| Premiera |
1971 | ||
|---|---|---|---|
| System operacyjny | |||
| |||

Odra 1305 – polski komputer trzeciej generacji serii Odra, produkowany seryjnie od 1973 w Zakładach Elektronicznych Elwro we Wrocławiu; prototyp komputera powstał w 1971.
Architektura komputera wzorowana była na komputerze ICT 1900 z roku 1964; ODRA 1305 umożliwiała używanie standardowego oprogramowania ICL, włączając w to system operacyjny GEORGE 3, kompilatory i istniejące programy.
Po zaprzestaniu produkcji z przyczyn politycznych w roku 1986 na rzecz komputerów RIAD, w 1988 roku opracowano emulator Odry 1305 o nazwie OS 5.01 VS1 lub VM, co umożliwiało uruchamianie na maszynach RIAD „odrowskich” systemów E6RM albo GEORGE 3, a tym samym możliwość korzystania z bogatego oprogramowania.
Jedyne działające w Polsce jednostki komputera ODRA 1305 znajdują się w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki. Obie jednostki w ekspozycji Muzeum Historii Komputerów i informatyki zostały uruchomione 10 lat po ich wyłączeniu w PKP Lublin Tatary, a tutaj można zobaczyć jak działa komputer ODRA 1305 po ponownym uruchomieniu.
Nieczynne jednostki jednostki centralne ODRA 1305, czytnik – dziurkarka taśmy CDT325-1, jednostka taśmowa PT3M, moduł DW-403, klawiatura oraz kilkadziesiąt taśm z programami znajduje się w Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej. Statyczne ekspozycje znajdują się także w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie, oraz w Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie.
Nie jest do końca jasne, ile sztuk komputera wyprodukowano. Pojawiająca w publikacjach się ilość 346 sztuk jest wartością niepewną, gdyż w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie znajduje się jednostka o numerze seryjnym 426, co sugeruje produkcje przekraczającą ilość podaną w oparciu o inne artykuły w sieci. Według danych zgromadzonych przez Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach, ilość wyprodukowanych JC 1305 mogła przekraczać 460 sztuk.
| data uruchomienia | data wyłączenia | miejsce | uwagi |
|---|---|---|---|
| 1974 r. | 18 lipca 2003 r. | Hutmen, Wrocław | Jeden z ostatnich komputerów Odra 1305, wyprodukowany przed 30 laty przez Elwro został 18 lipca 2003 wyłączony na zawsze. Przez 30 lat służył we wrocławskim Hutmenie. Latem 1995 roku rozpoczęto migrację danych i zadań Odry na komputery PC. Kiedyś w dziale informatycznym Hutmenu pracowało 60 osób, obecnie 6 na wymienionym nowoczesnym sprzęcie komputerowym. Odra działała podobno bezawaryjnie, zużywały się tylko części i odmawiała włączenia, gdy było za zimno, dlatego w pomieszczeniu utrzymywano stałą temperaturę 18,5 °C. Trafiła do powstającego muzeum przemysłu dolnośląskiego. Odra pracująca poprzednio w Hutmenie znajduje się w skansenie kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej, któremu obecni właściciele chcą nadać szerszy charakter muzeum zabytków techniki |
| ? | lato 2006 r. | PKP, Ostróda | Do lata 2006 roku PKP w Ostródzie używały maszyny cyfrowej Odra 1305. Prawdopodobnie w całości zezłomowana. |
| ? | 1 kwietnia 2010 r. | PKP, Wrocław Brochów | Do 1 kwietnia 2010 roku przedostatnia Odra 1305 pracowała na stacji towarowej Wrocław Brochów. Maszyna służyła do zdalnej inwentaryzacji składów i zestawiania pociągów towarowych. Jeden z zespołów systemu ODRA 1305 obecnie jest wyeksponowany jako monument w Gdańskim Parku Naukowo Technologicznym |
| 1974 r. | 1 maja 2010 r., 9:18 | PKP, Lublin Tatary | 1 maja 2010 roku o godzinie 9:18 została wyłączona ostatnia w Polsce działająca maszyna tego typu. Była nią Odra 1305 z JC 1305M, zainstalowana na stacji Lublin Tatary. Komputer został wyłączony i zastąpiony przez system korzystający z sieci Internet. Maszyna przypominała wielką szafę, a nie powszechnie znany komputer typu PC. Zajmowała 40 m². Na początku produkcji takie modele zamiast dysku twardego miały szpule z taśmami magnetycznymi. Taka pamięć taśmowa miała ok. 7 MB pojemności (sto tysięcy razy mniejszą niż ma teraz wiele komputerów domowych).
Uzupełnienie: na stacji Lublin Tatary były dwie JC systemu Odra 1305, jedna z nich została odkupiona przez Muzeum AGH w 2011, a obecnie po odrestaurowaniu była prezentowana w trybie pracy w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach. Po jego zamknięciu została przekazana wraz z resztą zbiorów do krakowskiego Muzeum Inżynierii i Techniki. |
Wszystkie informacje przedstawione poniżej, znajdują się w ciągle uzupełnianej monografii maszyny na stronie Muzeum Historii Komputerów i Informatyki,
Muzeum Historii Komputerów i Informatyki posiada trzy systemy Odra 1305:
Systemy, bądź jednostki Odra 1305 znajdują się także w muzeach: