William Ramsay

William Ramsay
Ilustracja
Państwo działania

Wielka Brytania

Data i miejsce urodzenia

2 października 1852
Glasgow

Data i miejsce śmierci

23 lipca 1916
High Wycombe

Specjalność: chemia, fizyka
podpis
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order „Pour le Mérite” za Naukę i Sztukę Komandor Orderu Korony Włoch Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

William Ramsay (ur. 2 października 1852 w Glasgow w Szkocji, zm. 23 lipca 1916 w High Wycombe, w hrabstwie Buckinghamshire w Anglii) – brytyjski chemik i fizyk, członek Royal Society od roku 1888, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 1904 za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu i ustalenie miejsca tych pierwiastków w układzie okresowym.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

William Ramsay był synem Catheriny z domu Robertson i inżyniera budownictwa, Williama Ramsaya seniora, oraz bratankiem geologa, sir Andrew Ramsay(inne języki) (Medal Wollastona w roku 1871). Uczył się i studiował do roku 1870 w Glasgow – miejscu urodzenia. Otrzymał BS w dziedzinie chemii organicznej w University of Glasgow.

Kwas o-toluilowy (o-metylobenzoesowy)

W latach 1870–1872 studiował w Niemczech, w Uniwersytecie w Heidelbergu u Roberta Bunsena i w Uniwersytecie w Tubindze u Rudolfa Fittiga(inne języki) (zob. reakcja Wurtza-Fittiga). Doktorat z chemii otrzymał w roku 1872.

Praca zawodowa

University College, Bristol w roku 1876

Po doktoracie Ramsay wrócił do Glasgow. Początkowo został zatrudniony na stanowisku asystenta w Anderson College (od roku 1964 część University of Strathclyde), gdzie w latach 1872–1880 uczył chemii stosowanej(inne języki) (zob. nauki stosowane), a następnie od roku:

Zakres badań

Stopień doktora W. Ramsay otrzymał na podstawie pracy na temat kwasu o-toluenowego i jego pochodnych (1872). W kilku następnych latach prowadził również inne badania z zakresu chemii organicznej, np. właściwości (m.in. fizjologicznego oddziaływania) produktów rozkładu alkaloidów chininy (wspólnie z J.J. Dobbie(inne języki), 1878/1879), pikoliny i innych pochodnych pirydyny (którą zsyntetyzował w roku 1876).

W latach 80. interesował się przede wszystkim chemią fizyczną, w tym m.in. właściwościami gazów i cieczy, np. napięciem powierzchniowym (głównie w stanie krytycznym), przemianami fazowymi (np. parowanie i dysocjacja termiczna propanolu (wspólnie z S. Youngiem(inne języki), 1886–1889), stechiometrią, termodynamiką chemiczną, strukturami minerałów bizmutowych.

Najbardziej znane prace dotyczyły gazów szlachetnych.

W roku 1894, wspólnie z Lordem Rayleighem, odkrył w powietrzu pierwszy z nich – argon, a w roku 1895, wspólnie z F. Soddym, stwierdził występowanie helu w jednej z odmian uraninitu (kleweit(inne języki)). Doświadczalnie potwierdził hipotezę Marii i Pierre'a Curie, dotyczącą przyczyn promieniotwórczości, wykazując obecność helu w produktach rozpadu preparatu radu. Wraz z M. Traversem doprowadził do wyodrębnienia z powietrza w roku 1898 neonu, kryptonu i ksenonu. Za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu i ustalenie miejsca tych pierwiastków w układzie okresowym otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w roku 1904.

William Ramsay wniósł również wkład w opracowanie procesu podziemnego zgazowania węgla kamiennego („gazyfikacja węgla”), kontynuując badania, których inicjatorami byli bracia Siemens (1868). Po dwudziestu latach podjął je znajomy Ramsaya, rosyjski chemik Dmitrij Mendelejew, znany przede wszystkim jako twórca prawa okresowości pierwiastków). Mendelejew, który opracowywał teoretyczne podstawy tego procesu, pisał w tym czasie:

…nastąpi z czasem nawet taka epoka, że węgla nie będzie się wydobywać z ziemi, a tam w ziemi będzie przekształcany w gazy palne, które rurociągami będą przesyłane na dalekie odległości.

William Ramsay zajmował się tym problemem w latach 1910−1915, przygotowując pierwszy eksperyment podziemnego zgazowania węgla w złożu, do którego prowadziły pojedyncze odwierty (zob. kopalnia otworowa). Realizację eksperymentu uniemożliwił wybuch I wojny światowej.

Publikacje (wybór)

Jest autorem licznych książek, m.in.:

1
2
William Ramsay, Les Mesures de quantités infinitésimales de matières (1911)

Odznaczenia i wyróżnienia

Został członkiem Royal Society w roku 1888. Otrzymał m.in.

a także Longstaff Medal od Royal Society of Chemistry, Barnardo Medal od Smithsonian Institution, złoty Medal A.W. Hoffmanna. Był członkiem honorowym kilkunastu narodowych Akademii Nauk i wielu stowarzyszeń naukowych, Doktorem HC University of Dublin.

Życie osobiste

William Ramsay lubił podróże i naukę języków obcych. Był uzdolnionym pianistą, kompozytorem i poetą. W roku 1881 poślubił Margaret Buchanan, córkę Georga Stevensona Buchanana. Mieli jednego syna i jedną córkę.