Fevillea

*Fevillea*
	; Fevillea cordifolia
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	dyniowce
Rodzina	dyniowate
Rodzaj	Fevillea
	Nazwa systematyczna
	Fevillea L.; Sp. Pl.: 1013 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	F. trilobata Linnaeus
Synonimy
	Anisosperma Silva Manso; Hypanthera Silva Manso; Nhandiroba Plum. ex Adans.;
	Anisosperma Silva Manso; Hypanthera Silva Manso; Nhandiroba Plum. ex Adans.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Fevillea – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae). Obejmuje 8 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje Amerykę Środkową na północy sięgając do południowego Meksyku i Wielkich Antyli oraz Amerykę Południową po północną Argentynę. Rośliny te rosną w wilgotnych i bagiennych lasach.

Fevillea cordifolia jest rośliną uprawianą dla bogatych w tłuszcze nasion. Gatunek ten wraz z F. trilobata dostarczał surowca do wyrobu świec oraz był wykorzystywany jako środek przeczyszczający i antidotum na zatrucia.

W XIX wieku dla rodzaju tego proponowano polskie nazwy: fewilla, włóklica i kąciłęć.

Morfologia

Pokrój: Liany osiągające wiele metrów długości, wspinające się na drzewa. Wąsy czepne krótkie lub długie, na końcu rozwidlone.
Liście: Dłoniasto klapowane (3–7 klap) lub dłoniasto złożone (3–5 listków) z 3–9 listków.
Kwiaty: Rozdzielnopłciowe – żeńskie i męskie powstają na tych samych roślinach (dwupiennych). Kwiatostany męskie są wiechowate lub kwiaty skupione są w pęczki, natomiast kwiaty żeńskie wyrastają pojedynczo lub parami. Dno kwiatowe jest talerzykowate ze zrośniętymi działkami kielicha osiągającymi do 2 mm długości. Płatki korony zrośnięte są z działkami i osiągają do 4 mm, są zielone, żółte, pomarańczowe lub brązowe. W kwiatach męskich pręcików jest 5, z krótkimi nitkami, z wyprostowanymi pylnikami. W kwiatach żeńskich prątniczki są obecne lub nie, natomiast słupek składa się ze stożkowatej 1- lub 3-komorowej zalążni zwieńczonej trzema szyjkami, każdą z dwudzielnym znamieniem.
Owoce: Kulistawe lub podługowate jagody lub torebki otwierające się klapami, osiągające od 3,5 do 16 cm długości i od 3 do 13 cm średnicy. Po dojrzeniu owoce są zielone, czerwonawe lub brązowe. Zawierają zwykle kilkanaście nasion, okrągławych, spłaszczonych, o średnicy od 1 do 6 cm.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Triceratieae z rodziny dyniowatych Cucurbitaceae.

Wykaz gatunków

Fevillea anomalosperma M.Nee
Fevillea bahiensis G.L.Rob. & Wunderlin
Fevillea cordifolia L.
Fevillea narae A.Estrada & D.Santam.
Fevillea passiflora Vell.
Fevillea pedatifolia (Cogn.) C.Jeffrey
Fevillea pergamentacea (Kuntze) Cogn.
Fevillea trilobata L.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 Fevillea L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-12] .
↑ Fevillea L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].
1 2 3 4 5 6 KlausK. Kubitzki KlausK., Flowering Plants. Eudicots: Sapindales, Cucurbitales, Myrtaceae, Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2011, s. 132-133, ISBN 978-3-642-14396-0 .
↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 275.
↑ Genus Fevillea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Fevillea L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-12] .

[ing-4] Fevillea L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].

[kubitzki-5] 1 2 3 4 5 6 KlausK. Kubitzki KlausK., Flowering Plants. Eudicots: Sapindales, Cucurbitales, Myrtaceae, Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2011, s. 132-133, ISBN 978-3-642-14396-0 .

[6] Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 275.

[grin-7] Genus Fevillea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].