kadota
Coptis occidentalis (Nutt.) Torr. & A.Gray
Coptis omeiensis (F.H.Chen) C.Y.Cheng
Coptis quinquefolia Miq.
Coptis quinquesecta W.T.Wang
Coptis ramosa (Makino) Tamura
Coptis teeta Wall.
Coptis trifolia (L.) Salisb.
Coptis trifoliolata (Makino) Makino

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).
1 2 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).
↑ Nazwy polskie według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyż̇szych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 225. (pol.). (jako pierwszą wskazana została nazwa oryginalna – nie dublująca się z nazwami innych rodzajów)
1 2 3 Coptis Salisb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-12-23] .
↑ Fu Dezhi; Orbélia R. Robinson: Coptis. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).
1 2 3 4 5 Bruce A. Ford: Coptis. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).
1 2 3 MarianM. Rejewski MarianM., TomaszT. Waszak TomaszT. (red.), Rośliny kwiatowe. [T.] 1, Wielka Encyklopedia Przyrody, Warszawa: Muza, 1998, s. 61, ISBN 978-83-7079-778-2 .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).

[ing-3] 1 2 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).

[4] Nazwy polskie według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyż̇szych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 225. (pol.). (jako pierwszą wskazana została nazwa oryginalna – nie dublująca się z nazwami innych rodzajów)

[powo-5] 1 2 3 Coptis Salisb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-12-23] .

[china-6] Fu Dezhi; Orbélia R. Robinson: Coptis. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).

[america-7] 1 2 3 4 5 Bruce A. Ford: Coptis. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-05-19]. (ang.).

[encyk-8] 1 2 3 MarianM. Rejewski MarianM., TomaszT. Waszak TomaszT. (red.), Rośliny kwiatowe. [T.] 1, Wielka Encyklopedia Przyrody, Warszawa: Muza, 1998, s. 61, ISBN 978-83-7079-778-2 .