Alfred Russel Wallace

Alfred Russel Wallace
Ilustracja
A.R. Wallace w roku ok. 1895
Data i miejsce urodzenia

8 stycznia 1823
Usk (hrabstwo Monmouthshire, Walia)

Data i miejsce śmierci

7 listopada 1913
Broadstone (hrabstwo Dorset, Anglia

Specjalność: zoologia, biogeografia, biologia ewolucyjna
podpis
Odznaczenia
Order Zasługi (Wielka Brytania)
Nagrody

Medal Copleya

Alfred Russel Wallace (ur. 8 stycznia 1823 w Usk, zm. 7 listopada 1913 w Broadstone) – brytyjski biolog i przyrodnik, współtwórca (obok Charlesa Darwina) teorii ewolucji poprzez dobór naturalny; laureat Medalu Copleya (nagrody, którą wcześniej otrzymał też Darwin).

Życiorys

Alfred Wallace urodził się w 1823 w walijskiej miejscowości Usk, położonej nad rzeką o tej samej nazwie. Był najmłodszym z ośmiorga dzieci Thomasa Vere Wallace’a i Mary Anne Greenell. Po ukończeniu szkoły podstawowej (Grammar School) w Hertford pracował jako asystent starszego brata, podróżnika i architekta, odwiedzając różne rejony Anglii i Walii. Zainteresował się botaniką, przebywając na południu Walii. Około 1840 roku stworzył swój pierwszy zielnik.

W latach 1844–1845 był nauczycielem w szkole średniej (Collegiate School) w Leicester. W tym okresie poznał entomologa, ok. 20-letniego H.W. Batesa, który zainteresował go kolekcjonowaniem chrząszczy. W 1847 po raz pierwszy wyjechał z Wielkiej Brytanii (wraz z bratem i siostrą spędził tydzień w Paryżu), a w 1848 odbył wraz z H.W. Batesem swoją pierwszą wyprawę badawczą – do Amazonii (1848–1850). Po dwóch latach zaczął podróżować samodzielnie.

W czasie badań zbierał okazy roślin i zwierząt w Ameryce Południowej – w Amazonii i nad Rio Negro – oraz w Azji Południowo-Wschodniej – w Malezji i Indonezji. W latach 1854–1862 odwiedził Sumatrę, Jawę, Borneo, Celebes, Moluki, Timor, Nową Gwineę oraz Wyspy Aru i Ké. Interesował się przede wszystkim zoogeografią. Zebrał kolekcję ponad 125.000 gatunków zwierząt.

Napisał m.in.: „Podróże do Amazonii oraz Rio Negro” (1853, 4 wyd. 1900), „Archipelag Malajski” (1869, 10 wyd. 1891), „Geograficzne rozmieszczenie zwierząt” (1886, 2 tomy) i wiele innych publikacji naukowych. Jako pierwszy zauważył różnice w charakterze i składzie gatunków pochodzących z przeciwnych stron linii przebiegającej między Azją i Oceanią. Linia ta nazwana została linią Wallace’a (odkrycie miało miejsce podczas podróży przez Indie Wschodnie).

W czasie swoich badań doszedł – niezależnie od Darwina – do sformułowania teorii ewolucji opartej na doborze naturalnym. Teoria została po raz pierwszy ogłoszona wspólnie przez obu naukowców w 1858 roku, w czasie posiedzenia Towarzystwa Linneuszowskiego.

Jest także współtwórcą biogeografii.


1
A
2
B
3
C
Przykładowe ilustracje z książek A.R. Wallace’a A – Trasa podróży przez Archipelag Malajski, mapa zamieszczona w książce The Malay Archipelago (1869)
B – Rysunki wykonane dla A.R. Wallace’a przez Johna O. Westwooda do książki: On the phenomena of variation and geographical distribution as illustrated by the Papilionidae of the Malayan region (1865)
C – Chimpanzee (Troglodytes niger), Fig. 37 w książce Darwinism, chapter on application of Natural Selection to man (1889)

Wyróżnienia

Złoty Medal Darwina-Wallace’a (1908)

W biogramie zamieszczonym w bazie NNDB wymieniono

Otrzymał również inne odznaczenia, w tym Order of Merit i Medal Darwina-Wallace’a (złoty), który został mu wręczony w 1908 roku, w czasie uroczystego posiedzenia Towarzystwa Linneuszowskiego z okazji 50. rocznicy opublikowania pierwszej pracy Darwina i Wallace’a.

Otrzymał honorowe tytuły naukowe w Oksfordzie (1889) i Dublinie (1882). Pełnił funkcję przewodniczącego Entomological Society of London (1870–1871). W 1892 został uhonorowany Złotym Medalem Królewskiego Towarzystwa Geograficznego (Founder's Medal).

Upamiętnienie

Dorobek A.R. Wallace’a jest upamiętniony w licznych publikacjach naukowych, w których jego prace są cytowane i analizowane, oraz w wielu biografiach. Liczne pamiątki są zgromadzone przez Towarzystwo Linneuszowskie w Londynie i prezentowane w Natural History Museum.

Życie prywatne

Z żoną, Annie Mitten (1848–1914), miał troje dzieci: Herberta (zmarł w dzieciństwie), Violetę i Williama.