Wrocławskie Zakłady Elektroniczne Mera-Elwro

Zakłady Elektroniczne „Elwro”
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Adres

ul. Aleksandra Ostrowskiego 30
53-238 Wrocław

Data powstania

6 lutego 1959

Data likwidacji

1993

Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Zakłady Elektroniczne „Elwro””
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Zakłady Elektroniczne „Elwro””
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Zakłady Elektroniczne „Elwro””
Ziemia51°05′41,6″N 16°58′25,4″E/51,094889 16,973722

Wrocławskie Zakłady Elektroniczne „Elwro” (także Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów „Mera-Elwro”) – istniejące w latach 1959–1993 zakłady zlokalizowane przy ul. Aleksandra Ostrowskiego 30 na wrocławskim Grabiszynie, produkujące urządzenia elektroniczne, między innymi komputery mainframe serii Odra i RIAD, osprzęt komputerowy – m.in. pamięci ferrytowe, kalkulatory (w tym pierwszy polski kalkulator biurowy Elwro 105LN), elementy elektroniki użytkowej (do radioodbiorników i telewizorów) i wojskowej. Przy tej samej ulicy, pod numerem 22, istniało też przyzakładowe technikum elektroniczne, tzw. EZN (Elektroniczne Zakłady Naukowe), przeniesione na ulicę Braniborską 57.

Historia

7 maja 1957 w „Nowych Sygnałach” ukazał się artykuł autorstwa Wojciecha Dzieduszyckiego i inż. Stefana Rylskiego pt. Kupą Mości Panowie Telewidzowie, w którym zainicjowano społeczne działania – wobec braku takowych w „planach centralnych” – dla uzyskania dostępu do telewizji przez mieszkańców Dolnego Śląska. Powołano Społeczny Komitet Budowy Wrocławskiego Ośrodka Telewizji – miał on na celu m.in. budowę przekaźnika retransmitującego sygnał telewizyjny. Przewodniczącym komitetu został Bronisław Ostapczuk, natomiast najaktywniejszym działaczem okazał się być inż. Rylski, dzięki staraniom którego wybudowano funkcjonujący do dziś RTCN Ślęża. Niestety, emitowany sygnał nie mógł być odbierany z powodu braku telewizorów, których zakup był wówczas bardzo trudny – wtedy telewizory produkowano w Polsce wyłącznie w Warszawskich Zakładach Telewizyjnych. W marcu 1958 inż. Rylski opracował memoriał, który został przez Komitet przesłany ówczesnemu wicepremierowi Piotrowi Jaroszewiczowi. W wyniku tych działań 6 lutego 1959 Minister Przemysłu Ciężkiego Kiejstut Żemajtis powołał Wrocławskie Zakłady Elektroniczne T-21, zaś ich siedzibą były budynki starej zrujnowanej cukrowni przy ul. Obornickiej.

W zakładzie jednak nigdy nie uruchomiono produkcji wspomnianych telewizorów, zaś nazwa została bardzo szybko zmieniona na powszechnie znaną, pochodzącą od telegraficznego skrótu (ELektronika WROcławska).

Pierwszym rodzajem uruchomionej produkcji (wrzesień 1959) były obrotowe przełączniki kanałów do telewizorów produkowanych w Warszawie – co przez dwa lata stanowiło główne źródło dochodów fabryki. W latach 60. XX w. Elwro wytwarzało podzespoły do przetwarzania sygnału UKF – głowice z lampą elektronową ECC85 montowane w radioodbiornikach produkowanych przez Zakłady Radiowe Kasprzaka w Warszawie i Zakłady Radiowe Diora w Dzierżoniowie (również w modelach z zakresem fal CCIR eksportowanych do Wielkiej Brytanii i Kanady).

Jednak wizja rozwoju zakładu, przyjęta i realizowana przez dyrekcję, w tym dyrektora zakładów Mariana Tarnkowskiego, zakładała produkcję elektronicznych maszyn cyfrowych.

Historia produkcji komputerów

Lata 80.

Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku zakłady podjęły produkcję konsoli TVG-10, stanowiącej klon gry Pong; szacuje się, że przez trzy lata do sprzedaży trafiło 9 tysięcy egzemplarzy urządzenia. W roku 1981 produkcję konsoli przejęło poznańskie Przedsiębiorstwo Polonijno-Zagraniczne Ameprod, produkując w około 3 lata 100 tysięcy konsol.

W 1986 roku zakłady wyprodukowały próbną serię komputerów osobistych Elwro 800 Junior do użytku w szkołach. Rozwiązanie to zostało zaaprobowane przez ekspertów zajmujących się edukacją oraz informatyką jako najlepsze do edukacji informatycznej. Od 1989 roku planowano rozpocząć produkcję komputerów wraz z oprogramowaniem na poziomie 30 tys. sztuk rocznie.

