Dermatillomania

Dermatillomania
Ilustracja
Specjalizacja

psychiatria, psychologia kliniczna, psychodermatologia

Klasyfikacje
ICD-11

6B25.1
Zaburzenie ekskoriacyjne

ICD-10

L98.1

DSM-5

698.4

Dermatillomania (z gr. δέρμα, dérma – skóra, τίλλω, tillo – szarpać, skubać, mανία, mania – szaleństwo, SPD z ang. skin picking disorder) – zaburzenie psychiczne, w którym występuje niepohamowana, patologiczna potrzeba skubania, drapania lub pocierania zdrowej skóry.

Zaburzeniem zbliżonym do dermatillomanii jest dermatofagia – objawiająca się kompulsywnym żuciem i gryzieniem skóry.

Klasyfikacja

W piątym wydaniu DSM dermatillomania (kod 698.4) została umieszczona w grupie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i pokrewnych (obok ZOK, syllogomanii, trichotillomanii i cielesnego zaburzenia dysmorficznego). ICD-11 klasyfikuje dermatillomanię w grupie powtarzalnych czynności skupionych na ciele (obok m.in. trichotillomanii i obgryzania paznokci).

Epidemiologia i etiologia

Przyjmuje się, że na dermatillomanię cierpi ok. 1,4 – 3,5% populacji ogólnej, ale konkretna skala występowania tego zaburzenia nie jest znana. Dermatillomania częściej dotyka kobiety niż mężczyzn (stosunek wynosi 1,5:1) – przyczyną tego może być częstsze zgłaszanie się kobiet na konsultacje lekarskie, jak również udział żeńskich hormonów płciowych w patogenezie tego zaburzenia.

Neuropatofizjologia

Badania wskazują, że osoby z SPD mają osłabioną aktywację prążkowia (jądro ogoniaste) i zakrętu obręczy, co sugeruje dysfunkcję sieci hamowania i formowania nawyków, oraz zmniejszoną objętość istoty szarej w obszarach istotnych dla regulacji emocji (kora oczodołowo-czołowa, wyspa) i kontroli motorycznej (gałka blada, móżdżek).

Czynniki hormonalne

Żeńskie hormony płciowe mogą modulować nasilenie objawów, ale brakuje silnych dowodów.

Leczenie

Psychoterapia

W przypadku dermatillomanii pomocna może być psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia odwracania nawyków (HRT).

Farmakoterapia

Lekami pierwszego rzutu są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (a konkretniej: fluoksetyna, paroksetyna, citalopram, escitalopram i sertralina). W drugiej kolejności zaleca się stosowanie N-acetylocysteiny. W ostatniej kolejności rekomendowane są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny i olanzapina (atypowy neuroleptyk). Pomocna może okazać się także lamotrygina (lek przeciwdrgawkowy i stabilizujący nastrój) oraz memantyna (lek prokognitywny).

