| Systematyka | |
| Rząd | |
|---|---|
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
Cyvirus cyprinidallo2 |
| Nazwa systematyczna | |
| Cyvirus cyprinidallo2 | |
| Cechy wiralne | |
| Skrót |
CyHV2, CyHV-2, GFHNV, HVHNV |
| Kwas nukleinowy |
DNA |
| Liczba nici |
ds |
| Rezerwuar | |
| Wywoływane choroby | |
Cyvirus cyprinidallo2 (Cyprinivirus cyprinidallo 2) – gatunek wirusa infekujący karasie.
Jest wirusem należącym do szeroko ujmowanej grupy herpeswirusów. W układzie proponowanym przez Międzynarodowy Komitet Taksonomii Wirusów należy do rodzaju Cyvirus, rodziny Alloherpesviridae, rzędu Herpesvirales, klasy Herviviricetes, typu Peploviricota, królestwa Heunggongvirae i domeny Duplodnaviria. Bliskie są mu gatunki Cyvirus anguillidallo1, Cyvirus cyprinidallo1 i Cyvirus cyprinidallo3. Rodzaj Cyvirus jest znany również pod nazwą Cyprinivirus, a w anglojęzycznej literaturze jako Cyprinid Herpesvirus, przez co gatunek ten znany jest jako Cyprinid HV 2 lub pod skrótem CyHV-2. Ze względu na anglojęzyczne nazwy wywoływanej choroby (martwica układu krwiotwórczego karasi), czyli goldfish hematopoietic necrosis lub herpesviral hematopoietic necrosis, znany jest też pod skrótami GFHNV lub HVHNV.
Wirus po raz pierwszy zidentyfikowali S.J. Jung i Taeko Miyazaki u karasi złocistych (złotych rybek) hodowanych w celach ozdobnych w stawach w Japonii. Ich pomory nastąpiły w latach 1992 i 1993. Według pierwotnego opisu z 1995 roku wirion tworzy kulisty (o zarysie sześciokąta) kapsyd o średnicy 115–117 nm w osłonce o rozmiarach 170–220 nm. Zaproponowano wówczas anglojęzyczną nazwę Goldfish Haematopoietic Necrosis Virus (GFHNV). Jego genom liczy 290 304 pz tworzących 154 otwarte ramki odczytu, choć u różnych szczepów mogą występować drobne różnice.
Jest gatunkiem trudnym do utrzymania w hodowlach tkankowych. Podobnie jak inne herpeswirusy charakteryzuje go duża swoistość gatunku infekowanego gospodarza. Wywołuje chorobę u gatunków karasia: złocistego, srebrzystego i pospolitego. Bezobjawowe nosicielstwo stwierdzono u karpia, natomiast u większości innych gatunków ryb nie stwierdzono jego obecności. Po zainfekowaniu występuje okres latencji. Wywoływana przez niego martwica układu krwiotwórczego dotyka ryb w każdym wieku. Oprócz niszczenia śledziony powoduje letarg, uszkodzenia wątroby i nerek, martwicę skrzeli, bladość skóry i blade, śluzowate krosty na płetwach. Jej śmiertelność sięga 50–100%. Prawdopodobnie różne szczepy mają odmienną zjadliwość, podobnie jak różne odmiany ryb mają różną podatność na zachorowanie. Rozwojowi choroby sprzyja temperatura wody w zakresie 20–25 °C, choć zachodzi on też w chłodniejszych warunkach, a może go ułatwiać osłabienie odporności na skutek znacznych wahań temperatury. Martwica tkanek jest efektem zmian w komórkach, które objawiają się zanikiem centralnej nukleoplazmy i gromadzeniem chromatyny na jej obrzeżach oraz rozpadem błon wewnątrzkomórkowych otaczających organella.
Wirus rozprzestrzenia się po świecie dzięki handlowi rybami będącymi jego ofiarami lub nosicielami. Oprócz Japonii stwierdzono go m.in. w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Węgrzech, Czechach, Australii, Nowej Zelandii i Chinach, łącznie z Tajwanem. W Polsce pierwsze stwierdzenie zanotowano w 2016 roku w hodowli ozdobnych karasi utrzymywanych w zagrodach zasilanych podgrzaną wodą chłodniczą z elektrowni Dolna Odra, jak również u przebywających w pobliżu karpi. W kolejnych latach masowe śnięcia karasi powodowane przez tego wirusa obserwowano w innych akwenach.