Erich Zugmayer

Erich Zugmayer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

16 maja 1879
Wiedeń

Data i miejsce śmierci

12 lutego 1938
Wiedeń

profesor nauk przyrodniczych
Specjalność: ichtiologia, herpetologia
Alma Mater

Uniwersytet w Heidelbergu

Doktorat

1904

Profesura

1911

Erich Johann Georg Zugmayer (ur. 16 maja 1879 w Wiedniu, zm. 12 lutego 1938 tamże) – austriacki zoolog, ichtiolog i herpetolog, podróżnik, dyplomata, profesor tytularny.

Życiorys

Urodził się w Wiedniu jako syn geologa, paleontologa i dyrektora firmy metalowej Georg Zugmayer & Söhne, Heinricha Zugmayera (1841–1917), i jego żony Emilie, z domu Hoffmann (†1926). Miał dwoje rodzeństwa: młodszą siostrę Hildegard (Hilde), zamężną Preleitner, i starszego brata Paula. Paul od 1910 roku kierował razem z kuzynem Ottonem Zugmayerem (i po jego śmierci w 1921 razem z Erwinem) firmą Zugmayerów. Kuzynem Ericha był zoolog Hans Hass (1919–2013).

Ukończył sześć klas ośmioklasowego gimnazjum państwowego i trzyletni kurs w Wiedeńskiej Szkole Handlowej. Następnie odbył rok praktyki kupieckiej w Londynie. W latach 1900–1903 studiował na Uniwersytecie w Heidelbergu zoologię, geologię i geografię. Jego nauczycielami byli Otto Bütschli, Theodor Curtius, Curt Herbst, Alfred Hettner, Albrecht Kossel, Friedrich Krafft, Robert Lauterborn, Hermann Karl Rosenbusch, Wilhelm Salomon-Calvi i August Schuberg. W 1904 roku przedstawił dysertację doktorską dotyczącą narządów zmysłowych małża sercówki (Über Sinnesorgane an den Tentakeln des Genus Cardium), przygotowaną w Instytucie Zoologii pod kierunkiem Bütschliego. Jeszcze przed ukończeniem studiów przedsięwziął szereg wypraw: w 1899 do Norwegii, Laponii, w 1902 na Islandię, w 1905 na Kaukaz, w 1906 do Turkiestanu, północno-zachodniego Tybetu i Kaszmiru, w latach 1911–1916 do Beludżystanu. W 1911 otrzymał tytuł profesora i niemieckie obywatelstwo. Podczas I wojny światowej odbył misję wojskowo-dyplomatyczną do Persji i Beludżystanu, był niemieckim konsulem w Isfahanie i Kermanie. W 1916 roku trafił do angielskiej niewoli, następnie wydany w niewolę rosyjską i uwolniony w 1918 roku. W maju tego roku został mianowany radcą legacyjnym w Tyflisie. W 1919 roku w Monachium, od 1922 w służbie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W 1930 roku wrócił do Wiednia.

Był członkiem Austriackiego Towarzystwa Geograficznego (Österreichische Geographische Gesellschaft) od 1905, w 1912 wybrano go na członka korespondenta. Członek honorowy Towarzystwa Geograficznego w Monachium (Geographische Gesellschaft in München). Należał do Reichsverband der Deutschen Presse. Był odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy.

Nie założył rodziny. Mieszkał w Wiedniu pod adresem Bösendorferstraße 9. Zmarł w nocy z 12 na 13 lutego 1938 roku w rodzinnym mieście, został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu w Waldegg.

