Efa piaskowa

Efa piaskowa
Echis carinatus
(Schneider, 1801)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

zauropsydy

Podgromada

diapsydy

Rząd

łuskonośne

Podrząd

węże

Rodzina

żmijowate

Podrodzina

żmije właściwe

Rodzaj

Echis

Gatunek

efa piaskowa

Synonimy
  • Pseudoboa carinata Schneider, 1801
  • Echis carinata — Duméril & Bibron, 1854
  • Echis carinatus sinhaleyus Deraniyagala, 1951
  • Echis carinatus astolae Mertens, 1970
  • Echis multisquamatus Cherlin, 1981
  • Echis sochureki — Cherlin, 1984
  • Echis carinatus multisquamatus — David & Ineich, 1999
Podgatunki
  • E. c. carinatus (Schneider, 1801)
  • E. c. sochureki Stemmler, 1969
Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Efa piaskowa, korbacz pospolity (Echis carinatus) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych (Viperidae).

Występowanie

Występuje od Iranu (być może także Iraku) i wschodniej części Półwyspu Arabskiego na wschód po Sri Lankę i Indie oraz na północ po Azję Środkową (Turkmenistan, Uzbekistan i Tadżykistan). Dawne stwierdzenia z Afryki dotyczą innych gatunków.

Budowa ciała

Osiąga długość 70–90 cm.

Ubarwienie grzbietu brązowe z rzędem jasnych, poprzecznie wydłużonych plam z czerwonymi obwódkami. Na bokach tułowia występują falisto-zygzakowate, szerokie czarne wstęgi, jasno obrzeżone od strony grzbietowej. Na głowie znajduje się charakterystyczny znak w kształcie białego krzyża.

Biologia i ekologia

Tryb życia

Przeważnie występuje na piaszczystych lub piaszczysto-kamienistych i porośniętych skąpą roślinnością półpustyniach, jednak spotykana też jest na pustyniach, stepach i sawannach. Na niektórych obszarach występuje masowo.

Jest aktywna nocą, w dzień kryje się w norach, szczelinach skalnych lub pod kamieniami. Na piasku sposób poruszania się jest charakterystyczny dla węży piaskowych, mianowicie porusza się bokiem do podłużnej osi ciała. Często zagrzebuje się w podłożu. W razie zagrożenia efa piaskowa zwija się w kłębek, chowa głowę oraz pociera ciasno splecionymi bokami o siebie. W czasie pocierania łuski, posiadające poprzeczne rogowe żeberka wydają odstraszający szelest.

Odżywianie

Jest drapieżnikiem. Żywi się głównie jaszczurkami i drobnymi ssakami (głównie gryzoniami), a także płazami oraz wężami (w tym własnego gatunku).

Rozród

Jest jajożyworodna (inne gatunki z tego rodzaju są jajorodne). W sierpniu samica rodzi 5 do 15 młodych od długości 10–16 cm.

Zagrożenie dla człowieka

Jest gatunkiem bardzo agresywnym, a jej jad zagraża życiu człowieka – śmiertelność wynosi około 5%. Jad efy zawiera ekarynę, proteazę wywołującą zaburzenia krzepnięcia.

Przypisy

  1. 1 2 Echis carinatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 P. Uetz & J. Hallermann, Echis carinatus, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  3. 1 2 Echis carinatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. 1 2 R. Midtgaard, Genus Echis, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  5. ↑ E. Keller, prof. dr J.H. Reichholf, G. Steinbach, i inni: Leksykon Zwierząt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7311-873-X.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Mały słownik zoologiczny gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2.