Ficedula

	Ficedula
	Brisson, 1760
	; Muchołówka srokata (F. westermanni)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	muchołówkowate
Podrodzina	kląskawki
Rodzaj	Ficedula
	Typ nomenklatoryczny
	Motacilla hypoleuca Pallas, 1764
Synonimy
	Muscicapula Blyth, 1843; Nitidula Blyth, 1861; Muscicapella Bianchi, 1907;
	Muscicapula Blyth, 1843; Nitidula Blyth, 1861; Muscicapella Bianchi, 1907;
Gatunki
	35 gatunków – zobacz opis w tekście
	35 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ficedula – rodzaj ptaków z podrodziny kląskawek (Saxicolinae) w obrębie rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Afryce.

Morfologia

Długość ciała 9–14,5 cm; masa ciała 6–22,2 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji własnego autorstwa poświęconej ornitologii. Gatunkiem typowym jest (linneuszowska tautonimia) muchołówka żałobna (F. hypoleuca).

Etymologia

Ficedula: łac. ficedula ‘mały, jedzący figi ptak, który przemieniał się zimą w kapturkę (Sylvia atricapilla)’.
Muscicapula: rodzaj Muscicapa Brisson 1760 (muchołówka); łac. przyrostek zdrabniający -ula. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Muscicapa sapphira Blyth, 1843.
Nitidula: łac. nitidulus ‘nieco elegancki’, od nitidus ‘błyszczeć’, od nitere ‘lśnić’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Nitidula campbelli Blyth, 1861 (= Nemura hodgsoni F. Moore, 1854).
Muscicapella: nowołac. muscicapella ‘muchołóweczka’, od rodzaju Muscicapa Brisson 1760 (muchołówka); łac. przyrostek zdrabniający -ella.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Ficedula zanthopygia (A. Hay, 1845) – muchołówka żółtorzytna
Ficedula narcissina (Temminck, 1836) – muchołówka złotobrewa
Ficedula owstoni (Bangs, 1901) – muchołówka żółtawa
Ficedula elisae (Weigold, 1922) – muchołówka zielonawa
Ficedula hodgsoni (F. Moore, 1854) – muchołówka aksamitna
Ficedula erithacus (Jerdon & Blyth, 1861) – muchołówka rdzawobrzucha
Ficedula mugimaki (Temminck, 1836) – muchołówka syberyjska
Ficedula strophiata (Hodgson, 1837) – muchołówka tarczowa
Ficedula sapphira (Blyth, 1843) – muchołówka szafirowa
Ficedula superciliaris (Jerdon, 1840) – muchołówka granatowa
Ficedula westermanni (Sharpe, 1888) – muchołówka srokata
Ficedula tricolor (Hodgson, 1845) – muchołówka trójbarwna
Ficedula hyperythra (Blyth, 1843) – muchołówka białobrewa
Ficedula ruficauda (Swainson, 1838) – muchołówka rudosterna
Ficedula albicilla (Pallas, 1811) – muchołówka rdzawogardła
Ficedula parva (Bechstein, 1792) – muchołówka mała
Ficedula subrubra (E. Hartert & F. Steinbacher, 1934) – muchołówka kaszmirska
Ficedula semitorquata (von Homeyer, 1885) – muchołówka półobrożna
Ficedula hypoleuca (Pallas, 1764) – muchołówka żałobna
Ficedula albicollis (Temminck, 1815) – muchołówka białoszyja
Ficedula speculigera (Bonaparte, 1850) – muchołówka atlasowa
Ficedula rufigula (Wallace, 1865) – muchołówka białobrzucha
Ficedula buruensis (E. Hartert, 1899) – muchołówka ciemnogłowa
Ficedula harterti (Siebers, 1928) – muchołówka brązowa
Ficedula timorensis (Hellmayr, 1919) – muchołówka obrożna
Ficedula basilanica (Sharpe, 1877) – muchołówka białopióra
Ficedula crypta (Vaurie, 1951) – muchołówka płowa
Ficedula luzoniensis (Ogilvie-Grant, 1894) – muchołówka filipińska
Ficedula bonthaina (E. Hartert, 1896) – muchołówka rdzawobrewa
Ficedula nigrorufa (Jerdon, 1839) – muchołówka czarnogłowa
Ficedula riedeli (Büttikofer, 1886) – muchołówka tanimbarska
Ficedula dumetoria (Wallace, 1864) – muchołówka białoskrzydła
Ficedula disposita (Ripley & J.T. Marshall Jr., 1967) – muchołówka luzońska
Ficedula platenae (W. Blasius, 1888) – muchołówka palawańska
Ficedula henrici (E. Hartert, 1899) – muchołówka diademowa

