mikrofauna – 0,002–0,2 mm, np. pierwotniaki i małe nicienie,
mezofauna – 0,2–2 mm, np. nicienie, roztocze, wrotki i skoczogonki,
makrofauna – 2–20 mm, np. wazonkowce, stonogi, niektóre wije, owady w różnych stadiach rozwoju i ślimaki,
megafauna – powyżej 20 mm, np. dżdżownice i kręgowce.
Granice między poszczególnymi klasami wielkości mają charakter umowny i w zależności od ujęcia część taksonów może być zaliczana do różnych kategorii.
Skład fauny glebowej
Fauna glebowa obejmuje przedstawicieli wielu grup systematycznych, od organizmów mikroskopijnych po większe bezkręgowce i drobne kręgowce. Do jej typowych składników należą pierwotniaki, wrotki, nicienie, niesporczaki, skorupiaki, pajęczaki, owady, ślimaki, pierścienice oraz niektóre kręgowce.
Rola w ekosystemie glebowym
Fauna glebowa odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu gleby. Uczestniczy w rozkładzie materii organicznej, humifikacji i mineralizacji szczątków roślinnych oraz zwierzęcych, a także w biologicznym krążeniu pierwiastków niezbędnych do życia. Organizmy glebowe wpływają również na właściwości fizyczne gleby: spulchniają ją, mieszają, napowietrzają i ułatwiają przemieszczanie materii organicznej.
W opracowaniach dotyczących fauny glebowej podkreśla się ponadto, że organizmy glebowe biorą udział w rozkładzie i transformacji obornika, resztek pożniwnych i korzeni, uwalniają składniki odżywcze dla roślin oraz przyczyniają się do zatrzymywania wody w glebie. Skład i różnorodność zbiorowisk organizmów glebowych są również traktowane jako wskaźniki żyzności gleby.
Czynniki wpływające
Skład gatunkowy i liczebność fauny glebowej zależą w dużym stopniu od właściwości fizykochemicznych gleby, zwłaszcza od jej odczynu, temperatury i wilgotności. Znaczenie mają także dostęp powietrza, zasobność w składniki pokarmowe, zawartość zanieczyszczeń oraz rodzaj zabiegów agrotechnicznych.
Znaczenie w rolnictwie
Bioróżnorodność organizmów glebowych ma duże znaczenie dla rolnictwa, ponieważ wspiera utrzymanie struktury i żyzności gleby, obieg składników pokarmowych, regulację przepływu i magazynowania wody oraz biologiczną regulację występowania niektórych szkodników i chorób. W glebach rolniczych organizmy glebowe wspomagają rozwój roślin, a gleby o większej różnorodności biologicznej mogą wykazywać większą odporność na zakłócenia i wymagać mniejszych nakładów nawozów oraz agrochemikaliów.
Dżdżownica jako klasyczny przedstawiciel fauny glebowej
Szczególnie często podkreśla się rolę dżdżownic jako ważnego składnika zooedafonu: uczestniczą one w tworzeniu struktury gleby, biorą udział w obiegu składników pokarmowych i przyczyniają się do poprawy żyzności gleb, co ma znaczenie także dla jakości plonów.
