Ernest Rutherford

Ernest Rutherford

Państwo działania	Wielka Brytania
Data i miejsce urodzenia	30 sierpnia 1871 Brightwater
Data i miejsce śmierci	19 października 1937 Cambridge
Specjalność: fizyka
Alma Mater	Nelson College, Canterbury College
Uczelnia	Victoria University of Manchester
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie chemii Medal Copleya
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Ernest Rutherford, 1. Baron Rutherford of Nelson (ur. 30 sierpnia 1871 w Brightwater, zm. 19 października 1937 w Cambridge) – brytyjski fizyk urodzony w Nowej Zelandii, noblista, jeden z pionierów fizyki jądrowej, badał rozpady promieniotwórcze.

W roku 1908 otrzymał za to Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Już jako noblista Rutherford potwierdził istnienie jądra atomowego oraz protonów.

Odkrycie jądra atomowego pozwoliło między innymi na zmianę paradygmatu w fundamentach fizyki – stworzenie kwantowego modelu atomu przez Bohra, przewidzenie falowej natury elektronów przez de Broglie’a i sformułowanie pełnej mechaniki kwantowej przez Heisenberga, Schrödingera i Borna. W co najmniej jednym z rankingów fizyków Rutherford znalazł się w pierwszej dziesiątce wszech czasów.

Życiorys

Ta sekcja od 2025-03 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.

Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Przodkowie Ernesta Rutherforda wyemigrowali z Anglii do Nowej Zelandii i prowadzili farmę w pobliżu miasta Nelson. Ernest Rutherford urodził się w pobliskim Spring Grove (współcześnie miasto Brightwater). Uczył się w Nelson College(inne języki), a doktorat uzyskał w Canterbury College (współcześnie University of Canterbury). Głównym polem jego badań była w tym czasie elektryczność.

Krótko pracował jako nauczyciel, ale bez powodzenia. W roku 1895 uzyskał stypendium z Auckland University College i przeniósł się do Europy. Podjął pracę naukową w Wielkiej Brytanii w Laboratorium Cavendisha, będącym częścią Uniwersytetu w Cambridge. W latach 1895–1898 prowadził badania nad promieniowaniem wytwarzanym przez niektóre pierwiastki chemiczne. Odkrył, że ta radiacja zawiera dwie składowe obdarzone ładunkiem elektrycznym. Promienie dodatnie nazwał promieniowaniem alfa, ujemne – promieniowaniem beta.

W 1898 r. otrzymał posadę w katedrze fizyki na Uniwersytecie McGilla w Montrealu, a w 1907 r. podjął pracę na Victoria University of Manchester(inne języki) w Wielkiej Brytanii (od 2004 r. w składzie Uniwersytetu Manchesterskiego). Podczas pracy w tym ośrodku wykonał eksperyment Rutherforda, zaliczany do dziesięciu najpiękniejszych eksperymentów z fizyki, w którym cząstki alfa przepuścił przez bardzo cienką złotą folię. Rozkład kątowy rozproszonych cząstek skłonił Rutherforda do wysnucia wniosku, że cała masa oraz dodatni ładunek atomu skupiony jest w bardzo niewielkiej objętości. W ten sposób potwierdził on eksperymentalnie istnienie jądra atomowego.

Badając właściwości pierwiastków radioaktywnych, udowodnił, że źródłem promieniowania tych pierwiastków jest spontaniczny rozpad promieniotwórczy. W roku 1908 otrzymał za to odkrycie Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.

Kolejnym osiągnięciem Rutherforda było dokonanie przemiany atomów azotu w atomy tlenu.

W roku 1919 Rutherford został szefem Laboratorium Cavendisha. Pod jego nadzorem prowadzono prace, które zostały nagrodzone trzema Nagrodami Nobla^{[potrzebny przypis]}:

• James Chadwick zaobserwował eksperymentalnie neutrony;
• John Cockcroft oraz Ernest Walton rozbili jądro atomowe, korzystając z akceleratora cząstek;
• Edward Victor Appleton udowodnił istnienie jonosfery.

Rutherford miał przepuklinę pępkową, do której podtrzymywania nosił pas przepuklinowy. W październiku 1937 upadł podczas prac w swoim ogrodzie, co spowodowało uwięźnięcie przepukliny. Mimo operacji, wykonanej następnego dnia w Cambridge w sali operacyjnej domu opieki Evelyn Nursing Home (od 1983 The Evelyn Hospital), nastąpiło ogólne zakażenie organizmu, wskutek którego Rutherford zmarł wieczorem 19 października 1937.

Upamiętnienie

W 1997 roku jego nazwiskiem nazwano sztuczny pierwiastek 104 (łac. unnilquadium), oznaczany Rf.

Zobacz też

• spektroskopia rozpraszania wstecznego Rutherforda(inne języki)

Przypisy

Bibliografia

• Ernest Rutherford – Facts. [w:] The Nobel Prize in Chemistry 1908 [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2014-05-14]. (ang.)., Biographical, Nobel Lecture, December 11, 1908, The Chemical Nature of the Alpha Particles from Radioactive Substances
• Ernest Rutherford. [w:] Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2014-05-14]. (ang.).

Linki zewnętrzne

• Ernest Rutherford, biogram na stronie Chemical Heritage Foundation