Podobizna Nabuchodonozora II z zigguratem E-temenanki | |
| król Babilonu | |
| Okres |
od 604 p.n.e. |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Ojciec | |
| Rodzeństwo | |
| Dzieci |
synowie: Amel-Marduk, Eanna-szarra-usur, Marduk-szuma-usur, Marduk-nadin-ahi, Muszezib-Marduk, Marduk-nadin-szumi; córki: Kaszaja |
Nabuchodonozor II, właśc. Nabu-kudurri-usur II (akad. Nabû-kudurrī-uṣur) – król Babilonii z dynastii chaldejskiej, syn i następca Nabopolassara, panował w latach 604–562 p.n.e. Jego rządy były okresem hegemonii państwa chaldejskiego na Bliskim Wschodzie.
Rodzime, akadyjskie imię tego władcy, brzmi Nabû-kudurrī-uṣur i znaczy „Boże Nabu strzeż mego najstarszego syna”. W Biblii, w której władca ten wzmiankowany jest wielokrotnie, głównie w Księdze Jeremiasza, imię to uległo zniekształceniu i po hebrajsku (w Kodeksie Leningradzkim) zapisywane było נְבֻכַדְנֶאצַּר /ne·vu·chad·ne·tzar/ lub נְבוּכַדְרֶאצַּר /ne·vu·chad·re·tzar/, co znaczy w tym języku „Niechaj Nebo chroni koronę”. W greckim przekładzie Biblii (w Septuagincie) używana jest jedna forma tego imienia – ναβουχοδονοσορ /nabouchodonosor/. Podobnie jest w łacińskim przekładzie Biblii (w Wulgacie), gdzie stosowana jest forma Nabuchodonosor.
W polskich przekładach Biblii stosowana jest zarówno forma imienia oparta na zapisie hebrajskim (Nebukadnezar w Biblii poznańskiej, Nebukadnesar w Biblii warszawskiej, Nebukadneccar i Nebukadreccar w Przekładzie Nowego Świata), jak i forma oparta na zapisie greckim/łacińskim (Nabuchodonozor w Biblii gdańskiej, Biblii warszawsko-praskiej i Biblii Tysiąclecia):
| polskie przekłady Biblii | przykładowy zapis imienia w | |||
|---|---|---|---|---|
| 2 Księdze Królewskiej (2 Krl 25:1) |
Księdze Jeremiasza (Jer 52:4) | |||
| Biblia gdańska | Nabuchodonozor | Nabuchodonozor | ||
| Biblia poznańska | Nebukadnezar | Nebukadnezar | ||
| Biblia warszawsko-praska | Nabuchodonozor | Nabuchodonozor | ||
| Biblia Tysiąclecia | Nabuchodonozor | Nabuchodonozor | ||
| Biblia warszawska | Nebukadnesar | Nebukadnesar | ||
| Przekład Nowego Świata | Nebukadneccar (1997) Nabuchodonozor (2018) |
Nebukadreccar (1997) Nabuchodonozor (2018) | ||
W Kanonie Ptolemeusza występuje on pod imieniem Nabokolassaros.
Jeszcze jako następca tronu pokonał w 605 p.n.e. faraona Necho II w bitwie pod Karkemisz. Po objęciu tronu podbił Syrię, Palestynę i części Fenicji (zajął miasto Tyr, według niektórych źródeł po 13 latach jego blokady). Dążył do podboju Egiptu, ale bez skutku.


W roku 598 p.n.e. poprowadził wojska babilońskie na Jerozolimę, stolicę królestwa Judy. Wyprawa zakończyła się zdobyciem miasta 16 marca 597 p.n.e. Król Jojakin wraz z częścią poddanych został przesiedlony do Babilonu, władcą Judy został następnie mianowany Sedecjasz. Z powodu buntu Sedecjasza (588 p.n.e.) miasto zostało zburzone przez Babilończyków (587 p.n.e. lub 586 p.n.e.), a większość mieszkańców uprowadzono do Babilonu (początek tzw. niewoli babilońskiej Żydów).
Nabuchodonozor zasłynął również jako słynny budowniczy, który przekształcił Babilon w potężną twierdzę. Za jego czasów powstały w Babilonie m.in. brama Isztar, świątynia Marduka E-sagila, potrójny mur Babilonu (strategiczna budowla na lewym brzegu rzeki Eufrat, licząca 18 km) czy ziggurat E-temenanki. Z jego osobą wiąże się też podanie o jednym z siedmiu cudów świata starożytnego – „wiszących ogrodach” w Babilonie. Według tradycji greckiej Nabuchodonozor założyć miał je dla swojej żony, medyjskiej księżniczki Amytis, aby nie czuła się samotna na pozbawionej pagórków, płaskiej równinie Mezopotamii.
Wśród dokonań wzmiankowanych w inskrypcjach królewskich Nabuchodonozora znajdują się:

Wśród innych prac budowlanych Nabuchodonozora, które nie są wymienione wśród inskrypcji królewskich, ale które są poświadczone m.in. archeologicznie, znajdują się: