Edith Wharton

Edith Wharton
	; Edith Wharton, 1919
Data i miejsce urodzenia	24 stycznia 1862 ; Nowy Jork, USA
Data i miejsce śmierci	11 sierpnia 1937 ; Saint-Brice-sous-Forêt, Francja
Narodowość	amerykańska
Dziedzina sztuki	literatura piękna
Epoka	proza (powieść obyczajowo-społeczna)
	Ważne dzieła
	Wiek niewinności
	Odznaczenia
	Legia Honorowa, 1916
	Nagrody
	Nagroda Pulitzera, 1921
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Edith Wharton (ur. 24 stycznia 1862 w Nowym Jorku, zm. 11 sierpnia 1937 niedaleko Paryża) – amerykańska pisarka, pierwsza kobieta, która zdobyła Nagrodę Pulitzera, wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla.

Pochodziła z zamożnej nowojorskiej rodziny Jonesów, nazwisko Wharton dał jej mąż, który w 1913 roku trafił do szpitala psychiatrycznego.

W twórczości zajmowała się uprzywilejowanymi klasami Ameryki, zwłaszcza rodzinnego miasta oraz losami swoich rodaków odwiedzających Europę, zwłaszcza Paryż, ale pisała też o farmerach Nowej Anglii. Zjadliwie komentowała różne klasy amerykańskiego i europejskiego społeczeństwa, przenikliwie przyglądała się zmianom obyczajowym. Znała elitę literacką i polityczną swojej epoki i była trendsetterką w dziedzinie architektury krajobrazu i wystroju wnętrz. Pisała bardzo regularnie, powstało kilkadziesiąt książek.

Przebywała we Francji z małymi tylko przerwami od 1911 roku, także w czasie I wojny światowej (Legia Honorowa za pomoc uchodźcom).

Miała elegancką posiadłość w Massachusetts, potem w Hyères we Francji.

W latach 90. XX wieku powstały trzy znaczące filmy oparte na jej powieściach: Ethan Frome(inne języki), reż. John Madden, 1993, Wiek niewinności, reż. Martin Scorsese, 1993, Świat zabawy, reż. Terence Davies, 2000.

Twórczość

Powieści

The Touchstone, 1900
The Valley of Decision, 1902
Sanctuary, 1903
The House of Mirth, 1905 (Świat zabawy)
Madame de Treymes, 1907
The Fruit of the Tree, 1907
Ethan Frome, 1911 (Ethan Frome)
The Reef, 1912
The Custom of the Country, 1913 (Jak każe obyczaj, tłum. Karolina Rybicka)
Summer, 1917
The Marne, 1918
The Age of Innocence, 1920 (Wiek niewinności) (Nagroda Pulitzera)
The Glimpses of the Moon, 1922
A Son at the Front, 1923
Old New York, 1924
The Mother’s Recompense, 1925
Twilight Sleep, 1927
The Children, 1928
Hudson River Bracketed, 1929
The Gods Arrive, 1932
The Buccaneers, 1938
Fast and Loose, 1938 (pierwsza nowela, pisana w latach 1876–1877)

Zbiory opowiadań

The Greater Inclination, 1899
Crucial Instances, 1901
The Descent of Man and Other Stories, 1903
The Other Two, 1904
The Hermit and the Wild Woman and Other Stories, 1908
Tales of Men and Ghosts, 1910
Xingu and Other Stories, 1916
Here and Beyond, 1926
Certain People, 1930
Human Nature, 1933
The World Over, 1936
Ghosts, 1937

Poezje

Verses, 1878
Artemis to Actaeon and Other Verse, 1909
Twelve Poems, 1926

Literatura faktu

The Decoration of Houses, 1897
Italian Villas and Their Gardens, 1904
Italian Backgrounds, 1905
A Motor-Flight Through France, 1908
Fighting France, from Dunkerque to Belfort, 1915
French Ways and Their Meaning, 1919
In Morocco, 1920
The Writing of Fiction, 1925
A Backward Glance, 1934 (autobiografia)

Jako redaktor

The Book of the Homeless, 1916

Przypisy

↑ Mike Pride: The questionable morals of Edith Wharton’s 'The Age of Innocence’. [w:] Pulitzer Centennial [on-line]. The Pulitzer Prizes. [dostęp 2016-12-19]. (ang.).
↑ Alan Price: The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War. Springer, 2016, s. 205. ISBN 978-1-137-05183-7.
↑ Jak każe obyczaj (The custom of the country) – Wydawnictwo MG. 2016-07-18. [dostęp 2016-07-18]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Edith Wharton, 75, Is Dead in France. [w:] The New York Times [on-line]. nytimes.com, 1937-08-13. [dostęp 2014-08-09]. (ang.).

[1] Mike Pride: The questionable morals of Edith Wharton’s 'The Age of Innocence’. [w:] Pulitzer Centennial [on-line]. The Pulitzer Prizes. [dostęp 2016-12-19]. (ang.).

[2] Alan Price: The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War. Springer, 2016, s. 205. ISBN 978-1-137-05183-7.

[3] Jak każe obyczaj (The custom of the country) – Wydawnictwo MG. 2016-07-18. [dostęp 2016-07-18]. (ang.).