Dryobates

	Dryobates
	F. Boie, 1826
	; Samiec dzięcioła kalifornijskiego (D. nuttallii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	dzięciołowe
Podrząd	dzięciołowce
Nadrodzina	Picoidea
Rodzina	dzięciołowate
Podrodzina	dzięcioły
Plemię	Melanerpini
Rodzaj	Dryobates
	Typ nomenklatoryczny
	Picus pubescens Linnaeus, 1766
Synonimy
	Piculus C.L. Brehm, 1855; Hyloscopus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Xylocopus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Xylopicus Rey, 1872;
	Piculus C.L. Brehm, 1855; Hyloscopus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Xylocopus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Xylopicus Rey, 1872;
Gatunki
	6 gatunków – zobacz opis w tekście
	6 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dryobates – rodzaj ptaków z podrodziny dzięciołów (Picinae) w obrębie rodziny dzięciołowatych (Picidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, północno-zachodniej Afryce i Ameryce Północnej.

Morfologia

Długość ciała 14–19 cm; masa ciała 16–48 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1826 roku niemiecki zoolog Friedrich Boie w artykule zatytułowanym Ogólny przegląd ornitologicznych rzędów, rodzin i rodzajów, opublikowanym w czasopiśmie „Isis von Oken”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) dzięcioł kosmaty (D. pubescens).

W 2019 roku James Van Remsen Jr. zaproponował dołączenie Veniliornis i Leuconotopicus do rodzaju Dryobates. Ta propozycja nie została jednogłośnie zaakceptowana.

Etymologia

Dryobates: gr. δρυς drus, δρυος druos ‘drzewo’; βατης batēs ‘piechur’, od βατεω bateō ‘stąpać’, od βαινω bainō ‘iść’.
Piculus: łac. picus ‘dzięcioł’; przyrostek zdrabniający -ulus. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus minor Linnaeus, 1758.
Hyloscopus: gr. ὑλοσκοπος huloskopos ‘pilnujący, strzegący lasu’, od ὑλη hulē ‘las’; σκοπος skopos ‘obserwator, strażnik’, od σκοπεω skopeō ‘uważać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus nuttalii Gambel, 1843.
Xylocopus: gr. ξυλοκοπος xulokopos ‘kujący drzewo’, od ξυλον xulon ‘drewno’; κοπος kopos ‘uderzający’, od κοπτω koptō ‘uderzać’.
Xylopicus: gr. ξυλον xulon ‘drzewo’; późnogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Picus minor Linnaeus, 1758.

Podział systematyczny

Takson wyodrębniony ostatnio z Dendrocopos. Do rodzaju należą następujące gatunki:

Dryobates minor (Linnaeus, 1758) – dzięciołek
Dryobates cathpharius (Blyth, 1843) – dzięcioł czerwonopierśny
Dryobates pernyii (J. Verreaux, 1867) – dzięcioł zbroczony
Dryobates pubescens (Linnaeus, 1766) – dzięcioł kosmaty
Dryobates nuttallii (Gambel, 1843) – dzięcioł kalifornijski
Dryobates scalaris (Wagler, 1829) – dzięcioł pasiasty

Uwagi

↑ Nie Spix, 1824.
↑ Nowa nazwa dla Piculus C.L. Brehm, 1855.

Przypisy

↑ Dryobates, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 F. Boie. Generalübersicht der ornithologischen Ordnungen, Familien und Gattungen. „Isis von Oken”. 1826, s. kol. 977, 1826. (niem.).
↑ C.L. Brehm: Der vollständige Vögelsang: Eine gründliche Anleitung alle europaischen Vögel. Weimar: B. Voigt, 1855, s. 70. (niem.).
↑ Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 75.
↑ Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 51.
↑ E. Rey: Synonomik der europäischen Brutvögel und Gäste : systematisches Verzeichniss nebst Angaben über die geographische Verbreitung der Arten unter besonderer Berücksichtigung der Brutverhältnisse. Halle: G. Schwetschke’scher Verlag, 1872, s. 246. (niem.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Woodpeckers (Picidae), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2026-10-20]. (ang.).
↑ James Van Remsen Jr.: Proposal (830) to South American Classification Committee, Transfer Picoides fumigatus and all Veniliornis to Dryobates. South American Classification Committee, 2019. [dostęp 2022-03-19].
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dryobates [dostęp 2025-03-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Piculus [dostęp 2026-10-18] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Hyloscopus [dostęp 2025-03-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Xylocopus [dostęp 2025-03-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Xylopicus [dostęp 2025-03-10] .
↑ H. Winkler, A. Gamauf, F. Nittinger & E. Haring. Relationships of Old World woodpeckers (Aves: Picidae) – new insights and taxonomic implications. „Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien”. 116, s. 69–86, 2014. (ang.).
↑ J. Fuchs & J.-M. Pons. A new classification of the Pied Woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 88, s. 28–37, 2015. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.03.016. (ang.).
↑ M.J. Dufort. An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 94 (A), s. 313–326, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.08.025. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Melanerpini Gray,GR, 1846 (wersja: 2026-09-25). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-18].

Bibliografia

J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 4: Klettervögel. Cz. 2: Spechte. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1863, s. 1–179. (niem.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Nie Spix, 1824.

[6] Nowa nazwa dla Piculus C.L. Brehm, 1855.

[itis-1] Dryobates, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Boie-2] 1 2 F. Boie. Generalübersicht der ornithologischen Ordnungen, Familien und Gattungen. „Isis von Oken”. 1826, s. kol. 977, 1826. (niem.).

[bre-4] C.L. Brehm: Der vollständige Vögelsang: Eine gründliche Anleitung alle europaischen Vögel. Weimar: B. Voigt, 1855, s. 70. (niem.).

[CITEREFCabanisHeine1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49528135_75]-5] Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 75.

[CITEREFCabanisHeine1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49528111_51]-7] Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 51.

[Rey-8] E. Rey: Synonomik der europäischen Brutvögel und Gäste : systematisches Verzeichniss nebst Angaben über die geographische Verbreitung der Arten unter besonderer Berücksichtigung der Brutverhältnisse. Halle: G. Schwetschke’scher Verlag, 1872, s. 246. (niem.).

[botw-9] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Woodpeckers (Picidae), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2026-10-20]. (ang.).

[SACCProposal830-10] James Van Remsen Jr.: Proposal (830) to South American Classification Committee, Transfer Picoides fumigatus and all Veniliornis to Dryobates. South American Classification Committee, 2019. [dostęp 2022-03-19].

[11] The Key to Scientific Names ↓, Dryobates [dostęp 2025-03-10] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Piculus [dostęp 2026-10-18] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Hyloscopus [dostęp 2025-03-10] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Xylocopus [dostęp 2025-03-10] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Xylopicus [dostęp 2025-03-10] .

[Winkler&innib-16] H. Winkler, A. Gamauf, F. Nittinger & E. Haring. Relationships of Old World woodpeckers (Aves: Picidae) – new insights and taxonomic implications. „Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien”. 116, s. 69–86, 2014. (ang.).

[Fuchs&Pons-17] J. Fuchs & J.-M. Pons. A new classification of the Pied Woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 88, s. 28–37, 2015. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.03.016. (ang.).

[Dufort-18] M.J. Dufort. An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 94 (A), s. 313–326, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.08.025. (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-19] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Melanerpini Gray,GR, 1846 (wersja: 2026-09-25). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-18].