Dipsas indica

	Dipsas indica
	Laurenti, 1768
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Colubroidea
Rodzina	połozowate
Podrodzina	ślimaczarze
Rodzaj	Dipsas
Gatunek	Dipsas indica
Synonimy
	Dipsas infrenalis Rosen, 1905;
	Dipsas infrenalis Rosen, 1905;
Podgatunki
	D. i. indica Laurenti, 1768; D. i. ecuadoriensis Peters, 1960; D. i. petersi Hoge & Romano-Hoge, 1975;
	D. i. indica Laurenti, 1768; D. i. ecuadoriensis Peters, 1960; D. i. petersi Hoge & Romano-Hoge, 1975;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dipsas indica – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Występuje w północnej, środkowej i wschodniej części Ameryki Południowej. Prowadzi głównie nadrzewny, nocny tryb życia.

Systematyka

Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1768 roku austriacki naturalista Josephus Nicolaus Laurenti w książce Specimen medicum: exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austriacorum. Autor nadał mu nazwę Dipsas indica, a jako miejsce typowe błędnie wskazał Cejlon. Lektotyp to ikonotyp – opis i ilustracja gatunku sporządzone w 1734 roku przez Sebę. Holotyp podgatunku D. i. ecuadoriensis (samiec) ma oznaczenie UMMZ 118064, wcześniej EPN 715.

Obecnie wyróżnia się trzy podgatunki Dipsas indica:

D. i. indica Laurenti, 1768
D. i. ecuadoriensis Peters, 1960
D. i. petersi Hoge & Romano-Hoge, 1975

Etymologia

Dipsas: gr. διψας dipsas, διψαδος dipsados „jadowity wąż, którego ukąszenie wywołuje silne pragnienie”.
indica: łac. indica – od Indii.

Morfologia

Jest to mniewielki wąż o cienkiej szyi, małej głowie, dużych wypukłych oczach o jasnych tęczówkach i czarnych pionowych źrenicach. Górne części ciała są szarawe ze wzorem od 25 do 47 dosyć szerokich, zazwyczaj czarno-żółtych plam, które są szersze od strony brzucha. Oddzielone są one od siebie białymi lub żółtymi plamkami. Gatunek ten może być mylony z Dipsas variegata i Dipsas welborni.

Wymiary:


	Samiec	Samica
Długość całkowita (mm)	1067	1153
Długość SVL (mm)	796	860
Łuski grzbietowe (rzędy)	13/13/13	13/13/13 (13/13/11)
Tarczki brzuszne	181–205	180–200
Tarczki podogonowe	100–117	87–110

Występowanie

Występuje na nizinach i podgórzach większości Amazonii na terenie Brazylii, Kolumbii, Gujany, Surinamu, Gujany Francuskiej, Wenezueli, Ekwadoru, Peru i prawdopodobnie Boliwii; podgatunek D. i. petersi zamieszkuje las atlantycki w Brazylii. W Ekwadorze odnotowano go w prowincjach Sucumbíos, Napo, Pastaza, Zamora-Chinchipe, Morona Santiago i Orellana. Występuje na wysokościach od poziomu morza do około 1860 m n.p.m.

Ekologia i zachowanie

Gatunek ten występuje w wielu typach siedlisk: tropikalnych wilgotnych lasach nizinnych, tropikalnych wilgotnych lasach górskich, także wtórnego wzrostu; spotykano go także na obrzeżach lasów, plantacjach i w gajach bananowców. Prowadzą nocny nadrzewny tryb życia. Największą aktywność wykazują w pierwszych godzinach nocnych w okresach wilgotnych, w trakcie opadów deszczu czy mżawki. Żerują najczęściej na gałęziach drzew i krzaków na wysokościach od 0,8 m do 12 m nad poziomem gruntu, ale także bezpośrednio na ziemi. Zwiększona aktywność w okresach wilgotnych związana jest przede wszystkim z dietą tego gatunku, która składa się głównie ze ślimaków. W ciągu dnia odpoczywa w dziuplach drzew lub pod kłodami drzew czy pod kamieniami, spotykano je także w gniazdach ptaków.

