Felix Baumgartner

Felix Baumgartner
B.A.S.E. 502
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 kwietnia 1969
Salzburg

Data i miejsce śmierci

17 lipca 2025
Porto Sant’Elpidio

Zawód, zajęcie

spadochroniarz

podpis
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Felix Baumgartner (ur. 20 kwietnia 1969 w Salzburgu, zm. 17 lipca 2025 w Porto Sant’Elpidio) – austriacki spadochroniarz oraz BASE jumper. Był znany z wykonywania szczególnie niebezpiecznych akrobacji. Trenował spadochroniarstwo w austriackiej armii, gdzie uczono go m.in. lądowania na małych obszarach.

14 października 2012 wykonał skok ze stratosfery z wysokości 38 969,4 metrów w ramach przedsięwzięcia Red Bull Stratos. Pobił trzy rekordy – najwyższy lot załogowy balonem, najwyższy skok spadochronowy oraz największa prędkość swobodnego lotu. 24 października 2014 jego rekord wysokości skoku pobił 57-letni Alan Eustace, nie używając przy tym specjalnej kapsuły.

Dokonania

Red Bull Stratos

Skoki próbne

15 marca 2012 Baumgartner wykonał pierwszy z dwóch skoków próbnych w ramach przedsięwzięcia Red Bull Stratos, z wysokości 21 818 m. Spadał swobodnie około 3 minuty i 43 sekundy, osiągając prędkość ponad 580 km/h przed otworzeniem spadochronu. Cały skok trwał około 8 minut i 8 sekund. Baumgartner jest trzecim skoczkiem, który bezpiecznie wylądował ze spadochronem skacząc z wysokości ponad 21,7 km.

25 lipca 2012 wykonał drugi z planowanych skoków próbnych, z wysokości 29 460 m. Osiągnięcie wysokości docelowej zajęło około 90 minut, a czas spadania swobodnego oszacowano na 3 minuty 48 sekund. Baumgartner wylądował bezpiecznie w pobliżu Roswell w stanie Nowy Meksyk. Maksymalną prędkość oszacowano na 863 km/h.

Skok główny

9 października 2012 miał skoczyć z około 36 tysięcy metrów i przekroczyć prędkość dźwięku podczas spadku swobodnego. Próba została jednak wstrzymana z powodu nieodpowiednich warunków atmosferycznych.

Kolejna próba, tym razem udana, miała miejsce 14 października 2012. Baumgartner wykonał skok z wysokości około 39 km – spadał swobodnie przez 4 minuty i 22 sekundy, pokonując prędkość dźwięku i wylądował bezpiecznie ze spadochronem po 9 minutach i 3 sekundach, na pustyni w Nowym Meksyku w pobliżu Roswell. Austriakowi nieoficjalnie udało się pobić cztery rekordy – najwyższy lot załogowy balonem i najwyższy skok spadochronowy wynoszący 38 969,4 m (poprzedni rekord Victora Prathera i Malcoma Rossa to 34 668 m z 1961), najdłuższy dystans pokonany w spadku swobodnym (36 402,6 m) oraz największa prędkość swobodnego lotu 1357,6 km/h (Mach 1,25). Rekordy zostały oficjalnie zatwierdzone 22 lutego 2013 przez Międzynarodową Federację Lotniczą (FAI). Wszystkie z nich znalazły się w klasie G - „Spadochrony”, podklasie G-2 – „Poza zawodami” oraz w kategorii ogólnej. Kategoria maksymalna pionowa prędkość spadku swobodnego została wprowadzona przez FAI po raz pierwszy, by oddać przełomowy charakter projektu Red Bull Stratos. Poprzednie nieoficjalne rekordy ustanowił w 1960 Joseph Kittinger. Przy okazji padł inny rekord – skok Baumgartnera obejrzało na żywo w serwisie YouTube ponad 8 milionów internautów (poprzedni rekord należał do relacji z igrzysk olimpijskich w Londynie, kiedy zmagania sportowców przed komputerami na żywo śledziło równocześnie pół miliona ludzi).

