Amel-Marduk

Amel-Marduk
król Babilonu
Okres

od 561 p.n.e.
do 560 p.n.e.

Dane biograficzne
Dynastia

Chaldejska

Ojciec

Nabuchodonozor II

Rodzeństwo

Kaszaja

Amel-Marduk, Amil-Marduk (akad. Amēl-Marduk, Amīl-Marduk; biblijny Ewil Merodak, Ewil-Merodach) – władca państwa nowobabilońskiego; syn i następca Nabuchodonozora II; rządził tylko 2 lata (561–560 p.n.e.), po czym obalony został w przewrocie pałacowym zorganizowanym przez Neriglissara; wzmiankowany w Biblii (2 Krl 25:27-30; Jr 52:31-34).

Imię

Jego rodzime, akadyjskie imię brzmi Amēl-Marduk/Amīl-Marduk. Znaczy ono „Człowiek (boga) Marduka”. W Biblii, w której wzmiankowany jest on w 2 Księdze Królewskiej i Księdze Jeremiasza, jego imię uległo zniekształceniu i zapisywane było w następujący sposób:

imię Amēl-Marduk
w zapisie biblijnym		 miejsce w Biblii
2 Krl 25:27 Jr 52:31
zapis hebrajski w Kodeksie Leningradzkim אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/ אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/
zapis grecki w Septuagincie ευιλμαρωδαχ /euilmarōdach/ ουλαιμαραδαχ /oulaimaradach/
zapis łaciński w Wulgacie Evilmerodach Evilmerodach

W polskich przekładach Biblii imię tego władcy zapisywane jest zwykle Ewil Merodak lub Ewil-Merodach:

polskie przekłady Biblii miejsce w Biblii
2 Krl 25:27; Jr 52:31
Biblia gdańska Ewilmerodach
Biblia poznańska Ewil Merodak
Biblia warszawsko-praska Ewil Merodak
Biblia Tysiąclecia Ewil Merodak
Biblia warszawska Ewil-Merodach
Przekład Nowego Świata Ewil-Merodach

W Kanonie Ptolemeusza Amel-Marduk nosi imię Illoaroudamos. Józef Flawiusz w swym dziele Przeciw Apionowi powołując się na Berossosa nazywa tego władcę Euilmaradokhos. Euzebiusza z Cezarei w swej Kronice powtarza za Polihistorem, który z kolei powołuje się na Berossosa, że władca ten miał na imię Amelmarudokhos.

Panowanie

Bardzo niewiele wiadomo o rządach tego władcy. Według Uruckiej listy królów, Kanonu Ptolemeusza i Berossosa panować miał on bardzo krótko, bo jedynie 2 lata. Według Berossosa miał on być władcą rozkapryszonym i niemającym szacunku dla prawa, ale żadne inne zachowane źródła tego nie potwierdzają. Nieliczne znane inskrypcje samego Amel-Marduka dotyczą jedynie jego prac budowlanych prowadzonych w Babilonie.

Wydaje się, iż wkrótce po objęciu tronu przez Amel-Marduka zaczął narastać konflikt pomiędzy nim a grupą wysokich dygnitarzy i dowódców wojskowych, na czele których stał Neriglissar, który zajmował na dworze królewskim urząd simmagira – jeden z najważniejszych urzędów w państwie. Jeszcze za rządów Nabuchodonozora brał on udział w jego podbojach, był obecny podczas oblężenia i zdobycia Jerozolimy (Jr 39:13) i był wyrazicielem wszystkich tych, którzy pragnęli kontynuować politykę podbojów. Amel-Marduk z drugiej strony miał najwyraźniej mniej wojownicze usposobienie, które poświadcza biblijna informacja o uwolnieniu przez niego z niewoli Jojakina, króla Judei:

W trzydziestym siódmym roku po uprowadzeniu do niewoli Jojakina, króla judzkiego, dwunastego miesiąca, dnia dwudziestego siódmego miesiąca - Ewil Merodak, król babiloński, w roku objęcia swej władzy ułaskawił Jojakina, króla judzkiego, i kazał wyprowadzić go z więzienia. Rozmawiał z nim łaskawie i wyniósł jego tron ponad tron królów, którzy przebywali z nim w Babilonie. Zdjął więc Jojakin swoje szaty więzienne i jadał zawsze u króla przez wszystkie dni swego życia. Król babiloński zapewnił mu stałe utrzymanie, dzień po dniu, przez cały czas jego życia

Neriglissar z czasem zgromadził w swym ręku dużą władzę: zarządzał dużą częścią obszarów nad Tygrysem, znanych pod nazwą "prowincji simmagira", kontrolował znaczną część armii, a poprzez małżeństwo z Kaszają, siostrą Amel-Marduka, związał się z rodziną panującą. Gdy po dwóch latach panowania Amel-Marduka doszło w końcu do przewrotu pałacowego, król ten odsunięty został od władzy i najprawdopodobniej zamordowany, a na tronie Babilonu zasiadł Neriglissar. Zgodnie z relacją Berossosa mordercą Amel-Marduka miał być sam Neriglissar:

Mąż jego siostry, Neriglisaros, spiskował przeciw niemu i go zabił. Euilmaradokhos (tj. Amel-Marduk) panował 2 lata. Po uwieńczonym sukcesem spisku i zabójstwie, Neriglisaros panował 4 lata.

Uwagi

  1. ↑ Dwuletni okres panowania podaje za Berossosem Józef Flawiusz, ale Euzebiusz z Cezarei powołując się również na Berossosa podaje dwunastoletni okres panowania; Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60-61.
  2. ↑ W Babilonii tytuł ten oznaczał dygnitarza wysokiej rangi, który zarządzał prowincją o tej samej nazwie i dowodził częścią królewskiej armii; Joannes F., Historia..., s. 187.

Przypisy

  1. 1 2 Grayson A.K., Königslisten..., s. 126.
  2. 1 2 3 4 5 Joannes F., Historia..., s. 89.
  3. ↑ Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004, s. 80.
  4. ↑ hasło amīlu, The Assyrian Dictionary, tom 1 (A/2), The Oriental Institute, Chicago 1988, s. 48.
  5. ↑ Kodeks Leningradzki, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  6. ↑ Kodeks Leningradzki, Jr 52:31 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  7. ↑ Septuaginta, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  8. ↑ Septuaginta, Jr 52:31 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  9. ↑ Wulgata, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy
  10. ↑ Wulgata, Jr 52:31 - tekst źródłowy
  11. ↑ Biblia Internetowa - porównanie 2 Krl 25:27 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2013-09-26].
  12. ↑ Biblia Internetowa - porównanie Jr 52:31 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2013-09-26].
  13. 1 2 3 Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 80.
  14. 1 2 3 Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60.
  15. ↑ Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 61
  16. 1 2 hasło Amel-Marduk, w: Leick G., Who's Who..., s. 13.
  17. ↑ 2 Krl 25,27-30

Bibliografia