Dicranopygium

*Dicranopygium*
	; Dicranopygium microcephalum
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	pandanowce
Rodzina	okolnicowate
Podrodzina	Carludovicioideae
Rodzaj	Dicranopygium
	Nazwa systematyczna
	Dicranopygium Harling; Acta Horti Berg. 17: 43 (1954)
	Typ nomenklatoryczny
	Dicranopygium microcephalum (Hook. f.) Harling.
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dicranopygium Harling – rodzaj wieloletnich roślin z rodziny okolnicowatych, obejmujący 64 gatunki, występujące w tropikalnej Ameryce, od Meksyku do Peru i Brazylii.

Morfologia

Pokrój: Małe do średniej wielkości rośliny naziemne.

Łodyga: Skrócona i mięsista, rozgałęziająca się monopodialnie.

Liście: Ulistnienie skrętoległe. Blaszki liściowe dwuklapowane.

Kwiaty: Kwiaty jednopłciowe, zebrane w małą kolbę wspartą 2–3 (rzadziej 5) liściastymi pochwami, położonymi bezpośrednio pod kwiatostanem. Kwiaty męskie asymetryczne, szypułkowe. Listki okwiatu zwykle tylko po stronie doosiowej, gruczołkowate. Kwiaty żeńskie zrośnięte, spłaszczone. Listki okwiatu znacznie zredukowane. Łożyska 4, parietalne. Szyjki słupków właściwie nieobecne.

Owoce: Zrośnięte, jagodopodobne.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026): Należy do podrodziny Carludovicioideae, rodziny okolnicowatych, w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).

Podział rodzaju

podrodzaj Dicranopygium
podrodzaj Uribanthus
podrodzaj Glesonianthus
podrodzaj Thomlinsonianthus

Rozróżnienie na podstawie formy okwiatu kwiatów żeńskich oraz wyglądu główek pręcików.

Gatunki

Dicranopygium amazonicum Harling
Dicranopygium angustissimum (Sandwith) Harling
Dicranopygium aristeguietae Harling
Dicranopygium arusisense Tuberq.
Dicranopygium atrovirens (H.Wendl.) Harling
Dicranopygium aurantiacum (R.E.Schult.) Harling
Dicranopygium bolivarense Harling
Dicranopygium boqueronense Hammel
Dicranopygium burgeri Hammel
Dicranopygium calimense Harling
Dicranopygium callithrix Silverst.
Dicranopygium campii Harling
Dicranopygium coma-pyrrhae(Harling) Harling
Dicranopygium crinitum Harling
Dicranopygium cuatrecasasianum Harling
Dicranopygium curvitepalum Hammel
Dicranopygium dolichostemon Harling
Dicranopygium euryphyllum (Harling) Harling
Dicranopygium felinum Hammel
Dicranopygium fissile Galeano & R.Bernal
Dicranopygium globosum Harling
Dicranopygium goudotii Harling
Dicranopygium gracile (Liebm. ex Matuda) Harling
Dicranopygium grandifolium Harling
Dicranopygium harlingii G.J.Wilder
Dicranopygium hugonis Hammel
Dicranopygium idrobonis Harling
Dicranopygium imeriense Harling
Dicranopygium insulare (Gleason) Harling
Dicranopygium latissimum Harling
Dicranopygium lugonis Harling
Dicranopygium macrophyllum Harling
Dicranopygium microbullatum Hammel
Dicranopygium microcephalum (Hook.f.) Harling
Dicranopygium minimum Hammel
Dicranopygium mirabile Harling
Dicranopygium nanum (Gleason) Harling
Dicranopygium nigrescens Hammel
Dicranopygium novogranatense Harling
Dicranopygium odoratum Tuberq.
Dicranopygium omichlophilum R.E.Schult. ex Harling
Dicranopygium pachystemon Harling
Dicranopygium parvulum (Harling) Harling
Dicranopygium planifolium Hammel
Dicranopygium polycephalum Harling
Dicranopygium pygmaeum (Gleason) Harling
Dicranopygium rheithrophilum (Harling) Harling
Dicranopygium robustum Harling
Dicranopygium rupestre (Klotzsch) Harling
Dicranopygium sanctae-martae Harling
Dicranopygium sararense Harling
Dicranopygium schultesii Harling
Dicranopygium scoparum Galeano & R.Bernal
Dicranopygium stenophyllum Harling
Dicranopygium subdistichum Hammel
Dicranopygium tatica Hammel
Dicranopygium testaceum Harling
Dicranopygium trianae Harling
Dicranopygium umbrophilum Hammel
Dicranopygium venezuelanum Harling
Dicranopygium wallisii (Regel) Harling
Dicranopygium wedelii Harling
Dicranopygium williamsii (Standl.) Harling
Dicranopygium yacu-sisaHarling

Zagrożenie i ochrona

3 gatunki Dicranopygium ujęte są w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN, w tym 2 (Dicranopygium campii i Dicranopygium coma-pyrrhae) ze statusem EN (zagrożone). Oba te gatunki, endemiczne dla Ekwadoru, znane są z pojedynczych stanowisk, zagrożonych zniszczeniem.

Zastosowanie

Dicranopygium atrovirens są sporadycznie spotykane w uprawie jako rośliny pokojowe. Rośliny te tworzą atrakcyjne kwiatostany z długimi, falitymi prątniczkami, przypominającymi włosy meduzy.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2011-02-23].
1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).
1 2 G. Harling, G.J. Wilder i R. Eriksson: Cyclanthaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 213. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
↑ R. Montúfar i N. Pitman: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. 2004.
↑ Kirsten Albrecht Llamas: Tropical flowering plants: a guide to identification and cultivation. Portland: Timber Press, 2003, s. 184. ISBN 978-0-88192-585-2.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).

[3] Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2011-02-23].

[kew-4] 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).

[kub-5] 1 2 G. Harling, G.J. Wilder i R. Eriksson: Cyclanthaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 213. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).

[6] R. Montúfar i N. Pitman: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. 2004.

[7] Kirsten Albrecht Llamas: Tropical flowering plants: a guide to identification and cultivation. Portland: Timber Press, 2003, s. 184. ISBN 978-0-88192-585-2.