Wyprawy naukowe

Erich Zugmayer w towarzystwie trzech Uzbeków podczas wyprawy do Azji Zachodniej (1904)

W 1902 roku odbył trwającą sześć tygodni wyprawę do Islandii, razem z bratem Paulem i dwoma kolegami z uniwersytetu. W 1904 roku podróżował do Azji Południowo-Wschodniej. Wyprawę sfinansowało Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Podróż trwała pół roku, od maja do listopada. Jej celem było przede wszystkim zbadanie ichtiofauny jezior Sewan („Götschai”), Urmia, Wan i Jeziora Aralskiego. 12 maja Zugmayer opuścił Wiedeń w towarzystwie służącego Matthiasa Weichbolda i 14 maja przybył pociągiem do Konstantynopola. Stamtąd statkiem do Batum (19 maja) i pociągiem do Tyflisu, gdzie był 22 maja. Dzięki listowi żelaznemu wystawionemu przez rosyjskie władze dalsza część wyprawy miała przebiegać bez komplikacji. 31 maja podróżnicy przyjechali pociągiem do Erywania, i 6 czerwca dotarli do południowego brzegu jeziora Sewan. Epidemie cholery i powstanie Kurdów zmuszały Zugmayera do częstych zmian przebiegu trasy. Pod koniec podróży, od Baku do Tyflisu, towarzyszył mu w podróży brat, inżynier Paul Zugmayer. W drugiej połowie października skrzynie z zebranymi okazami wysłano do Wiednia. Trzydniowa podróż pociągiem z Biesłanu do Wiednia była ostatnim etapem tej wyprawy.

Podczas wyprawy do Chińskiego Turkiestanu, Tybetu i Kaszmiru mającej miejsce w 1906 roku, Zugmayer zebrał kolekcję ryb zachodniego i środkowego Tybetu, Ladakh (wschodni Kaszmir) i jeziora Panggong. Zebrano 400 okazów należących do 23 gatunków ryb, z czego cztery opisano jako nowe dla nauki (Schizothorax montanus, S. ladacensis, S. tibetanus i Aspiorhynchus sartus) (Zugmayer, 1910). Ekspedycję ponownie sfinansowało wiedeńskie Muzeum Historii Naturalnej. Pełna kolekcja i syntypy zostały zdeponowane w Bawarskiej Państwowej Kolekcji Zoologicznej w Monachium (Zoologische Staatssammlung München).

W drugiej ekspedycji z 1911 roku Zugmayer wyruszył do Beludżystanu, gdzie miał zebrać kolekcję ryb morskich do Muzeum Narodowego sir Henry’ego McMahona w Kwecie. Od lutego do maja 1911 eksplorowano przymorze w pobliżu granicy z Iranem, a od czerwca do połowy września środkową część prowincji. W październiku uzupełniono kolekcję w Kaszmirze. Finansowanie wyprawy przez Królewską Bawarską Akademię Nauk (Königlich Bayerische Akademie der Wissenschaften) opiewało na znaczną kwotę 5000 marek.

Na początku ekspedycji Zugmayer zwiedził porty w Pasni, Gwadarze, Sonmiani i Ormarze, gdzie nabywał okazy do kolekcji od miejscowych rybaków. Później zajął się ichtiofauną słodkowodną i zebrał okazy z rzek Purali w Lasbela, Daszt w Suntsarze i Turbacie, Vidar w Sonmiani, w okolicach Kwety, w Pishin, w Mastung i Nushki na południe od Kwety, oraz w okolicy Panjgur w dolinie Rakhshan.

Zebrano ponad 300 okazów, należących do 40 gatunków i 18 rodzin. Spośród nich jako nowe dla nauki opisano gatunki Torpedo zugmayeri, Platycephalus platysoma, Petroscirtes cristatus, Labeo gedrosicus, Labeo macmahoni, Scaphiodon watsoni var. belense, Scaphiodon daukesi, Nemacheilus baluchiorum i Nemacheilus brahui. Prawie cała kolekcja zdeponowana w Monachium uległa zniszczeniu podczas II wojny.

Na jego cześć nazwano gatunki:

Gatunki opisane przez Zugmayera

Plansza z pracy Zugmayera z 1912 roku

Lista prac