Dipsas gracilis

	Dipsas gracilis
	(Boulenger, 1902)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Colubroidea
Rodzina	połozowate
Podrodzina	ślimaczarze
Rodzaj	Dipsas
Gatunek	Dipsas gracilis
Synonimy
	Leptognathus gracilis Boulenger, 1898; Leptognathus hammondii Boulenger, 1920; Sibynomorphus macrostomus Amaral 1924; Dipsas gracilis — Peters, 1960;
	Leptognathus gracilis Boulenger, 1898; Leptognathus hammondii Boulenger, 1920; Sibynomorphus macrostomus Amaral 1924; Dipsas gracilis — Peters, 1960;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dipsas gracilis – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Występuje w północno-zachodniej Ameryce Południowej – być może endemicznie w Ekwadorze. Prowadzi głównie nadrzewny tryb życia.

Systematyka

Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1902 roku brytyjski zoolog George Albert Boulenger na łamach „The Annals and magazine of natural history; zoology, botany, and geology”. Autor nadał mu nazwę Leptognathus gracilis, a jako miejsce typowe wskazał San Javier w Ekwadorze. Holotyp ma oznaczenie USNM 14047 (opisany jako Sibynomorphus macrostomus), wyznaczono także dwa syntypy oznaczone BMNH 1946.1.20.95.

Etymologia

Dipsas: gr. διψας dipsas, διψαδος dipsados „jadowity wąż, którego ukąszenie wywołuje silne pragnienie”.
gracilis: łac. gracilis – „mały, chudy lub smukły”, ten epitet gatunkowy oddaje fakt, że węże tego gatunku należą do najchudszych w rodzaju Dipsas.

Morfologia

Jest to niewielki wąż o małej głowie, dużych wyłupiastych oczach o ciemnobrązowych tęczówkach i czarnych źrenicach. Górne części ciała są jasnobrązowe, przeplatane wzorem od 22 do 32 szerokich, zazwyczaj czarnych pierścieni, chociaż występują też osobniki z ciemnobrązowymi szerokimi plamami w kształcie pierścieni. Przednie są szersze i wchodzą na obszar brzucha, prawie domykając pierścień (u części egzemplarzy np. holotypu, plamy tworzą zamknięte pierścienie). Wierzchołek głowy zazwyczaj ciemny, czarniawy z jasnymi plamami i cętkami. Gatunek ten może być mylony z Dipsas bobridgelyi i Oxyrhopus petolarius. Od D. bobridgelyi różni się ubarwieniem głowy, a od Oxyrhopus petolarius bardziej płaskim pyskiem i wypukłymi oczami.

Wymiary:


	Samiec	Samica
Długość całkowita (mm)	819	765
Długość SVL (mm)	554	530
Łuski grzbietowe (rzędy)	15/15/15	15/15/15
Tarczki brzuszne	187–210 (187–192 w Peru, 199–210 w Ekwadorze)	194–199 (dane istnieją tylko dla Ekwadoru)
Tarczki podogonowe	94–128 (94–104 w Peru, 114–128 w Ekwadorze)	105–117 (dane dostępne tylko z Ekwadoru)

Występowanie

Występuje na nizinach i podgórzach na zachód od Andów od Kolumbii, poprzez Ekwador do północnego Peru. Jednak tylko występowanie w Ekwadorze jest pewne, stwierdzenia z Kolumbii i Peru mogą dotyczyć innych podobnych gatunków. W Ekwadorze stwierdzony w prowincjach Manabí, Pichincha, Esmeraldas, Los Ríos, Guayas, Santo Domingo de los Tsáchilas, Azuay, Cañar. Jest spotykany na wysokości do około 1700 m n.p.m.

Ekologia i zachowanie

Gatunek ten występuje głównie w tropikalnych wilgotnych lasach nizinnych i tropikalnych wilgotnych lasach górskich, także wtórnego wzrostu. Spotykano go także na terenach otwartych i uprawach palm i kawy. Prowadzą nocny, głównie nadrzewny tryb życia. Największą aktywność wykazują w okresach wilgotnych, w trakcie opadów deszczu czy mżawki. Żerują na poziomie gruntu, ale częściej na gałęziach drzew i krzaków na wysokościach do 3 m nad poziomem gruntu. Zwiększona aktywność w okresach wilgotnych związana jest przede wszystkim z dietą tego gatunku, która składa się głównie ze ślimaków. W ciągu dnia odpoczywa w dziuplach drzew lub pod kłodami drzew czy pod kamieniami.

Status

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Dipsas gracilis jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). Gatunek ten był opisywany jako pospolity. Liczebność ani trend populacji nie zostały oszacowane.

Uwagi

↑ USNM – US National Museum of Natural History, Smithsonian Institution.
↑ BMNH – Natural History Museum in London, wcześniej British Museum of Natural History.
↑ SVL – ang. Snout–vent length – odległość od przodu głowy do odbytu.

Przypisy

↑ Dipsas gracilis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 Dipsas gracilis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-12-24] (ang.).
1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann, Dipsas gracilis (BOULENGER, 1902), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2024-12-24] (ang.).
↑ G.A.G.A. Boulenger G.A.G.A., Descriptions of new batrachians and reptiles from northwestern Ecuador, „The Annals and magazine of natural history; zoology, botany, and geology”, 9, seria 7, London: Taylor and Francis, Ltd, 1902, s. 51–57 (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 73, OCLC 637083062 (ang.).
1 2 3 4 A.A. Arteaga A.A., Graceful Snail-eating Snake (Dipsas gracilis), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/AJOM3946 (ang.).
1 2 3 4 5 G.G. Pazmiño-Otamendi G.G., A.A. Rodríguez-Guerra A.A., Dipsas gracilis Caracoleras delgadas, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).
Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 593–669, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).

[uwaga_2-5] USNM – US National Museum of Natural History, Smithsonian Institution.

[uwaga_3-6] BMNH – Natural History Museum in London, wcześniej British Museum of Natural History.

[uwaga_1-10] SVL – ang. Snout–vent length – odległość od przodu głowy do odbytu.

[itis-1] Dipsas gracilis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 3 Dipsas gracilis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-12-24] (ang.).

[rd-3] 1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann, Dipsas gracilis (BOULENGER, 1902), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2024-12-24] (ang.).

[Pierwszy-4] G.A.G.A. Boulenger G.A.G.A., Descriptions of new batrachians and reptiles from northwestern Ecuador, „The Annals and magazine of natural history; zoology, botany, and geology”, 9, seria 7, London: Taylor and Francis, Ltd, 1902, s. 51–57 (ang.).

[7] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 73, OCLC 637083062 (ang.).

[R_Ecuador-8] 1 2 3 4 A.A. Arteaga A.A., Graceful Snail-eating Snake (Dipsas gracilis), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/AJOM3946 (ang.).

[Reptiles_Ecuador-9] 1 2 3 4 5 G.G. Pazmiño-Otamendi G.G., A.A. Rodríguez-Guerra A.A., Dipsas gracilis Caracoleras delgadas, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).

[KodyMuzeum-11] Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 593–669, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).