Dialektyzm

Dialektyzm (gr. diálogos „rozmowa” i dialektikē „dialektyka” z diálektos „sposób mówienia”), gwaryzm – element językowy właściwy dla dialektu lub grupy dialektów, używany głównie w komunikacji ustnej. Dialektyzmem może być np. pojedynczy wyraz (np. uświerknąć zamiast zmarznąć) lub połączenie wyrazowe (frazeologizm); wyróżnia się także dialektyzmy gramatyczne (pójdźwa zam. pójdźmy), składniowe (np. gęsi lecieli) i fonetyczne (np. kóń zam. koń).

W węższym (funkcjonalnym) ujęciu dialektyzm to cecha gwarowa przeniesiona na grunt języka standardowego. W literaturze takie zastosowanie dialektyzmu stanowi formę ekspresji artystycznej (dialektyzacja), natomiast niecelowe jego użycie w języku ogólnym, bez poczucia jego nacechowania stylistycznego, może być uważane za błąd językowy. Dialektyzmy to również elementy gwarowe zakorzenione w języku ogólnym (przeważnie chodzi o wyrazy związane z folklorem lub kulturą materialną), które utraciły pierwotne zabarwienie regionalne. Na określenie tego rodzaju gwaryzmów używa się też terminu „zapożyczenia wewnętrzne”.

Zobacz też

Przypisy

↑ gwaryzm, [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2018-11-04] .
↑ Gwaryzm, [w:] Słownik terminów gramatycznych [online], Edupedia [dostęp 2018-11-04] .
1 2 ZdeňkaZ. Hladká ZdeňkaZ., Dialektismus, [w:] PetrP. Karlík, MarekM. Nekula, JanaJ. Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2021-08-23] (cz.).
↑ Dialektyzm, [w:] Encyklopedia Internautica [online] [dostęp 2018-11-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-05] .
↑ Dialektyzm, [w:] HalinaH. Karaś HalinaH., Leksykon terminów i pojęć dialektologicznych, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11] .
1 2 Dialektyzmy a regionalizmy, [w:] HalinaH. Karaś HalinaH., Podstawy dialektologii, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-24] .
↑ KazimierzK. Polański KazimierzK. (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, wyd. 2, Wrocław: Ossolineum, 1999, s. 120, ISBN 83-04-04445-5, OCLC 835934897 .
1 2 StanisławS. Dubisz StanisławS., HalinaH. Karaś HalinaH., NijolaN. Kolis NijolaN., Dialekty i gwary polskie, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1995, s. 42, ISBN 978-83-214-0989-4 .

[sjp.pwn.pl-1] gwaryzm, [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2018-11-04] .

[edupedia.pl-2] Gwaryzm, [w:] Słownik terminów gramatycznych [online], Edupedia [dostęp 2018-11-04] .

[Hladká-3] 1 2 ZdeňkaZ. Hladká ZdeňkaZ., Dialektismus, [w:] PetrP. Karlík, MarekM. Nekula, JanaJ. Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2021-08-23] (cz.).

[encyklopedia.interia.pl-4] Dialektyzm, [w:] Encyklopedia Internautica [online] [dostęp 2018-11-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-05] .

[Karaś-5] Dialektyzm, [w:] HalinaH. Karaś HalinaH., Leksykon terminów i pojęć dialektologicznych, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11] .

[Karaś-2-6] 1 2 Dialektyzmy a regionalizmy, [w:] HalinaH. Karaś HalinaH., Podstawy dialektologii, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-24] .

[Polański-7] KazimierzK. Polański KazimierzK. (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, wyd. 2, Wrocław: Ossolineum, 1999, s. 120, ISBN 83-04-04445-5, OCLC 835934897 .

[Dialekty_i_gwary_polskie-8] 1 2 StanisławS. Dubisz StanisławS., HalinaH. Karaś HalinaH., NijolaN. Kolis NijolaN., Dialekty i gwary polskie, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1995, s. 42, ISBN 978-83-214-0989-4 .