Jest gatunkiem jajorodnym. Nie ma wielu informacji o rozrodzie tego gatunku, ale w 2006 roku w Mogi Mirim w stanie São Paulo w Brazylii została złapana ciężarna samica o długości SVL 600 mm i masie 60,8 g, która została umieszczona w terrarium i 27 grudnia 2006 roku złożyła 5 jaj o wymiarach 29,2 ± 1,9 mm długości, 12,7 ± 0,4 mm szerokości i masie 3 ± 0,1 g. Inkubacja trwała 107 dni w średniej temperaturze 24 °C. Z pięciu jaj wykluły się trzy młode węże, dwa samce i jedna samica o wymiarach SVL 172–188 mm, długości ogona 51–58 mm i masie 2,4–2,8 g.

Status

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Dipsas indica jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). Gatunek ten jest opisywany jako dość pospolity w większości swego zasięgu występowania, choć w Wenezueli jest rzadki. Trend liczebności populacji oceniany jest jako stabilny.

Uwagi

↑ UMMZ – University of Michigan Museum of Zoology.
↑ SVL – ang. Snout–vent length – odległość od przodu głowy do odbytu.

Przypisy

1 2 Dipsas indica, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 Dipsas indica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-12-25] (ang.).
1 2 3 4 5 6 P. Uetz & J. Hallermann, Dipsas indica LAURENTI, 1768, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2024-12-24] (ang.).
1 2 J.N.J.N. Laurenti J.N.J.N., Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu, Wiedeń: Joan. Thomae, 1768, s. 90 (łac.).
1 2 Paola María SánchezP.M.S. Martínez Paola María SánchezP.M.S., Revisão taxonômica da tribo Dipsadini (Serpentes: Dipsadidae, Dipsadinae), [w:] praca doktorska Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo. Departamento de Zoologia, 2016, s. 416, DOI: 10.11606/T.41.2017.tde-15122016-110416 (port.).
↑ A.A. Seba A.A., Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio, et iconibus artificiosissimis expressio, per universam physices historiam, t. 1, Amsterdam 1734, s. 71 + pl. 43 fig. 5 (łac.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 73, OCLC 637083062 (ang.).
1 2 3 4 A.A. Arteaga A.A., Graceful Snail-eating Snake (Dipsas indica), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/PAPY4074 (ang.).
1 2 3 4 5 G.G. Pazmiño-Otamendi G.G., Dipsas indica Caracoleras delgadas, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).
↑ H.B.P.H.B.P. Braz H.B.P.H.B.P., S.M.S.M. Almeida-Santos S.M.S.M., Dipsas indica (Snail-eating snake): reproduction, „Herpetological Bulletin”, 2008, s. 36–38 (ang.).
Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 593–669, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).

[uwaga_2-7] UMMZ – University of Michigan Museum of Zoology.

[uwaga_1-11] SVL – ang. Snout–vent length – odległość od przodu głowy do odbytu.

[itis-1] 1 2 Dipsas indica, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 3 4 Dipsas indica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-12-25] (ang.).

[rd-3] 1 2 3 4 5 6 P. Uetz & J. Hallermann, Dipsas indica LAURENTI, 1768, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2024-12-24] (ang.).

[Pierwszy-4] 1 2 J.N.J.N. Laurenti J.N.J.N., Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu, Wiedeń: Joan. Thomae, 1768, s. 90 (łac.).

[Martinez2016-5] 1 2 Paola María SánchezP.M.S. Martínez Paola María SánchezP.M.S., Revisão taxonômica da tribo Dipsadini (Serpentes: Dipsadidae, Dipsadinae), [w:] praca doktorska Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo. Departamento de Zoologia, 2016, s. 416, DOI: 10.11606/T.41.2017.tde-15122016-110416 (port.).

[Seba-6] A.A. Seba A.A., Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio, et iconibus artificiosissimis expressio, per universam physices historiam, t. 1, Amsterdam 1734, s. 71 + pl. 43 fig. 5 (łac.).

[8] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 73, OCLC 637083062 (ang.).

[R_Ecuador-9] 1 2 3 4 A.A. Arteaga A.A., Graceful Snail-eating Snake (Dipsas indica), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/PAPY4074 (ang.).

[Reptiles_Ecuador-10] 1 2 3 4 5 G.G. Pazmiño-Otamendi G.G., Dipsas indica Caracoleras delgadas, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).

[Braz2008-12] H.B.P.H.B.P. Braz H.B.P.H.B.P., S.M.S.M. Almeida-Santos S.M.S.M., Dipsas indica (Snail-eating snake): reproduction, „Herpetological Bulletin”, 2008, s. 36–38 (ang.).

[KodyMuzeum-13] Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 593–669, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).