Doryanthaceae

*Doryanthaceae*
	; Doryanthes excelsa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	Doryanthaceae
	Nazwa systematyczna
	Doryanthaceae R.Dahlgren & H.Clifford; Fam. Monocots. 175 (1985)
	Typ nomenklatoryczny
	Doryanthes Correa (1802)
	Zasięg
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Doryanthaceae – monotypowa rodzina roślin jednoliściennych z rzędu szparagowców (Asparagales) z jednym rodzajem Doryanthes Correa (1802). Do rodzaju należą tylko dwa gatunki występujące we wschodniej Australii wzdłuż wybrzeży między 20° i 35° szerokości południowej. Są to masywne rośliny, tworzące okazałe kępy lancetowatych liści. Liczne kwiaty zebrane są w okazały kwiatostan wyrastający na masywnym, ulistnionym pędzie. Kwiaty jaskrawo czerwone, promieniste, z dolną zalążnią.

Doryanthes excelsa jest uprawiany jako roślina ozdobna.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne osiągające wielkie rozmiary – ich gęste kępy osiągają do 5,5 m wysokości. Łodyga jest krótka, pionowa i podziemna.
Liście: Skrętoległe, równowąskie do wąskolancetowatych, na szczycie walcowate. Osiągają do 2,5 m długości. U nasady z cienką pochwą otaczającą pęd i tu też bulwiasto zgrubiałe. Liście są całobrzegie, ale na szczycie strzępią się na włókna.
Kwiaty: Liczne, zebrane w okazały, wiechowaty kwiatostan wyrastający na masywnym, ulistnionej szypule. W obrębie kwiatostanu znajdują się okazałe, jaskrawo czerwone kwiaty o promienistym okwiecie oraz liczne drobne liście i czerwono zabarwione przysadki. Okwiat złożony z dwóch okółków po 3 listki, zrośniętych u nasady. Osiągają one 18 cm długości. Kwiaty są obupłciowe. Pręciki tworzą dwa okółki po 3. Ich pylniki mają 3 cm długości. Zalążnia jest dolna, trójkomorowa. W każdej komorze znajdują się liczne anatropowe zalążki ułożone w dwóch rzędach. Na zalążni znajdują się także miodniki.
Owoce: Drewniejące torebki osiągające 10 cm długości i 5 cm średnicy, podzielone przegrodami, zawierające liczne nasiona z bocznym skrzydełkiem. Łupina jest żółta do czerwonobrązowej.

Systematyka

Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026 roku

←

storczykowate Orchidaceae

Boryaceae

Blandfordiaceae

asteliowate Asteliaceae

	Lanariaceae

	przyklękowate Hypoxidaceae

Doryanthaceae

Tecophilaeaceae

kosaćcowate Iridaceae

Xeronemataceae

złotogłowowate Asphodelaceae

	amarylkowate Amaryllidaceae

	szparagowate Asparagaceae

Podział rodziny

rodzaj: Doryanthes Corrêa, Trans. Linn. Soc. London 6: 211 (1802)
- Doryanthes excelsa Corrêa, Trans. Linn. Soc. London 6: 213 (1802)
- Doryanthes palmeri W.Hill ex Benth., Fl. Austral. 6: 452 (1873)

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-08]. (ang.).
↑ James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. PlantSystematics.org. [dostęp 2010-11-24]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 K. Kubitzki (red.): Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 236-237. ISBN 978-3-642-08377-8.
1 2 3 4 5 6 7 8 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, London: Elsevier, 2010, s. 366. ISBN 978-0-12-374380-0.
↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[kew-3] 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-08]. (ang.).

[reveal-4] James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. PlantSystematics.org. [dostęp 2010-11-24]. (ang.).

[kubitzki-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 K. Kubitzki (red.): Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 236-237. ISBN 978-3-642-08377-8.

[simpson-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, London: Elsevier, 2010, s. 366. ISBN 978-0-12-374380-0.

[APGV-7] James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.

[APPV-8] James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].