Uwagi

↑ Młodszy homonim Nitidula Fabricius, 1775 (Coleoptera).
↑ Nowa nazwa dla Nitidula Blyth, 1861.

Przypisy

1 2 M.J. Brisoon: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés: a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 3. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 369. (łac. • fr.).
↑ E. Blyth. Mr. Blyth's monthly Report for December Meeting, 1842, with Addenda subsequently appended. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 939, 1843. (ang.).
↑ E. Blyth. Notes on some Birds collected by Dr. Jerdon in Sikkim. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 29, s. 201, 1861. (ang.).
↑ V.L. Bianchi. Коллекція рыбъ, собранныхъ Н. А. Байковымъ въ Маньчжуріи, въ бассейне р. Мудань-цзяна. „Ежегодникъ Зооюгическаго Музея Імператоркоҋ Академіи Наукъ”. 12, s. 70, 1907. (ros.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Chats, Old World flycatchers. IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2024-12-01]. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Old World Flycatchers (Muscicapidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Ficedula, DOI: 10.2173/bow.muscic3.01 [dostęp 2024-12-01] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ficedula [dostęp 2017-04-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Muscicapula [dostęp 2017-04-27] .
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 52. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nitidula [dostęp 2017-04-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Muscicapella [dostęp 2017-04-27] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Saxicolinae Vigors, 1825 – kląskawki (wersja: 2024-10-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-01].

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Młodszy homonim Nitidula Fabricius, 1775 (Coleoptera).

[5] Nowa nazwa dla Nitidula Blyth, 1861.

[Brisson-1] 1 2 M.J. Brisoon: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés: a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 3. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 369. (łac. • fr.).

[Blyth-2] E. Blyth. Mr. Blyth's monthly Report for December Meeting, 1842, with Addenda subsequently appended. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 939, 1843. (ang.).

[Blythb-4] E. Blyth. Notes on some Birds collected by Dr. Jerdon in Sikkim. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 29, s. 201, 1861. (ang.).

[Bianchi-6] V.L. Bianchi. Коллекція рыбъ, собранныхъ Н. А. Байковымъ въ Маньчжуріи, въ бассейне р. Мудань-цзяна. „Ежегодникъ Зооюгическаго Музея Імператоркоҋ Академіи Наукъ”. 12, s. 70, 1907. (ros.).

[ioc-7] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Chats, Old World flycatchers. IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2024-12-01]. (ang.).

[botw-8] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Old World Flycatchers (Muscicapidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Ficedula, DOI: 10.2173/bow.muscic3.01 [dostęp 2024-12-01] (ang.).

[9] The Key to Scientific Names ↓, Ficedula [dostęp 2017-04-27] .

[10] The Key to Scientific Names ↓, Muscicapula [dostęp 2017-04-27] .

[gray-11] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 52. (ang.).

[12] The Key to Scientific Names ↓, Nitidula [dostęp 2017-04-27] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Muscicapella [dostęp 2017-04-27] .

[Mielczarek&Kuziemko-14] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Saxicolinae Vigors, 1825 – kląskawki (wersja: 2024-10-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-01].