Fakt

Fakt – zdarzenie lub stan rzeczy, które rzeczywiście zachodzi lub zaszło. W filozofii istnieją różne ujęcia tego pojęcia. Jedni autorzy utożsamiają fakty z zachodzącymi stanami rzeczy, inni z prawdziwymi sądami, a jeszcze inni ujmują je jako odrębny rodzaj bytu: fakt polega na tym, że jakiś przedmiot ma określoną cechę lub że między przedmiotami zachodzi określona relacja.

Fakt w filozofii Wittgensteina

W Traktacie logiczno-filozoficznym Ludwig Wittgenstein ujmuje świat jako ogół faktów, a nie rzeczy (teza 1.1). W tym ujęciu stan rzeczy to pewien układ przedmiotów, a fakt polega na tym, że dany stan rzeczy zachodzi (tezy 2 i 2.01). Sam wykaz przedmiotów nie wystarcza więc do opisu świata: istotne jest również to, jak są ze sobą powiązane.

Zdanie elementarne przedstawia możliwy stan rzeczy. Jest prawdziwe, jeśli ten stan zachodzi, i fałszywe, jeśli nie zachodzi (teza 4.25). Zdanie może więc być fałszywe, a mimo to mieć sens: przedstawia stan rzeczy, który musiałby zachodzić, żeby zdanie było prawdziwe.

Inaczej jest z tautologią, która jest prawdziwa bez względu na to, jakie fakty zachodzą, i ze sprzecznością, która nie jest prawdziwa w żadnym przypadku. Żadna z nich nie opisuje określonego stanu rzeczy. Równania matematyczne mają w Traktacie osobny status: ich poprawności nie ustala się przez porównanie z faktami.

Zobacz też