Prywatyzacja przedsiębiorstwa i likwidacja fabryki

Po przemianach gospodarczych w 1989 roku przygotowywano zakłady do prywatyzacji, gdzie w grę wchodziły takie firmy jak IBM czy Hewlett-Packard jednak wobec oporu związków zawodowych i Rady Pracowniczej, Ministerstwo Przekształceń Własnościowych dokonały szybkiej sprzedaży zakładów niemieckiemu koncernowi Siemens. Ponieważ Siemensowi zależało jedynie na nabyciu ZWUT, zaś ELWRO stanowiło element umowy wiązanej, dlatego uznał produkcję we Wrocławiu za nieopłacalną i zlikwidował fabrykę, wyburzając większość hal produkcyjnych. Większość pracowników zwolniono za ich zgodą w zamian za odprawy.

1 marca 2000, po siedmiu latach zarządzania przez Siemensa, wykupiła je w całości amerykańska firma telekomunikacyjna Telect.


Ewolucja organizacji i nazw zakładu
1959 1962 1964 1966 1968 1969 1971 1972 1976 1978 1983 1993
Pracownia Przyrządów Fizycznych
(Uniwersytet Wrocławski)
Zakład Instytutu Tele-Radiotechnicznego
(Uniwersytet Wrocławski)
ELPO ELPO
ZD EUREKA
ELMAT
Pracownia Projektowa
OBR
Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów MERA-ELWRO
OBR
BHZ
Pracownia Projektowa
Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów MERA-ELWRO
Instytut
BHZ
Pracownia Projektowa
Wrocławskie Zakłady Elektroniczne MERA-ELWRO likwidacja
Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów Oddział Wrocław
WPA ELAM
Pracownia Projektowa
Wrocławskie Zakłady Elektroniczne ELWRO Wrocławskie Zakłady Elektroniczne MERA-ELWRO
Pracownia Projektowa
Wrocławskie Zakłady Elektroniczne MERA-ELWRO
BHZ
Wrocławskie Zakłady Elektroniczne MERA-ELWRO
OBR
BHZ

Ważniejsze produkty

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Adam Urbanek: Ostatni etap ELWRO. networld.pl, 11 marca 2009. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. ↑ Janusz Książek, Ferrytowe pamięci planarne, do minikomputerów i komputerów produkowanych w WZE MERA – ELWRO, w: „Informatyka” 12/1975, s. 4-8.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Andrzej Krajewski, Cud nad Odrą, w: „Newsweek” 2010-05-30, on-line: .
  4. ↑ Historia - Elektroniczne Zakłady Naukowe [online], archiwum.ezn.edu.pl [dostęp 2020-11-05].
  5. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 15–16.
  6. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 17.
  7. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 15.
  8. ↑ Stare Radio | Diora, DMTL 202 25801 [online], www.oldradio.pl [dostęp 2023-03-04].
  9. ↑ Stare Radio | ZRK, Stertone 200 [online], www.oldradio.pl [dostęp 2023-03-04].
  10. ↑ Stare Radio | Diora, Rumba 21841 [online], www.oldradio.pl [dostęp 2023-03-04].
  11. ↑ Stare Radio | ZRK, K 101 [online], www.oldradio.pl [dostęp 2023-03-04].
  12. ↑ Bartłomiej Kluska, Automaty liczą. Komputery PRL, wydawnictwo NovaeRes, 2013, s. 40.
  13. 1 2 3 Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 18.
  14. 1 2 3 Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 19.
  15. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 19–20.
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Zbigniew J. Salamon, 20 lat MERY-ELWRO, w: „Informatyka” 1/1980.
  17. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 20.
  18. 1 2 Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 21.
  19. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 20–21.
  20. ↑ Maćkowiak, Myszkier i Safader 2008 ↓, s. 18–19.
  21. ↑ Marcin Kosman: Nie tylko Wiedźmin. Historia polskich gier komputerowych. Warszawa: Open Beta, 2015, s. 30-31. ISBN 978-83-941625-0-4.
  22. ↑ Encyklopedia świat w przekroju 1988, Wiedza Powszechna, Warszawa 1989, ISSN 01376799, s. 521.
  23. ↑ ELWRO - polska potęga zniszczona przez własnych pracowników, „Onet Biznes”, 6 sierpnia 2014 [dostęp 2026-01-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-03].
  24. ↑ Amerykanie w ELWRO [online], Computerworld, 13 marca 2000 [dostęp 2020-11-07] (pol.).
  25. 1 2 3 4 5 6 Roman Zuber, Moje wspomnienia o ELWRO, on-line: .
  26. 1 2 3 4 Adam Urbanek, Koniec epoki komputerów ODRA, w: „Computerworld”, on-line: .
  27. ↑ ELWRO czyli profesjonalna manufaktura. „Bajtek”. 1/1986, s. 6-7. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza.

Bibliografia

Linki zewnętrzne