W czasie lotu balonem Baumgartner informował ekipę naziemną (w jej skład wchodził Joseph Kittinger, będący jego bezpośrednim rozmówcą, a także mentorem w czasie całego przedsięwzięcia), że „jest mu za zimno”, natomiast w czasie spadania, że „zaparował mu hełm”. Nie udało mu się poprawić rekordu Kittingera w długości swobodnego spadania z 1960, wynoszącego 4 minuty i 36 sekund.

Śmierć

Zmarł 17 lipca 2025, podczas lotu motoparalotnią(inne języki) w okolicach Porto Sant’Elpidio we Włoszech – niedługo po starcie z platformy paralotniowej stracił kontrolę nad maszyną i spadł na teren ośrodka wypoczynkowego Le Mimose del Club del Sole, gdzie uderzył o drewnianą konstrukcję stojącą przy basenie. W wyniku zdarzenia jeden z pracowników obiektu został niegroźnie ranny wskutek uderzenia odłamkiem gruzu. Podjęte na miejscu wobec Baumgartnera działania reanimacyjne okazały się nieskuteczne. Przyczyną wypadku mogło być zatrzymanie akcji serca sportowca podczas lotu.

Przypisy

  1. 1 2 Addio a Felix Baumgartner, l'uomo che si lanciò dalla stratosfera [online], Il Fatto Quotidiano, 17 lipca 2025 [dostęp 2025-07-17] (wł.).
  2. 1 2 3 Felix Baumgartner ist tot: Extremsportler stirbt bei Paragliding-Unfall [online], Bild, 17 lipca 2025 [dostęp 2025-07-17] (niem.).
  3. 1 2 3 4 Scientific Data Review. [w:] Stratos [on-line]. Red Bull. [dostęp 2013-02-05]. (ang.).
  4. ↑ mk//bgr/k: Felix Baumgartner po skoku ze stratosfery leciał szybciej niż do tej pory sądzono. Wykazały to ostateczne pomiary, których wyniki właśnie opublikowano.. [w:] tvn24.pl [on-line]. 2012-02-05. [dostęp 2013-02-05].
  5. 1 2 Blog | Red Bull Stratos. 2012-10-14. [dostęp 2012-10-15].
  6. ↑ John Markoff: Parachutist’s Record-Breaking Fall: 26 Miles, 15 Minutes. The New York Times. [dostęp 2014-10-24]. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 Accomplishments. [dostęp 2012-10-27].
  8. ↑ Felix Baumgartner BASE jump off the Marriott in Warsaw – film. youtube.com. [dostęp 2012-10-16].
  9. ↑ Felix Baumgartner jumps from Turning Torso. 2006-08-18. [dostęp 2012-10-15].
  10. ↑ Skydiver jumps 13.6 miles on path to world’s highest jump. The Christian Science Monitor, 2012-03-15. [dostęp 2012-11-05].
  11. ↑ Skydiver Leaps from 18 Miles Up in 'Space Jump' Practice. space.com, 2012-07-25. [dostęp 2012-11-05].
  12. ↑ Red Bull Stratos – Niecałe 24 godziny do startu. 2012-10-08. [dostęp 2012-10-10].
  13. ↑ Red Bull Stratos – Misja została wstrzymana. 2012-10-09. [dostęp 2012-10-10].
  14. 1 2 The World Record Jump; Red Bull Stratos. [dostęp 2012-10-16].
  15. 1 2 Skok Felixa Baumgartnera. Spadł z kosmosu, ale nie pobił wszystkich rekordów. 2012-10-14. [dostęp 2012-11-07].
  16. ↑ World Record Balloon Flight Set By Navy At 113,739.9 Feet. 2011-05-04. [dostęp 2012-10-27].
  17. ↑ Łukasz Żmijewski: Kosmos. Tajemnice Wszechświata.. T. 68. Poznań: Amermedia, 2013, s. 4-5. ISBN 978-83-252-1921-5.
  18. ↑ Felix Baumgartner pobił jeszcze jeden rekord. Na YouTube. 2012-10-15. [dostęp 2012-10-15].
  19. ↑ Felix Baumgartner nie żyje [online], tvn24.pl, 17 lipca 2025 [dostęp 2025-07-17].
  20. 1 2 Tod des Extremsportlers Baumgartner wird untersucht. [w:] Europa [on-line]. tagesschau.de, 2025-07-18. [dostęp 2025-07-19]. (niem.).

Linki zewnętrzne