Przypisy

  1. ↑ Table 3.28, Excoriation (Skin Picking) Disorder [online], www.ncbi.nlm.nih.gov, czerwiec 2016 [dostęp 2026-04-24] (ang.).
  2. ↑ Table 3.2, Disorder Classes Presented by the DSM-IV and DSM-5, as Ordered in DSM-IV [online], www.ncbi.nlm.nih.gov, czerwiec 2016 [dostęp 2026-04-24] (ang.).
  3. ↑ Jon E. Grant, Dan J. Stein, Body-focused repetitive behavior disorders in ICD-11, „Revista Brasileira De Psiquiatria (Sao Paulo, Brazil: 1999)”, 36 Suppl 1, 2014, s. 59–64, DOI: 10.1590/1516-4446-2013-1228, ISSN 1809-452X, PMID: 25388613 [dostęp 2026-04-24].
  4. ↑ Luis C. Farhat, Madison Reid, Michael H. Bloch, Emily Olfson, Prevalence and gender distribution of excoriation (skin-picking) disorder: A systematic review and meta-analysis, „Journal of Psychiatric Research”, 161, 2023, s. 412–418, DOI: 10.1016/j.jpsychires.2023.03.034, ISSN 0022-3956 [dostęp 2026-04-05].
  5. ↑ Katarzyna Prochwicz, Anna Starowicz-Filip, Dermatillomania. Objawy, przebieg i następstwa patologicznego skubania skóry., „Neuropsychiatria i Neuropsychologia”, 7 (4), 2012, s. 197–205, ISSN 1896-6764 [dostęp 2026-04-23] (ang.).
  6. ↑ Julio Torales i inni, Psychodermatology of skin picking (excoriation disorder): A comprehensive review, „Dermatologic Therapy”, 33 (4), 2020, e13661, DOI: 10.1111/dth.13661, ISSN 1529-8019, PMID: 32447793 [dostęp 2026-04-05].
  7. ↑ Brian L. Odlaug, Adam Hampshire, Samuel R. Chamberlain, Jon E. Grant, Abnormal brain activation in excoriation (skin-picking) disorder: evidence from an executive planning fMRI study, „The British Journal of Psychiatry: The Journal of Mental Science”, 208 (2), 2016, s. 168–174, DOI: 10.1192/bjp.bp.114.155192, ISSN 1472-1465, PMID: 26159604, PMCID: PMC4837383 [dostęp 2026-04-05].
  8. ↑ Anne Schienle, Albert Wabnegger, Structural neuroimaging of skin-picking disorder, „Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry”, 133, 2024, s. 111024, DOI: 10.1016/j.pnpbp.2024.111024, ISSN 0278-5846 [dostęp 2026-04-05].
  9. ↑ Jon E. Grant, Megha Neelapu, Laurie Avila, Sophia Boutouis, Samuel R. Chamberlain, Trichotillomania, skin picking disorder, and pregnancy, „Comprehensive Psychiatry”, 144, 2026, s. 152647, DOI: 10.1016/j.comppsych.2025.152647, ISSN 1532-8384, PMID: 41252799 [dostęp 2026-04-05].
  10. ↑ Sylwia Kosioł, Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu patologicznego skubania skóry. Skuteczność i metody postępowania., „Psychoterapia”, 192 (1), 2020, s. 59–73, DOI: 10.12740/PT/118893, ISSN 0239-4170 [dostęp 2026-04-05] (pol.).
  11. ↑ Christine Lochner, Annerine Roos, Dan J. Stein, Excoriation (skin-picking) disorder: a systematic review of treatment options, „Neuropsychiatric Disease and Treatment”, 13, 2017, s. 1867–1872, DOI: 10.2147/NDT.S121138, ISSN 1176-6328, PMID: 28761349, PMCID: PMC5522672 [dostęp 2026-04-05].
  12. ↑ Raagini Suresh Yedidi, John Koo, Jenny E. Murase, Habit Reversal Therapy for Skin Picking Disorder, „Cutis”, 111 (4), 2023, s. 192–193, DOI: 10.12788/cutis.0734, ISSN 2326-6929, PMID: 37289693 [dostęp 2026-04-23].
  13. ↑ Srikrishna V. Malayala, Hira Rehman, Deepa Vasireddy, Dermatillomania: A Case Report and Literature Review, „Cureus”, 13 (1), 2021, e12932, DOI: 10.7759/cureus.12932, ISSN 2168-8184, PMID: 33654612, PMCID: PMC7910222 [dostęp 2026-04-23].
  14. ↑ Mohammad Jafferany, Arsh Patel, Skin-Picking Disorder: A Guide to Diagnosis and Management, „CNS Drugs”, 33 (4), 2019, s. 337–346, DOI: 10.1007/s40263-019-00621-7, ISSN 1179-1934, PMID: 30877621 [dostęp 2026-04-23].
  15. ↑ Jon E. Grant, Samuel R. Chamberlain, Trichotillomania and Skin-Picking Disorder: An Update, „Focus (American Psychiatric Publishing)”, 19 (4), 2021, s. 405–412, DOI: 10.1176/appi.focus.20210013, ISSN 1541-4094, PMID: 35747295, PMCID: PMC9063575 [dostęp 2026-04-23].
  16. ↑ Nina Modanlo, Xiaofeng Yan, James A. Bourgeois, Pharmacologic Management of Skin-Picking Disorder: An Updated Review, „Journal of the Academy of Consultation-Liaison Psychiatry”, 66 (5), 2025, s. 417–428, DOI: 10.1016/j.jaclp.2025.05.002, ISSN 2667-2960 [dostęp 2026-04-23].
  17. ↑ Laura I. Ortiz-López i inni, Skin-picking disorder: Risk factors, comorbidities, and treatments, „JAAD Reviews”, 3, 2025, s. 182–189, DOI: 10.1016/j.jdrv.2025.02.004, ISSN 2950-1989 [dostęp 2026-04-05].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.